Παρασκευή, 18 Μαΐου 2018

Γιώργο Ψυχογυιέ, η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική σου μελαγχολία

Φάτσα αρχαιοελληνική, όπως είπα και του ίδιου. Πράος σαν άνθρωπος και άκρως αποτελεσματικός σαν ηθοποιός, όπως τον παρακολούθησα πριν λίγες μέρες να παίζει τον Θηβαίο στη γενική πρόβα του - κατά Χρήστου Σουγάρη - ''Οιδίποδα Τυράννου'' στο Νέο Θέατρο Κατερίνας Βασιλάκου. Δεν έχω πια ιδιαίτερη επαφή με την τηλεόραση - μάλλον ποτέ δεν είχα - γι' αυτό και δεν θα ήταν δυνατό να τον θυμάμαι από κει. Κι ας έπαιξε κάποτε σε ιδιαίτερα κοσμαγάπητες σειρές της. Έπειτα είναι και ο κινηματογράφος, η πιο σύνθετη των τεχνών, που μπορεί να μην τον απορρόφησε πολύ, είχε όμως την ευκαιρία να παίξει έναν χαρακτηριστικό ρόλο σε μία εμβληματική ταινία του ΝΕΚ: Τις ''Κρυστάλλινες νύχτες'' της Τόνιας Μαρκετάκη με το σενάριο της Μαλβίνας Κάραλη και τη μουσική του Γιώργου Παπαδάκη - και οι τρεις συντελεστές έφυγαν από την ίδια αιτία άδικα και πρόωρα. Είναι ο ηθοποιός Γιώργος Ψυχογιός ή Ψυχογυιός που συναντηθήκαμε για πρώτη φορά και είχαμε μία prima vista συζήτηση χωρίς καμία ''έτοιμη'' ερώτηση από τη μεριά μου. Καλύτερα! Όταν ο συνομιλητής - συνεντευξιαζόμενος θέλει και είναι έτοιμος να πει πράγματα, αυτά παίρνουν από μόνα τους το δρόμο τους. Τον ευχαριστώ, λοιπόν, που όσο διήρκεσε ο καφές μας, μία ώρα και ένα δεκάλεπτο για την ακρίβεια, είχε τη διάθεση να μοιραστεί μαζί μου και μαζί σας ένα σωρό ενδιαφέροντα γεγονότα, μνήμες και ιστορίες από την περιπλάνηση του στη ζωή και στην τέχνη. 
Πόσων ετών είστε, κύριε Ψυχογυιέ;
Έκλεισα πρόσφατα τα 55.
Πόσα χρόνια έχετε στο λεγόμενο κόσμο του θεάματος;
Το 1985 τελείωσα τις σπουδές μου, δούλεψα όμως στο χώρο το '84 πρώτη φορά.
Και πως προέκυψε αυτό;
Ζητούσε κομπάρσους ο Αλέξης Σολομός για το Ηρώδειο. Έπειτα, αντικατέστησα τον Στάθη Λιβαθινό σε δύο ρόλους στον ''Δον Ζουάν'' σε σκηνοθεσία Κοραή Δαμάτη, που ήταν δάσκαλος μου. Ο Λιβαθινός έπρεπε να φύγει για σπουδές στη Ρωσία τότε.
Τελειώσατε τον Πειραϊκό Σύνδεσμο. Είστε Πειραιώτης;
Ναι, γεννήθηκα και μεγάλωσα σε προάστιο του Πειραιά.
Ποιο ακριβώς; Από το Κερατσίνι κατάγομαι κι εγώ.
Εγώ από την Παλιά Κοκκινιά, πιο λαϊκή περιοχή ακόμα.
Την περιοχή του Μάρκου Βαμβακάρη, έτσι;
Έτσι (γέλια)
Πηγαίνετε άραγε σήμερα από εκείνα τα μέρη;
Εκεί ψηφίζω, εκεί υπάρχει ακόμα το πατρικό μου.
Είναι στη ζωή οι γονείς σας;
Δεν έχω κανέναν πια...
Ανεξαρτήτως της ψήφου σας, για τι άλλο επιστρέφετε στο πατρικό σας;
Κατεβαίνω και βλέπω το ακίνητο. Είναι ταλαιπωρημένο και δεν ξέρω τι να το κάνω και πληρώνω τον ΕΝΦΙΑ μαζί μ' όλους τους άλλους.
Είναι μελαγχολικό να επιστρέφει κανείς στο πατρικό του.
Υπάρχει μελαγχολία, ναι, αλλά θέλω να περνάω. Έχω πολύ ωραίες παιδικές αναμνήσεις, αλλά και πολύ άσχημες. 
Μακάρι να το πάθω κι εγώ αυτό, αφού για την ώρα, όποτε το λεωφορείο στρίβει στη λεωφόρο Γρ. Λαμπράκη, με πιάνει κατάθλιψη...
Μεγαλώνοντας ο άνθρωπος αποκτά και κάποιες αντιστάσεις ως προς αυτό. Μπαίνω μέσα στο σπίτι, στέκομαι βουβός, το κοιτάω λίγο και φεύγω. 
Μοναχοπαίδι;
Όχι, έχω μια μεγαλύτερη αδερφή.
Πότε άρχισε να χτυπά η καλλιτεχνική φλέβα;
Πολύ νωρίς. Στο δημοτικό με καλούσαν να λέω ποιήματα στις γιορτές, αν και ντρεπόμουν πάρα πολύ. Στο Γυμνάσιο αργότερα, η διπλανή μου, μια ''ψαγμένη'' κοπέλα, άρχισε να μου πασάρει τα πρώτα βιβλία: Μολιέρος, ''Ο Αρχοντοχωριάτης'', ''Ο κατά φαντασίαν ασθενής'', τέτοια πράγματα.
Κατάλαβα. Κλασικό μεν, γνωστό δε, ρεπερτόριο.
Ωστόσο ένιωθα τυχερός που ήρθα σ' επαφή μ' αυτά τα κείμενα.
Όντας ένα παιδί σε μια λαϊκή συνοικία, ασφυκτιούσατε για τα ενδιαφέροντα σας και μόνο;
Ναι, αφού τα έκανα κρυφά όλα αυτά και δεν τολμούσα να τα ξεστομίσω στους γονείς μου. Το συγχωροχάρτι το πήρα από τη μητέρα μου το '98 μόνο όταν με είδε να παίζω στην τηλεόραση στο ''Βίο ανθόσπαρτο''. Μόνο τότε επείσθη ότι κάνω μια σοβαρή δουλειά, αλλά ευτυχώς ήταν και το σήριαλ σοβαρό. Μέχρι τότε βέβαια φλέρταρε με την ιδέα να πάω στη Σιβιτανίδειο και να γίνω ψυκτικός, αλλά δεν το κατάφερε!
Ο πατέρας ήταν αμέτοχος;
Ο πατέρας ήταν ένας σκληροπυρηνικός κομμουνιστής, αλλά κι ένας άνθρωπος με πολλά γαλόνια ηθικής. Φιλήσυχος...
Και φιλότεχνος, φαντάζομαι.
Όχι, καθόλου, ήταν οικοδόμος.
Θα ακούγατε όλη μέρα Μίκη Θεοδωράκη, να υποθέσω;
Όχι, είχαμε συνέχεια στο σπίτι περιοδικά της Κομμουνιστικής Επιθεώρησης, αλλά δεν φάγαμε γλυκό ψωμί, γιατί ήμασταν μονίμως σε αντιπαράθεση. Δεν ήμουν αυτής της ιδεολογίας.
Από αντίδραση;
Από αντίδραση! Ξέρετε, το ψηφοδέλτιο στην τσάντα της μάνας μου κλπ. Μεγαλώνοντας, βέβαια, λίγο πριν τους χάσω και τους δύο, με τον πατέρα μου ήρθαμε πάρα πολύ κοντά. Δε μιλάγαμε πριν για θέματα με τον πατέρα μου. Ήταν ένας άνθρωπος όλη μέρα στο γιαπί που ερχόταν καμένος κυριολεκτικά απ' τον ήλιο και μας έβρισκε με τη μητέρα ξαπλωμένους σε σεντόνια στο πάτωμα, μια και τότε δεν υπήρχε κλιματισμός. Το βράδυ πάλι κοιμόμασταν στην ταράτσα - αυτές τις μνήμες έχω - και από τον Απρίλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο κοιτάγαμε τ' αστέρια. Να γιατί πάω πάλι σ' αυτό το σπίτι! Ήμουν ένα κλειστό παιδί, σπίτι - σχολείο - δουλειά.
Δουλεύατε από μικρός;
Δουλεύω από 14 ετών παιδί σε οποιαδήποτε δουλειά. Μεσολάβησε μια γειτόνισσα και έπιασα δουλειά σε μια σχολή οδηγών, στον Πειραιά, για ένα χαρτζιλίκι. Αργότερα, τα καλοκαίρια, ήμουν φοβερός εργάτης στα μπισκότα Παπαδοπούλου.
Και ποιος δεν έχει περάσει απ' αυτά τα μπισκότα Παπαδοπούλου...
Εκεί κόντεψαν να με κάνουν ήρωα! Διέρρευσε στο προσωπικό και στην οικογένεια Παπαδοπούλου ότι σπουδάζω θέατρο και άρχισαν να μ' εμπιστεύονται παραπάνω. Δούλευα σε μια μηχανή, ας πούμε, και μου έδιναν υπερωρίες.
Άρα περισσότερο εκτίμησαν οι καπιταλιστές τις θεατρικές σπουδές σας παρά ο κομμουνιστής μπαμπάς...
Μα ερχόταν από πάνω μου ο επόπτης σε μία πολύ επικίνδυνη δουλειά που έκανα και φαινόταν σαν να με επιτηρούσε, να με πρόσεχε! Έπρεπε να βάζω τα χέρια μου κάτω από μια μηχανή με τέσσερις λάμες ώσπου κάποια στιγμή ήρθε ο ίδιος ο γιος του Παπαδόπουλου και μου είπε: ''Θες ν' αναλάβεις κάτι πιο υπεύθυνο, να φύγεις απ' τις μηχανές; Να περνάς να κάνεις έλεγχο, το βάρος των μπισκότων κλπ.'' Αν ήθελα, τώρα θα μπορούσα να ζω πιο άνετα, προτίμησα όμως την ανασφάλεια του θεάτρου. 
Πότε μπαίνετε στον Πειραϊκό Σύνδεσμο;
Έδωσα εξετάσεις το '82. Τελείωσα το λύκειο, έκανα το στρατιωτικό μου και στα 20 μου ακριβώς πήγα στη σχολή.
Με ποιους καθηγητές;
Ήταν ο Νίκος Φιλιππόπουλος, ο Θεόδωρος Σαρρής, ο Κοραής Δαμάτης, αυτούς πρόλαβα. Ταγμένοι άνθρωποι, ασχέτως αν ήταν υπό τη σκιά του Μινωτή και της Παξινού. Μετά το '81 έγινε μία εκκαθάριση από το Εθνικό και έφυγε όλη η παλιά φουρνιά επί Κούρκουλου, νομίζω. Οι άνθρωποι αυτοί ήταν σπουδαίοι δάσκαλοι, αν και δεν ξέρω τι γίνεται τώρα με τις σχολές.
Θα μπορούσατε να διδάξετε εσείς σήμερα;
Ναι, αν μου λέγανε, αλλά θέλω να μου πουν, όχι να χτυπήσω πόρτα. Μου λένε διάφοροι συνάδελφοι νέοι ''Θα μιλήσεις για εκείνον;'' και λέω ''Ναι, εγώ να μιλήσω, αλλά τι έχει κάνει;'' Ρωτάω, ας πούμε, ''Τι έχεις κάνει για να σε στηρίξω;'' και ακούω ''Έχω κάνει μαθήματα στην τάδε σχολή ή κάποιο κύκλο σεμιναρίων''. Αυτοί οι άνθρωποι, λοιπόν, που λιμαίνονται τον χώρο ή μάλλον έχουν βλέψεις για να κάνουν θέατρο, ψάχνουν για δουλειά τη στιγμή που δεν υπάρχει για μας δουλειά. Πάρε και το δικό σου σινάφι: Δουλεύει κάποιος σε ένα site, γράφει κριτικές για παραστάσεις και δεν του αρέσει τίποτα κιόλας! 
Η υπερφιλοδοξία ανέκαθεν υπήρχε, όχι μόνο στα καλλιτεχνικά. Να μπούμε μέσα σ' όλα, ότι αρπάξουμε και χωρίς ιδιαίτερο υπόβαθρο.
Έτσι! Να αλλοιώσουμε τα έργα, να κάνουμε αηδίες...Δεν ξέρω, υπάρχει πια ένας υφέρπων φασισμός. Μια τάση εξουσίας.
Από ποιον απέναντι σε ποιον;
Δεν ξέρω...Όλοι κάτι θέλουμε. Μια θέση.
Βάζετε και τον εαυτό σας μέσα.
Όλοι θέλουμε, απλά εγώ κράτησα τη σιωπή μου για χρόνια, γι' αυτό σήμερα θέλησα να πούμε οι δυο μας πέντε πράγματα παραπάνω. Εγώ την καταλαβαίνω αυτή την τάση εξουσίας που μπορεί νά'ναι από κάποιον γνωστό ή από κάποιον που τώρα ξεμυτίζει.  Οι άνθρωποι υπό την αιγίδα κάποιων συνήθως βγάζουν μια μανία να μπουν στα πράγματα.
Για αυτοπροβολή ίσως, όχι για οικονομικές απολαβές.
Ακριβώς. Κι επειδή κι εγώ να εκφραστώ θέλω μέσα από τη δουλειά μου, μπορεί να κάνω την πάπια. Καταλαβαίνω όμως.
Η αλήθεια είναι πως εσείς με το καλημέρα αρχίσατε μια μεγάλη πορεία στο θέατρο.
Δούλεψα αρκετά με τον Τσιάνο και με όλους σχεδόν τους σκηνοθέτες, εκτός απ' τον Μίνωα Βολανάκη. Επρόκειτο να δουλέψουμε με τον Βολανάκη και τη Γαληνέα στο ''Vertigo'' του Χίτσκοκ. Κάτι έγινε, δεν έκατσε ο πρωταγωνιστής και γι' αυτό δεν ανέβηκε ποτέ. Μου τηλεφώνησε, θυμάμαι, ο συχωρεμένος και με ξύπνησε στις 7.30 το πρωί: ''Θέλω να σας δω, γιατί σας σύστησε η Νόνικα Γαληνέα'' μου είπε, ''μόνο που είναι βουβός ο ρόλος και δεν ξέρω αν θέλετε''. ''Βεβαίως θέλω'' του είπα, 20 χρονών παιδί εγώ τότε. Καταλαβαίνετε τώρα τη διαφορά των πραγμάτων; Εμμέσως συμπληρώνω αυτό που λέγαμε πριν. Ο Μίνως Βολανάκης με ρώτησε αν θέλω να παίξω ένα βουβό ρόλο, ο οποίος όμως ήταν πρωταγωνιστικός, αφού αυτός ο τύπος ήταν όλη την ώρα επί σκηνής και παρακολουθούσε τα πάντα. Κανονικά θα πλήρωνα για να πάρω αυτό το ρόλο!
Μπήκατε όμως στη διαδικασία της μιας δουλειάς μετά την άλλη.
Ναι, αφού μπήκε στη ζωή μου νωρίς και ο Ανδρέας Βουτσινάς με το έργο ''Η Κρυστάλλω ήταν άντρας'' στο θέατρο Καισαριανής, απ' όπου ξεκίνησα επαγγελματικά. Αργότερα ήρθε η ''Λυσιστράτη'', πάλι του Βουτσινά, όπως και η ''Λεωφόρος Α'' στη Συγγρού με την Πρωτοψάλτη και την Αρβανιτάκη .
Κι εκεί τραγουδούσατε;
Τραγουδούσα! Ο καθένας ηθοποιός ήταν σαν φύλακας - άγγελος του κάθε τραγουδιστή κι εγώ ήμουν της Ελευθερίας Αρβανιτάκη. Ήταν μια δουλειά που λατρέψαμε και που γίναμε πλούσιοι για την εποχή! Σκεφτείτε ότι παίρναμε μεροκάματο για πέντε μέρες την εβδομάδα, όχι για μία ή δύο που δουλεύουν σήμερα οι μουσικές σκηνές και τα μπουζούκια. Κάναμε και 60 παραστάσεις στην επαρχία, δεν υπήρχε επιφανής άνθρωπος που να μην πέρασε απ' αυτή την παράσταση σε σκηνοθεσία Βουτσινά!
Ας αφήσουμε τώρα τον Βουτσινά, που δεν είναι εν ζωή, κι ας πάμε στους τραγουδιστές. Έχετε κρατήσει επαφές;
Με την Ελευθερία έχουμε μια φιλική επαφή, μένουμε και πολύ κοντά στα Ιλίσια. Δεν είμαι απ' τους ανθρώπους που κινούνται δημοσιοσχεσίτικα στις φιλικές επαφές τους, αλλά άμα γίνει καμία τυχαία συνάντηση στο δρόμο, θα γίνει και γιορτή μεγάλη.
Δεν κυνηγάτε τους άλλους στα τηλέφωνα, ας πούμε.
Όχι, είναι θέμα χαρακτήρα. Μου λένε ότι είμαι σνομπ, περίεργος, δε μπορώ όμως ν' απασχολήσω έναν άνθρωπο στο κινητό του για να του ζητήσω δουλειά. Μου έλεγε ο Τσιάνος: ''Καλά, με έχει πάρει όλος ο κόσμος για δουλειά και δεν παίρνεις εσύ;'' Του απάντησα ''Κώστα μου, αν με θυμηθείς, έχει καλώς. Δεν τα κάνω εγώ αυτά''...
Με το τραγούδι ποια είναι ακριβώς η σχέση σας;
Με το θράσος του αδαούς, τυχαίνει να έχω μια καλή φωνή και ένα καλό αυτί. Όλες οι δουλειές μου σχετίζονταν πολύ με το τραγούδι. Έχω κάνει πολύ μιούζικαλ και κάποια σεμινάρια με τον Σπύρο Σακκά. Θυμάμαι τα δυο χρόνια στο Εθνικό, πόσο απαιτητικές ήταν οι παραστάσεις! Ερχόταν ο Δημήτρης Παπαδημητρίου με κάτι χορικά, οχταφωνίες, στους ''Βατράχους'' και στους ''Όρνιθες'', όταν ο Χορός αποτελείτο από 40 άτομα! Το άκουσα πρόσφατα σε ένα reunion που κάναμε σε ταβέρνα στην Πλάκα και ο Παπαδημητρίου έφερε μαζί το λάπτοπ με τις μουσικές του από τότε. ''Αυτό είναι ορατόριο'' είπα, ''που πρέπει να παιχτεί στο Μέγαρο Μουσικής ή να βγει σε μια παγκόσμια περιοδεία''! Κλαίγαμε, γιατί με τις φωνές μας ήμασταν μέρος αυτής της δουλειάς!
Δισκογραφία έχετε κάνει;
Κάποιες δουλειές δισκογραφήθηκαν. Η ''Λεωφόρος Α'' και μετά η ''Λυσιστράτη'' του Λαζόπουλου, διπλός δίσκος, με τα χορικά του Κραουνάκη. Επίσης συμμετείχα στο ''Δικαίωμα'' της Άλκηστης Πρωτοψάλτη και σε μία έκδοση του Παπαδημητρίου με τις θεατρικές μουσικές του. Δε θα ξεχάσω που ο Παπαδημητρίου είχε γράψει μια άρια καστράτο για τον ''Κατά Φαντασίαν Ασθενή'' και κάποια στιγμή την έβαλα και στον τηλεφωνητή μου στο σπίτι. 
Το '92 συμμετείχατε στις ''Κρυστάλλινες νύχτες'' της Τόνιας Μαρκετάκη.
Ανατριχιάζω που μιλάω γι' αυτό...
Ήταν η πρώτη σας ταινία;
Ναι, η πρώτη μου.
Μιλήστε μου λίγο για τη σκηνοθέτιδα Μαρκετάκη.
Δεν τη γνώρισα πολύ καλά. Έκανε πρόβες παντού η Μαρκετάκη, στο σπίτι της, σε ταράτσες, σε ξέφωτα. Έκανα ένα μικρό ρόλο, ενός τρελαμένου που είχε γυρίσει απ' την Κορέα, απ' όπου είχε σκοτώσει γυναικόπαιδα. Επεισοδιακό το γύρισμα μέσα σ' ένα λεωφορείο γεμάτο ανθρώπους, γουρούνια και κότες, ενώ απ' έξω ήταν ένα τεράστιο κοπάδι με αιγοπρόβατα. Έπρεπε τα καημένα αυτά να ''συμμορφωθούν'' και να κόψουν την πορεία του λεωφορείου. Η Μαρκετάκη, λοιπόν, αυτός ο πράος και μειλήχιος άνθρωπος, έσπασε το σετ, διότι είχε πέσει το φως και δεν είχαμε γεννήτρια για να κάναμε ένα συμπληρωματικό πλάνο που ήθελε.
Τι εννοείτε ''έσπασε το σετ''; Τα έκανε όλα μαντάρα, να πούμε;
Κανονικά! Έφυγαν στον αέρα τα πιάτα με τα μαγειρεμένα κοτόπουλα, γιατί κάποιος απ' την παραγωγή δεν είχε φροντίσει να έχουμε ρεύμα στο γύρισμα.
Μου περιγράφετε ένα nervous breakdown.
Ακριβώς! Το θυμάμαι τόσο έντονα το επεισόδιο...Μετά από ένα χρόνο, νομίζω, η Μαρκετάκη πέθανε. Μου είχε αρέσει εκείνος ο ρόλος μου, αν και μικρός, του λαλημένου τύπου που μοιράζει αμερικανικά τσιγάρα pal mal μέσα στο λεωφορείο! (σ.σ. Κλαίει)
Πείτε μου τι σας συγκίνησε τόσο πολύ τώρα και κλαίτε...
Με συγκινεί να θυμάμαι ολόκληρη τη σκηνή εκείνη. Έλεγα κι ένα εμβατήριο που μου είχε ζητήσει η Μαρκετάκη με παραλλαγμένους στίχους. Μοίραζα τσιγάρα και το τραγουδούσα πιασμένος από τη χειρολαβή μέσα σ' ένα λεωφορείο γεμάτο βρώμικα ζωάκια και ανθρώπους. 
Έχει μια τρέλα, έναν σουρεαλισμό, όπως το περιγράφετε.
Ναι...
Με τον κινηματογράφο πως και δεν ασχοληθήκατε πιο διεξοδικά;
Δεν έτυχε. Ο κινηματογράφος ξεχνάει εύκολα. Είχα κάνει κάποια βοηθητιλίκια στο ''Delivery'' του Παναγιωτόπουλου. Όλο κάτι σκοτεινούς τύπους και ρεμάλια μου ''δίνουνε''. Όλοι μου λένε ''Πω, πω, εσένα θα σε χρησιμοποιήσουμε'', αλλά δε συμβαίνει. Παρόλα αυτά έχω κάνει δυο μικρού μήκους με τον Ζαφείρη Χαϊτίδη, ένα σκηνοθέτη της νεότερης γενιάς.
Να του δώσετε χαιρετίσματα, τον συναντούσα προ 10ετίας και βάλε στο Φεστιβάλ Δράμας. Μην έχετε παράπονα όμως, κάνατε πολλή και καλή τηλεόραση.
Το '98 ξεκίνησα κι εκεί με το ''Βίος ανθόσπαρτος'' που λέγαμε. Έκανα για δύο επεισόδια τον υφιστάμενο του Φέρτη στον ΟΤΕ και αυτά τα δύο επεισόδια έγιναν είκοσι δύο! Τη λάτρεψα αυτή τη σειρά, ήταν και η πρώτη δυνατή δουλειά της Κάκιας Ιγερινού στην τηλεόραση.
Εκείνο το διάστημα κάνατε πολύ θέατρο και λιγότερο σινεμά. Η τηλεόραση ήρθε για βιοποριστικούς λόγους;
Όχι, έτυχε. Πάντα το μέλημα μου ήταν το θέατρο, δεν είπα ''Α, να κάνω και μια τηλεόραση''...Μόνο όταν το MEGA φαλίρισε, με έστελναν σε σκηνοθέτες για οντισιόν, πούσαραν δηλαδή ανθρώπους που μας είχαν αφήσει απλήρωτους.
Θα είχατε γίνει και αναγνωρίσιμη περσόνα τότε.
Όταν παιζόταν το σήριαλ, βάλε και τις επαναλήψεις, άνθρωποι με σχολίαζαν μέσα στο μετρό ή σταματούσαν και με κοιτούσαν. Ήρεμα πράγματα, κανείς δε μου χτύπησε την πλάτη ή δε μου έδωσε σφαλιάρα, μη φανταστείτε...Πιστεύω πως τις οποιεσδήποτε αντιδράσεις του κόσμου, τις προκαλείς με τη δουλειά σου.
Εντάξει, άξιζε, αν υποτεθεί πως σας αποδέχτηκε η μάνα σας.
Παιζόταν η σειρά και μας θυμάμαι στο καινούργιο μας σπίτι που κατέβαινα όποτε δεν είχα θέατρο για να δούμε το επεισόδιο μαζί με τη μάνα μου. Μάλιστα έμπαινα κάτω από το τραπέζι για να μην την έχω στο οπτικό μου πεδίο και άρα να μη βλέπω τις αντιδράσεις της. Έπαιρνα τη χαρά μου κρυφά από τη μαμά, η οποία βέβαια είχε τηλεφωνήσει σε όλους τους συγγενείς: ''Σήμερα έχει τον Γιώργο στην τηλεόραση, δείτε τον''!
Κλασική Ελληνίδα μαμά. Είχατε στενή σχέση.
Την αγαπούσα πάρα πολύ.
Σας κόστισε ο θάνατος της;
Πάρα πολύ...Ήταν ξαφνικός θάνατος. 
Σε ποια ηλικία έφυγε;
Νέα σχετικά, στα 72 - 73 της. Από έμφραγμα που είχε ξεκινήσει απ' το πρωί και κατέληξε το βράδυ. Δεν πήραμε χαμπάρι, ούτε ο γιατρός που καλέσαμε σπίτι και της έγραψε ένα αντιβιοτικό. Την αποχαιρετίσαμε στο νοσοκομείο τελικά. Το σοκ δεν ήταν αυτό, αλλά το τι θά'λεγα στο μπαμπά στο σπίτι μετά. Είναι κάτι που δε θα ξεχάσω ποτέ στη ζωή μου! Το ίδιο βράδυ την είδα και ολοζώντανη μες στο δωμάτιο μου, ενώ εκείνη βρισκόταν στο νοσοκομείο και έφευγε...Πέρασε από μπροστά μου...Σηκώθηκα στις 6 το πρωί και τηλεφώνησα στην αδερφή μου: ''Η μαμά είναι στο σπίτι'' της είπα...Από το '99 και μετά, θα έλεγα ότι άλλαξε ολόκληρη η ζωή μου.
Σε ποιο επίπεδο;
Στο ότι όλα είναι μάταια. Αν ξέραμε πόσο περαστικοί είμαστε απ' τον κόσμο αυτό, θα γινόμασταν καλύτεροι άνθρωποι...Μετά έφυγε ο πατέρας μου, επίσης ένας άλλος πολύ δικός μου άνθρωπος, οπότε τα χτυπήματα ήταν απανωτά...
Ποια στοιχεία του εαυτού σας αλλάξατε εσείς για να γίνετε καλύτερος άνθρωπος;
Έμαθα, ας πούμε, ότι δεν μου χρωστάει κανείς τίποτα, ούτε η ζωή η ίδια. Τηλεφωνούσα, για παράδειγμα, στη Λίνα Νικολακοπούλου, που είχαμε κρατήσει μια επαφή από τη ''Λεωφόρο''. Μάθαινα για μια νέα δουλειά που ετοιμαζόταν. Ένα απόγευμα η Λίνα με έφερε στον κόσμο της πραγματικότητας. Μου μίλησε πάρα πολύ σκληρά για την ηλικία μου και την ευαισθησία μου. ''Δε σου οφείλει κανείς τίποτα'' μου είπε. ''Ή είσαι ή δεν είσαι''. ''Και;'' ''Ή θα μάθεις λοιπόν σ' αυτό ή άσ'τη τη δουλειά αυτή καλύτερα''...
Σκέφτομαι ότι η Λίνα σας μίλησε έτσι απ' τη θέση στην οποία βρισκόταν και βρίσκεται, πάλι όμως μπορεί να είχατε ανάγκη ν' ακούσετε τα σκληρά τα λόγια.
Έκλαψα όταν κλείσαμε το τηλέφωνο, ''Μάλιστα'' είπα...Έχω το προνόμιο, όμως, οι λίγοι καλοί φίλοι μου να με προσγειώνουν πάντα με τέτοιο τρόπο.
Συγγνώμη, αλλά δεν το θεωρώ ωραίο αυτό. Τι να τους κάνεις φίλους που μονίμως σε αποκαρδιώνουν; Τους φίλους τους θέλουμε μετόχους στα όνειρα μας, όχι στην πεζότητα.
Ίσως κάνω μια προβολή τώρα σε κάποιους κριτικούς, που ενώ έχω παίξει πρώτους ρόλους, με περνάνε λίγο ελαφρά τη καρδία.  
Τι εννοείτε ακριβώς;
Έχει τύχει να κάνω κάτι μεγάλο και ο κριτικός να με θαμπώσει, να με προσπεράσει, ο ίδιος που σε μια μικρότερη δουλειά θα με εκθειάσει. 
Ξέρετε τι συμπεραίνω, κύριε Ψυχογυιέ, με μία επί του ποδός ψυχανάλυση; Είστε ένας άνθρωπος που μια ζωή σας ένοιαζε υπέρ το δέον η γνώμη των άλλων. 
Αυτή είναι η αλήθεια, ναι...Ντάντεμα δεν ήθελα ποτέ και το λέω, έχοντας δεχτεί ντάντεμα πολύ και από πολύ σπουδαίους ανθρώπους. Συμβαίνει όμως συχνά αυτό που ακούω να μη συνάδει μ' αυτό που κάνω. Μου έλεγε η Ρούλα Πατεράκη: ''Εσύ'σαι σπουδαίος ηθοποιός, πρέπει να παίξεις μεγάλα πράγματα''. Ε, αυτά τα μεγάλα πράγματα δεν μου προτάθηκαν ποτέ. Τα ίδια ακούω τώρα κι απ' τον Σουγάρη.
Ο Σουγάρης είναι νέος σκηνοθέτης, παρόλες τις περγαμηνές του στην υποκριτική. Είμαι σίγουρος πως εκείνος έχει ανάγκη ν' ακούσει τα δικά σας καλά λόγια.
Ο Χρήστος πήρε από μένα όλα τα εύσημα απ' το πρώτο ραντεβού που κάναμε για τον ''Οιδίποδα Τύραννο''. Όταν μου έδωσε το ρόλο του Θηβαίου, είπε πως δεν θα πήγαινε το μυαλό του σε άλλο ρόλο για την περίπτωση μου.
Είστε λίγο αρχαιοελληνική φάτσα, σοβαρά τώρα.
(γέλια) Πόντιο με λένε, τι να σας πω...
Νιώθετε μοναχικός άνθρωπος;
Ναι, αλλά αισθάνομαι καλά σ' αυτό. Ζω μόνος με ένα σκύλο. Ζούσα και μ' άλλους ανθρώπους, αλλά θέλει μεγάλη δύναμη να ζει κανείς μόνος. Είναι μια κατάκτηση. Κάποιοι άνθρωποι δεν το αντέχουν αυτό. Έχω μια φίλη κολλητή και σκέφτομαι καμιά φορά ''Έχουμε να μιλήσουμε ένα μήνα, τι να συμβαίνει;'' Μετά λέω θα με πάρει εκείνη, δε θέλω να την ενοχλώ. Η κρίση έχει παίξει μεγάλο ρόλο σ' αυτό. Θυμάμαι παλιά με τη Νόνικα, δεν υπήρχε περίπτωση να μην πάμε σε ταβέρνα στην Καισαριανή κάθε βράδυ μετά το θέατρο. Περνάγαμε σούπερ, παίζαμε σφαλιάρες, λέγαμε ''Δε θα πληρώσεις εσύ πάλι'', αλλά το ζήταγε η ίδια. Και σήμερα βλέπεις να τελειώνουμε την παράσταση κι ένας να τρέχει να προλάβει το λεωφορείο, άλλος το μετρό. 
Σας είχα δει και στη ''Μαντάμ Σουσού'' πρόσφατα, παράσταση που κατακεραύνωσα απ' το blog, το οποίο θα φιλοξενήσει αυτή μας τη συζήτηση. Θα ήθελα να μου πείτε τι αποκομίσατε από τη συνεργασία σας με τη Δήμητρα Παπαδοπούλου.
Είχαμε μόλις τελειώσει τη ''Στρίγγλα'' στο Βρετάνια με τη Ναυπλιώτου και τον Χαραλαμπόπουλο και ο Κακλέας ήθελε έναν ηθοποιό για να έκλεινε η διανομή στη ''Μαντάμ Σουσού''. ''Δεν έχω άλλους ρόλους'' μου είπε, ''αλλά υπάρχουν κι άλλα ωραία πράγματα στην παράσταση''. Συμφώνησα, σκεπτόμενος το ότι η δουλειά δεν είναι ντροπή, αλλά και το ότι ο Γιάννης έχει την ικανότητα να κάνει πρωταγωνιστικό για τον εκάστοτε ηθοποιό και τον μικρότερο ρόλο. Ήταν μια ωραία περιπέτεια που την καταδιασκέδασα. Η Δήμητρα όταν αποφασίσει να κάνει κωμωδία και να παίξει μπάλα με το θίασο, είναι μαγική! Δεν τη γνώρισα καλά, δεν είμαστε φίλοι, αλλά είχαμε ένα περίεργο δέσιμο μες στα σκοτάδια. Υπήρξε στιγμή που ήρθε και μου είπε: ''Βλέπω μια θλιψούλα, ε; Γιατί;'' Σε μία σκηνή γελούσαμε πολύ και μου είπε: ''Γουστάρω να την παίζω αυτή τη σκηνή γιατί την παίζω μαζί σου'', είχαμε τέτοια ψυχική επικοινωνία.
Ας πάμε τώρα και στον ''Οιδίποδα Τύραννο'', την αφορμή της συνάντησης μας.
Με κάλεσε ο Σουγάρης. Προφανώς κάποιος του μίλησε για μένα, αναζητώντας έναν ηθοποιό στην ηλικία μου. Δεν είπαμε πολλά, αλλά με το πρώτο κοίταγμα καταλάβαμε και οι δύο ποιον θα κάνω. Τυχαίνει νά'χω παίξει στο παρελθόν στο ίδιο έργο, αλλά πάντα στη σκηνή αυτή έμενα σαν ηθοποιός και σαν θεατής. Το 2000 στο Εθνικό Θέατρο νά'βλεπες επιτυχία! Να γεμίζουν καθημερινά θέατρα των τριών και τεσσάρων χιλιάδων θέσεων στη Νέα Υόρκη, στο Ντουμπρόβνικ, στη Χιλή, στο Μπουένος Άιρες, τα έζησα όλα αυτά! Διαμορφώθηκε μέρος του Κολοσσαίου της Ρώμης την ίδια χρονιά για μας! Φτιάχτηκε ξύλινο δάπεδο πάνω απ' τις αρχαιότητες και μπήκε ένας τεράστιος σταυρός εγκάρσια στο μνημείο! Μαγικές στιγμές παρόλα τα τεχνικά προβλήματα, αφού δεν είχαμε ηχομόνωση και ακούγαμε όλοι τα ασθενοφόρα που περνάγανε. 
Εσείς που έχετε παίξει αρχαίο δράμα στην Επίδαυρο και στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου, πως είναι να παίζετε σε έναν Οιδίποδα σε ένα μεγάλο μεν, αλλά συμβατικό δε, αθηναϊκό θέατρο;
Ξέρετε κάτι; Όταν παίζεις το ίδιο έργο στην ίδια μετάφραση του Παπαβασιλείου, ουσιαστικά δεν αλλάζει κάτι, πέραν της ματιάς, της αισθητικής και του περιβλήματος της παράστασης. Κι εμείς τώρα, ας πούμε, δεν έχουμε Χορό. Δύο άτομα, ένας γηραιός και ένας νέος, ''σηκώνουν'' τα Χορικά και είναι εξαιρετικοί. Ίσως η μόνη επέμβαση στο κείμενο να είναι το ότι δεν κρατήθηκαν όλα τα Χορικά, πάντως το ίδιο κείμενο λέει ο Χορός. 
Στο ταξίδι της ζωής και της τέχνης τι έχει μεγαλύτερη σημασία, κύριε Ψυχογυιέ;
Οι άνθρωποι...Και η κρίση βοήθησε στο να βγουν στην επιφάνεια όλα τα κακά και τα καλά των ανθρώπων. Ακόμα κι η παρούσα κυβέρνηση, καλή, κακή, πρωτόλεια, με όλα τα στραβά της, έπαιξε ρόλο στο να πέσουν οι μάσκες και να ξέρουμε ποιος είναι ο διπλανός μας. 
Δηλώνετε αριστερός;
Ναι, όχι τόσο αριστερός, όσο ελεύθερος άνθρωπος. Το πάλεψα και συνδικαλιστικά, κατεβήκαμε με το ΣΕΗ χωρίς κανένα κόμμα, αλλά το πληρώσαμε ακριβά. Μας βρίσανε ως τα τσιράκια των παραγωγών που κωλογλείφουμε για νά'χουμε δουλειές κι άλλα θλιβερά πράγματα. Αυτοί ήταν αιτία για να μισήσω τους στρέιτ αριστερούς, τους παρωπιδικούς αριστερούς!
Στις επόμενες εκλογές, τι θα ψηφίσετε;
Αυτό είναι μια απορία, δεν ξέρω. Πάντως δε θα ψηφίσω Νέα Δημοκρατία όπως έκαναν κάποιοι αριστεροί. Βλέπετε ποιο είναι το ήθος που εγώ θέλω για την Αριστερά; Δεν θα ψηφίσω το αντίθετο για να κάνω κακό σ' αυτό που θά'ρθει. Κι αν είναι, ΣΥΡΙΖΑ θα ψηφίσω. Ξέρετε γιατί; Είναι λίγο αυτό που έχει κάνει με τα ανθρώπινα δικαιώματα; Ξέρετε πόσοι προοδευτικοί άνθρωποι - υποτίθεται - διαφωνούν μ' αυτό; Ξέρετε πόσοι συζητάνε πίσω απ' την πλάτη ανθρώπων, φίλων τους κιόλας, με ιδιαίτερη σεξουαλική προτίμηση; Ή κι ακόμα χειρότερα, μπροστά τους! Εδώ σκοτώνομαι με κόσμο όποτε πάω στο πάρκο με το σκύλο μου, που είναι όντως ένα μεγαλόσωμο φοβιστικό σκυλί, αλλά τελείως ακίνδυνο. Τσακώθηκα τις προάλλες με μία, που φοβήθηκε επειδή το σκυλί πήγε να μυρίσει το παιδί της. Ήταν έτοιμη να καλέσει την αστυνομία χωρίς νά'χει συμβεί το παραμικρό. Γι' αυτό σας λέω, έχουν αγριέψει οι άνθρωποι.
Δεδομένου του ότι τίποτα δεν είναι σίγουρο στο χώρο αυτό και στη χώρα αυτή, τι σκέφτεστε για τα επόμενα χρόνια;
Όντως, κανείς δεν ξέρει τι θα μας ξημερώσει πλέον. Άλλους η κρίση τους τρέλανε, εμένα με δυνάμωσε. Δεν περιμένω τίποτα, ποτέ δεν περίμενα τίποτα. Θέλω να είμαι υγιής, να αγαπώ τους ανθρώπους και να έρχονται ωραίοι ρόλοι.
Σας τρομάζει ο φόβος ενός θανάτου ταυτισμένου με τη μοναχικότητα;
Έχω έναν - δύο φίλους μεγαλύτερους από μένα, άρα μάλλον εγώ θα τους φροντίσω στα στερνά τους, αν και κανείς δεν ξέρει. Το κάνουμε κωμωδία με μια φίλη, μου λέει ''Εγώ θα σε ξεσκατίζω με λάστιχο στο μπαλκόνι''...Δεν ξέρω, δεν μπορώ να απαντήσω στο ερώτημα σας. Τον έχω αποβάλλει και σαν σκέψη το φόβο αυτό, εξού και κάνω κάτι που δεν κάνει σχεδόν κανείς: Προσέχω πολύ την υγεία μου, κάνω τσεκάπ τακτικά, προσέχω τη διατροφή μου. Κάνω μοναστηριακή διατροφή τα τελευταία είκοσι χρόνια. 
Επειδή όμως μοίρα κοινή των ανθρώπων είναι ο θάνατος, πείτε μου ένα ποίημα που θα ψελλίζατε την ύστατη εκείνη ώρα...
(σκέφτεται) Τα ''Κεριά'' του Κωνσταντίνου Καβάφη. Ή αν όχι αυτό, ένα άλλο ποίημα της Κικής Δημουλά που δε θυμάμαι τον τίτλο του και που μιλάει για μία γυναίκα η οποία φροντίζει το μνήμα του άντρα της.

Παρασκευή, 4 Μαΐου 2018

Η προβολή της ταινίας ''Zeus'' από την Πορτογαλία και την Αλγερία άνοιξε την Εβδομάδα Αφρικανικού Κινηματογράφου στην Αθήνα

Η έναρξη της φετινής 7ης Εβδομάδας Αφρικανικού Κινηματογράφου στην Αθήνα και αμέσως μετά στη Θεσσαλονίκη, έγινε χθες βράδυ στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας με την προβολή μιας ταινίας πορτογαλικής και αλγερινής συμπαραγωγής με τίτλο ''Zeus''. Σκηνοθέτης ο Πορτογάλος Πάουλο Φιλίπε Μοντέιρο, που, κρίνοντας τον απ' αυτό που είδα, μάλλον θα πρόκειται για πρωτοεμφανιζόμενο δημιουργό. Η ταινία ήταν η βιογραφία του συγγραφέα και πρώην προέδρου της Πορτογαλίας, Μανουέλ Γκόμεζ, ο οποίος παραιτήθηκε από το αξίωμα του και μπαρκάρισε για την Αφρική. Συγκεκριμένα για την Αλγερία, όπου έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του και έγραψε τη ''Maria Adelaide'', το βιβλίο που θεωρείται αριστούργημα της πορτογαλικής λογοτεχνίας. 
Η ταινία έχει πολλά προβλήματα κυρίως σε σκηνοθετικό επίπεδο: Για παράδειγμα, ο Σίντε Φιλίπε, ο ηθοποιός που υποδύεται τον Γκόμεζ, όλη την ώρα κυκλοφορεί με ένα πλατύ χαμόγελο, αδικαιολόγητο για τις καταστάσεις που περιγράφονται στο φιλμ, αρχής γινομένης από τις πολιτικές αναταράξεις στη χώρα του μέχρι την αρρώστια του λίγο πριν αφήσει τα εγκόσμια. Σημειωτέον, ο 80χρονος Φιλίπε είναι ένας καλός και έμπειρος Πορτογάλος ηθοποιός που παίζει στο σινεμά από το 1960, χωρίς βέβαια να έκανε ποτέ αυτό που λέμε διεθνή καριέρα. Βλέποντας τον, λοιπόν, στη συγκεκριμένη ταινία, που ήταν όλη πάνω του, μόνο σε λάθος διδασκαλία του σκηνοθέτη, μπορώ να αποδώσω τον τρόπο ερμηνείας του. 
Το εύρημα με τον νεαρό Πορτογάλο δημοσιογράφο που έρχεται στην Αλγερία για να πάρει συνέντευξη από τον πρώην Πρόεδρο της χώρας του, ύστερα από 13 ολόκληρα χρόνια αυτοεξορίας του κιόλας, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εξ αρχής ως πεδίο εξέλιξης της δράσης: Αντ' αυτού, στη δίωρη διάρκεια της ταινίας, βλέπαμε εμβόλιμες σεκάνς με κεντρικούς ήρωες ένα νέο ζευγάρι. Αυτοί ήταν οι πρωταγωνιστές του βιβλίου που έγραψε ο Γκόμεζ, γνωστού - φαντάζομαι - στην Πορτογαλία, αλλά ολότελα άγνωστο στον ξένο θεατή, που μόνο κατά το τέλος του φιλμ καταλαβαίνει το ιδιότυπο μοντάζ του. Να το πω αλλιώς, είναι σαν ο Σμαραγδής να έκανε ταινία για τον Καζαντζάκη και να έμπλεκε μες στη βιογραφία του σκηνές από ένα οριακό του έργο, με τη διαφορά ότι ο Καζαντζάκης είναι ένας παγκόσμιος συγγραφέας και ο Σμαραγδής ένας σκηνοθέτης επαγγελματίας, μα διεκπεραιωτής. Φαντάσου τώρα να έχεις δύο Πορτογάλους, έναν σχετικά άγνωστο συγγραφέα και έναν άπειρο σκηνοθέτη. Δεν δένει το γλυκό, κυρίως αν προορίζεις τη δουλειά σου για τη διεθνή κινηματογραφική αγορά. 
Η ταινία επίσης πάσχει και σε επίπεδο προθέσεων: Οι χαρακτήρες παρουσιάζονται επιδερμικά, χωρίς ιδιαίτερη, για να μην πω καμία, εμβάθυνση, όπως λόγου χάριν οι Αλγερινοί, οι οποίοι είναι οι καλοί και αγαθοί έναντι των κακών ιμπεριαλιστών Γάλλων με την Αλγερία φυσικά να παρουσιάζεται ως Γη της Επαγγελίας - μπορεί να είναι κι έτσι, αλλά στην ταινία είδαμε τοπία ερήμου και φολκλορικές σκηνές εποχής, έλειπε δηλαδή μια γερή σκηνοθετική ματιά που θα αναδείκνυε και την επιλογή του Γκόμεζ να περάσει εκεί το τέλος της ζωής του. Κάποιες σκηνές με κομπάρσους, όπως η διαδήλωση των Αλγερινών ''εθνικιστών'' έξω από το Γαλλικό Στρατηγείο, έδειξαν επίσης μία ένδεια παραγωγής παρά τη ντοκιμαντερίστικη αμεσότητα τους. 
Εν κατακλείδι: Αν εξαιρέσεις τις εμβόλιμες σκηνές αναπαράστασης του βιβλίου του Γκόμεζ, που είχαν μια ποίηση και έναν ερωτισμό, όλη η άλλη ταινία είναι στο σύνολο της ακαδημαϊκή, συντηρητική στη γραφή της, διδακτική και με φλατ ερμηνείες από τους ηθοποιούς της. Να μην ξεχάσω να αναφέρω το πόσο απολίτικος παρουσιάζεται ο πρωταγωνιστής. ''Γιατί δεν παίρνεις θέση κατά των Γάλλων που δυναστεύουν τη χώρα μας;'' τον ρωτάει σε κάποια φάση ένας Αλγερινός πατριώτης. ''Ήρθα εδώ ως ανώνυμος μέσα στο πλήθος'' του απαντά ο Γκόμεζ, έχοντας μόλις αποκαλυφτεί η αληθινή του ταυτότητα στον ξένο τόπο που ζει για χρόνια. Ως δείγμα κινηματογραφίας από την Αλγερία - μολονότι περισσότερο πορτογαλική ταινία θα εθεωρείτο - το ''Zeus'' δεν με ενθουσίασε. Έμοιαζε σαν σήριαλ ή σαν τηλεταινία, όχι όμως για ταινία που θα διεκδικήσει μια διεθνή διανομή και μια διεθνή φεστιβαλική πορεία. 

Δευτέρα, 30 Απριλίου 2018

Το ώριμο ''Ανήλικο'' άλμπουμ των Γιάννη Μαθέ - Μάνου Σαγκρή

Η πλέον ολοκληρωμένη δισκογραφική εργασία είναι το ''Ανήλικο'' του Γιάννη Μαθέ, αφού ο ίδιος υπογράφει τη μουσική και τις ενορχηστρώσεις, ενώ ερμηνεύει όλα τα κομμάτια. Πρόκειται όμως και για την πρώτη δυναμική εμφάνιση του στιχουργού Μάνου Σαγκρή, αφού του ανήκουν εξ ολοκλήρου οι στίχοι των τραγουδιών - οι δυο δημιουργοί είχαν ξεχωρίσει στους Αγώνες της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών με τη βράβευση του τραγουδιού τους, ''Οι αιρετικοί''. Τώρα, λοιπόν, έχουμε τη συνέχεια των ''Αιρετικών'' κατά κάποιο τρόπο, εφόσον το concept του δίσκου αφορά την ενηλικίωση ή, σωστότερα, το επώδυνο πέρασμα από την παιδική ηλικία στην εφηβεία κι από κει στην ωρίμανση, ενόσω ο κόσμος παραμένει ανήλικος, δυσπρόσιτος και μάλλον ακατάλληλος για κάποιους ευαίσθητους. Καταρχάς εδώ έχουμε κάτι που δεν το συναντάμε συχνά στην τρέχουσα δισκογραφία: Το έργο να είναι μοιρασμένο εξίσου στις μουσικές και στους στίχους χωρίς να διασπάται θεματικά. Ενώ, ας πούμε, ο Μαθές έγραψε ένα λαϊκότροπο μπλουζ (''Μισό λεπτό να ερωτευθώ''), ένα tango (''Οι αιρετικοί''), μία καθαρόαιμη μπαλάντα (''Βαθιά''), ένα jazzy ηπειρώτικο (''Το κακό του έρωτα'') ή ένα διονυσιακό balkan ''Μεθύσι'' (χωρίς χάλκινα κιόλας), οι στίχοι του Σαγκρή περιγράφουν τον παιδικό μοναχικό κόσμο (''Δεκάξι''), την ανάγκη της ερωτικής συνειδητότητας (''Μισό λεπτό να ερωτευτώ'') τους πρώτους εφηβικούς έρωτες (''Αγαπημένη μου Μαρία''), αλλά και κάποιους ''απαγορευμένους'' και μη αποδεκτούς κοινωνικά έρωτες (''Το κακό του έρωτα''). Στίχοι πλούσιοι σε εικόνες και σε εύληπτα νοήματα, άκρως συναισθηματικοί επίσης, ικανοί να προκαλέσουν την ταύτιση με τον ακροατή. Κοινώς, όλοι έχουν σκεφτεί αυτά που έγραψε ο Σαγκρής για τους εαυτούς τους, ακόμα και με μία επιδερμική αναδρομή στην προηγούμενη ζωή τους. 
Έχω την αίσθηση, δεδομένης της ποιότητας του στιχουργικού υλικού, πως απ' αυτό ακριβώς πυροδοτήθηκαν οι συνθέσεις του Μαθέ. Ένα πολυποίκιλο μουσικό ύφος με τα στοιχεία του ενός είδους να μπαίνουν σε κάποιο άλλο με τρόπο διακριτικό και ταιριαστό, όπως ο μπαγλαμάς και το μαντολίνο του Σταύρου Παργινού που μετατρέπουν σε αμιγώς λαϊκό τραγούδι τη μπαλάντα ''Στα χρόνια μου τα 27'' (από τα ωραιότερα κομμάτια του δίσκου) ή το ούτι του Γιώργου Παππά που έδωσε έναν ethnic τόνο στο ''Μη χορεύετε''. Φυσικά και το ''Λοξά'' επιλέχθηκε ως πρώτο στο track list, εφόσον πρόκειται για ένα ρυθμικό και ραδιοφωνικό τραγούδι, ''πιασάρικο'' που λένε, χωρίς να χάνει σε καλλιτεχνικό επίπεδο. Το ίδιο ισχύει και για τα επόμενα δύο τραγούδια, τους ''Αιρετικούς'' και το ''Παιδί'' (το τελευταίο επίσης έχει βραβευτεί στο 39ο River Party) κι από κει και πέρα το ''Ανήλικο'' παίρνει το δρόμο του με τα υπόλοιπα κομμάτια του έτοιμα προς ανακάλυψη μες στον ορυμαγδό...Τον ορυμαγδό, εννοώ, της έλλειψης δισκοπωλείων, εταιρειών, ουσιαστικού μουσικού Τύπου και πλουραλιστικής προβολής νέων δημιουργών. Ευτυχώς και νέοι δημιουργοί υπάρχουν και καλά νέα τραγούδια! Το ''Ανήλικο'', λόγου χάριν, το ομότιτλο τραγούδι του δίσκου, κάλλιστα θα γινόταν hit με τη φωνή του Γιώργου Νταλάρα - να μην παραλείψω να αναφέρω τις ευδιάκριτες επιρροές του Μαθέ από τον Λάγιο, τον Δημητρίου και άλλους δημιουργούς που χάρισαν κορυφαία τραγούδια, τα οποία έγιναν επιτυχίες μέσα στα χρόνια. Τον προτιμώ, ωστόσο, ερμηνευτή του υλικού του. Ερμηνεύει με γνώση και επίγνωση, κέφι και εκφραστικότητα, ίσως γιατί γνωρίζει πως αυτό ακριβώς το υλικό είναι καλό και, το κυριότερο, διεκδικεί μια θέση στην αναμέτρηση του με το χρόνο. Ο δίσκος κυκλοφορεί από τη Μικρή Άρκτο του Παρασκευά Καρασούλου με ένα ιδιαίτερα καλαίσθητο artwork, που επιμελήθηκε ο στιχουργός Μάνος Σαγκρής. 

Σάββατο, 28 Απριλίου 2018

Η εξομολόγηση του συνθέτη Θάνου Μικρούτσικου on camera - έρχεται στο RISE TV

Η περιπέτεια της υγείας του Θάνου Μικρούτσικου είναι γνωστή πλέον, εφόσον ο ίδιος δεν την κρύβει και έχει αναφερθεί δημοσίως σ' αυτήν. Δεν ήξερα κατά πόσο θα επιθυμούσε να έδινε μία τηλεοπτική συνέντευξη - αυτό ισχύει για κάθε καλλιτέχνη, πόσο μάλλον για έναν άνθρωπο που βρίσκεται στη χειρότερη φάση της ζωής του. Η συνεργάτιδα του Μικρούτσικου, η Μαρία Τσολάκη, εδώ και καιρό - από τον περασμένο Δεκέμβρη για την ακρίβεια - γνώριζε πόσο ήθελα να φιλοξενηθεί ο συνθέτης στην εκπομπή μου στο RISE TV. Πριν μερικές εβδομάδες μου τηλεφώνησε και μου είπε πως συνεννοήθηκαν με τον Θάνο. πως θα έκανε συνολικά δύο τηλεοράσεις (δεν ρώτησα λεπτομέρειες, αλλά μάλλον για το κρατικό κανάλι θά'ναι η άλλη συνέντευξη του) και πως πρόθυμα δεχόταν να συνομιλήσουμε on camera. Δε νομίζω πως υπάρχει μεγαλύτερη τιμή για έναν δημοσιογράφο και το λέω με κάθε επίγνωση, έχοντας χτίσει μια σχέση χρόνων με τον Θάνο Μικρούτσικο. Ούτε θυμάμαι πόσες συνεντεύξεις του έχω πάρει τα τελευταία 15 χρόνια για το Δίφωνο, για την Εποχή και για τη LIFO. Εκείνη τη συνέντευξη στη LIFO, πριν από ενάμισι χρόνο, τη θυμάμαι καλά. Εξίσου καλά τη θυμάται και ο ίδιος ο Θάνος, εφόσον, όπως μου σχολίασε χθες στο σπίτι του, είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε για τέχνη, φιλοσοφία και την προσωπική του μεγάλη ιστορία στην ελληνική μουσική. Φτάσαμε στο σπίτι του στο Μετς στις 6 ακριβώς το απόγευμα, όπως ήταν κανονισμένο το ραντεβού. Ήταν η πρώτη φορά που έβλεπα όλα τα μέλη του τηλεοπτικού συνεργείου, όχι ψαρωμένα, αλλά σίγουρα ενθουσιασμένα με τη συνάντηση! Μας υποδέχτηκε ο Θάνος ευδιάθετος και ευγενικός, φιλικός και προσιτός με όλα τα παιδιά που πριν του αδειάσουν τη γωνιά, ζήτησαν να φωτογραφηθούν δίπλα του. Λίγο μετά η γυναίκα του, η Μαρία, εμφανίστηκε και μας πρόσφερε καφέ φίλτρου, κουλουράκια και κρύο νερό. Αποφάσισα να ηχογραφήσω τη συνέντευξη αυτή πέραν της βιντεοσκόπησης της. Ήξερα άλλωστε πως ο Θάνος θά'ναι σε φόρμα - δεν γίνεται να μην είναι σε φόρμα ο Μικρούτσικος, ότι κι αν τον απασχολεί - και πως θά'ναι το ίδιο εξομολογητικός με την προηγούμενη συνάντηση μας για τη LIFO. Δεν έπεσα έξω! Πρώτη του φράση ήταν η εξής, πριν οι κάμερες του συνεργείου και το κινητό μου αρχίσουν να γράφουν: ''Θυμάσαι που με ρώτησες για το θάνατο σε ανύποπτο χρόνο; Σήμερα θα ξαναμιλήσουμε για το ίδιο θέμα''...Δεν ξέρω πως το εννοούσε ο Θάνος. Δεν είναι εύκολο να παλεύεις με τον καρκίνο, θέλει μεγάλη δύναμη και ψυχικό σθένος. Όπως φαίνεται, αυτός τα διαθέτει! Ετοιμάζει δύο μεγάλες συναυλίες τον Ιούνιο στο Θέατρο Βράχων και, ναι, είναι ένας καλός τρόπος να πιάσεις το θηρίο απ' τα μαλλιά και να το βάλεις κάτω για να μη σε βάλει κάτω αυτό...Στη συζήτηση μας που διήρκεσε πάνω από μία ώρα και που όπως όλα δείχνουν θα γεννήσει μία εκπομπή άνω των καθιερωμένων 30 λεπτών, είπαμε πολλά, πάρα πολλά, με τον δημιουργό του ''Σταυρού του Νότου'', των ''Πολιτικών τραγουδιών'', του ''Γέρου της Αλεξάνδρειας'' και της ''Μουσικής πράξης στον Brecht'': Για τη σχέση του με το πιάνο που μοιάζει προέκταση του κορμιού του, την Καββαδιο-μάνια, τους τραγουδιστές του - από τη συχωρεμένη Μαρία Δημητριάδη μέχρι την Αλεξίου, τον Νταλάρα και τον Μητροπάνο -, τους ποιητές που μελοποίησε, τον αδερφό του, Ανδρέα Μικρούτσικο, ένα αμφιλεγόμενο πρόσωπο, τη θητεία του ως υπουργού Πολιτισμού του Ανδρέα Παπανδρέου, τους τρεις γάμους του, την οικογένεια του, ότι αγάπησε περισσότερο στο ταξίδι στην τέχνη και στη ζωή. Στο τέλος, σαν τον ρώτησα αν έκανε λάθος η φύση που οι άνθρωποι γνωρίζουμε πως θα πεθάνουμε απ' την πρώτη στιγμή που γεννιόμαστε, με κοίταξε κατάματα και είπε: ''Θάνατος ίσον χρόνος. Και η πεταλούδα ζει για ένα 24ωρο χωρίς να γνωρίζει τίποτα, προλαβαίνει όμως να μεταμορφωθεί, να τραφεί, να πετάξει, να ζήσει για 500 χρόνια στο μυαλό ενός ανθρώπου''. 

Τρίτη, 24 Απριλίου 2018

''Στην εποχή του Δον Κιχώτη'' ή στο διαφορετικό μουσικό σύμπαν του Νίκου Ζουρνή και της Νατάσας Καμπαστάνα

ΝΙΚΟΣ ΖΟΥΡΝΗΣ - ΝΑΤΑΣΑ ΚΑΜΠΑΣΤΑΝΑ
ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΔΟΝ ΚΙΧΩΤΗ
STUDIO PAZL
Πάνε εννέα χρόνια από τότε που γνωρίσαμε ένα νέο τραγουδοποιό, τον Νίκο Ζουρνή, με το ντεμπούτο άλμπουμ του, τα ''Χιλιόμετρα''. Τότε, αν θυμάμαι καλά, είχα γράψει πως ακουγόταν σαν κλώνος του Σωκράτη Μάλαμα - σκληρή κριτική, το ομολογώ, αλλά δεν ήμουν και ο μόνος που τό'χε ισχυριστεί. Ως φαίνεται, όλα αυτά τα χρόνια που μεσολάβησαν, ο Ζουρνής όχι μόνο δεν χάθηκε, αλλά εδραίωσε την παρουσία του στο ελληνικό τραγούδι με πολλά live και πολλές συνεργασίες. Η σημερινή εργασία του που προέκυψε από το συνταξίδεμα του με μία ερμηνεύτρια, τη Νατάσα Καμπαστάνα (υπέροχη στο jazzy λαϊκότροπο ''Όταν δεν είμαστε μαζί''), και μία στιχουργό, τη Βασιλική Λαμπίρη (επίσης υπέροχη στον ''Μετανάστη''), του δίνει την ευκαιρία να καταθέσει ένα άλμπουμ με πολυποίκιλες μουσικές. Οχτώ τραγούδια σε ερμηνεία της Καμπαστάνα κυρίως, της Δήμητρας Μπουλούζα και του ίδιου του Ζουρνή, ενορχηστρωμένα τα τέσσερα πρώτα από τον Παντελή Μπενετάτο και τα άλλα τέσσερα από τον Κώστα Στεργίου. Αρχικά νόμισα πως επρόκειτο για παιδικό δίσκο, λίγο το εξώφυλλο, λίγο ο τίτλος, πολύ δε περισσότερο τα δύο πρώτα τραγούδια που ακούγονται κεφάτα και ρυθμικά: Σχεδόν νεοκυματικός ο ''Δον Κιχώτης'', σαν σύνθεση του Teofilo Chantre το ''Λούνα Παρκ''! Ο ρυθμός διατηρείται καθ' όλη την ακρόαση, που εισπράττουμε τις επιρροές του δημιουργού ή, σωστότερα, την επιθυμία του να παίξει με διαφορετικά ύφη, από το latin και το α λα Μανώλης Χιώτης mambo 
μέχρι την country (''Τα στάχυα'') και την κλασική μπαλάντα (''Ηλιοστάσιο'' σε μουσική - στίχους του Ζουρνή). Μη φανταστεί κανείς πως όλα αυτά συμβαίνουν κατά τύχη, αφού οι στίχοι της Λαμπίρη καθοδήγησαν τις μουσικές, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο επιτυχημένα. Λόγου χάριν, στον ''Μετανάστη'' θα ταίριαζε μία πιο εσωστρεφή μουσική προσέγγιση δεδομένου του στιχουργήματος, εκεί που το ''Λούνα Παρκ'' έχει αποδοθεί τέλεια, μουσικά και συνθετικά, όπως και η μπαλάντα ''Όσα δεν είπαμε'' με τον Ζουρνή, που κλείνει το δίσκο. Ένας δίσκος - ανεξάρτητη παραγωγή που θα χαρακτηριζόταν αξιοπρεπέστατος στο σύνολο του, ιδιαίτερος και σίγουρα διαφορετικός ως concept συγκριτικά με άλλους σύγχρονους κύκλους τραγουδιών. Αξίζει να τον ανακαλύψετε είτε σε μορφή CD, είτε ψηφιακά από την Spicy.  

Δευτέρα, 23 Απριλίου 2018

Τέσσερις υπέροχοι ελληνικοί δίσκοι μόλις κυκλοφόρησαν από τον Μετρονόμο!

Ένας βετεράνος συνθέτης, ο Λίνος Κόκοτος, επιστρέφει με ολοκαίνουργιο δίσκο. Έχουμε ακόμη τις ξεχωριστές δισκογραφικές εργασίες άλλου ενός συνθέτη με μεγάλη πορεία, του Λουκά Θάνου, καθώς και δύο νεότερων δημιουργών, του Γιώργου Καγιαλίκου και της Δόξας Καγιούλη. Όλοι τους έχουν τον ίδιο εκδότη: Τον Θανάση Συλιβό με τις εκδόσεις Μετρονόμος που τα τελευταία χρόνια στηρίζει το καλό ελληνικό τραγούδι, αδιαφορώντας για όρους εμπορικότητας. Πάμε να δούμε αναλυτικά τα τέσσερα συγκεκριμένα άλμπουμ, καθώς η παραγωγή δίσκων από τον Μετρονόμο συνεχίζεται. Ξεκινώ με την πρωτοεμφανιζόμενη Δόξα Καγιούλη:

''Για δες ομορφιά που κρύβει η ζωή στο γέλιο, το βλέμμα, το δάκρυ/ κι ότι μικρό δεν πιάνει η κλωστή, προχώρα και βάλ'το στην άκρη'' τραγουδάει η Μάρθα Φριντζήλα δια χειρός της δημιουργού Δόξας Καγιούλη κι εγώ έρχομαι τώρα και λέω κάτι λιγότερο ποιητικοφανές, αλλά και πολύ συγκεκριμένο: Για δες που ο διάδοχος του Θανάση Παπακωνσταντίνου είναι μία γυναίκα τραγουδοποιός! Πέντε τραγούδια σε δικούς της στίχους, μουσική και εν μέρει ερμηνεία περιέχει το ντεμπούτο μίνι άλμπουμ της Καγιούλη συν ένα οργανικό θέμα. 
Ειδικά τα δύο πρώτα κομμάτια, υπέροχα, ο ''Αποχωρισμός'' με την ίδια και το ''Για δες ομορφιά'' με τη Φριντζήλα, παραπέμπουν στην πιο γόνιμη περίοδο του Θανάση Παπακωνσταντίνου - δεν χρειάζεται να προσθέσω τίποτα άλλο, όποιος τα ακούσει θα με καταλάβει. Τα άλλα τρία τραγούδια, το ''Εσύ να τραγουδάς'', ντουέτο της Καγιούλη με τον Ηλία Βαμβακούση (το τέμπο της εισαγωγής του με πήγε στον ''Ηθοποιό'' του Χατζιδάκι με τον Χορν), το ''Δύση και Ανατολή'' με τον Βασίλη Γισδάκη και το ''Στη μέση της μέρας'', 
είναι τρεις ευαίσθητες μπαλάντες που ευτύχησαν απ' όλες τις απόψεις: Σύνθεση, στίχοι, ενορχήστρωση, φωνές. Δεν ξέρω ειλικρινά γιατί μου φαίνονται όλα τέλεια σ' αυτό το μικρό δίσκο! Τη δημιουργό δεν την ήξερα καθόλου, η δουλειά της όμως με εντυπωσίασε. Βρίσκω την ίδια επίσης πολύ καλή ερμηνεύτρια και με μια γύρα στο διαδίκτυο, είδα ότι έχει κάνει κάποια ωραία πράγματα στο περιθώριο των ''μεγάλων ονομάτων'' που συνήθως προβάλλονται από τα μέσα. Ακόμη και η εξόδιος ''Επιστροφή'' (οργανική βερσιόν του ''Αποχωρισμού'') φανερώνει μία συνθέτρια με δουλεμένες τις πιανιστικές αρμονίες της. Στο σημείο αυτό οφείλω να εξάρω την εργασία του έμπειρου Γιώργου Παυλάκου, γνωστού σε μένα από τη συνεργασία του με τον Λουδοβίκο των Ανωγείων, στον τομέα των ενορχηστρώσεων. Κοντά του και κοντά στην Καγιούλη μία πλειάδα εξαιρετικών μουσικών πάντρεψαν τη δημοτική με τη λόγια παράδοση: Μεταξύ αυτών, ο Νίκος Παραουλάκης στο νέι, τη φλογέρα, το duduk και τη σόλο κιθάρα, ο Γιώργος Κοντογιάννης στην Κρητική λύρα, ο Μιχάλης Πορφύρης στο βιολοντσέλο, ο Χρυσόστομος Καραντωνίου στις κιθάρες, ο Ηρακλής Βαβάτσικας στο ακορντεόν μπαγιάν, ο Θοδωρής Κουέλης στο κοντραμπάσο και ο Μανούσος Κλαπάκης στα κρουστά. 
Επιτέλους κι ένας δίσκος πιάνο - φωνή, όπως τον παλιό καλό καιρό, που ο Μάνος Χατζιδάκις κυρίως, όπως και άλλοι μεγάλοι συνθέτες, παρουσίαζαν και εξέδιδαν έτσι απλά κι ωραία κάθε καινούργιο έργο τους! Εν προκειμένω, η νέα εργασία του συνθέτη Λουκά Θάνου, λίγο καιρό μετά τις μελοποιήσεις του στον Κωστή Παλαμά με τη φωνή του Γιάννη Χαρούλη, διαθέτει οχτώ τραγούδια με τον ίδιο στο πιάνο και με την εξαιρετική ερμηνεία του Σταύρου Σιόλα. Εδώ το αποτέλεσμα δεν φανερώνει ένδεια παραγωγής, αλλά άποψη και μάλιστα καλοστεκούμενη! Οι μελοποιήσεις του στα, κατά βάση ερωτικά, πανέμορφα ποιήματα του Πάνου Δημητρόπουλου συστήνουν τραγούδια μελαγχολικά, μα όχι πομπώδη. Για την ακρίβεια, ένα ολοκληρωμένο και συμπαγές concept που ως αισθητική πρόταση δεν θα δίσταζα να πω ότι τείνει να προσεγγίσει δύο οριακά έργα της ελληνικής μουσικής, τον ''Μεγάλο Ερωτικό'' του Χατζιδάκι και τα ''Τραγούδια για τους μήνες'' του Δημήτρη Παπαδημητρίου. Εν ολίγοις, μία αισθητική πρόταση και μία απόπειρα για δημιουργία ενός καλόγουστου και ακριβού ερωτικού τραγουδιού επιπέδου λιντ (τουλάχιστον όπως έφτασε στα χέρια μας με τη συνθήκη πιάνο - φωνή). 
Ο Σιόλας αναδεικνύεται στον ιδανικό ερμηνευτή του υλικού, σε κομμάτια σαν το ''Στον κήπο μας'', το αμιγώς χατζιδακικό ''Να ξεχαστούν τα σώματα μας'' και το ''Αν ήτανε στο χέρι μου'', που έγιναν και τα πιο αγαπημένα μου. Έχει ένα συγκινητικό τρέμολο στη φωνή και ενίοτε εξάρσεις στις ερμηνείες του ο Σιόλας, όπως ακριβώς τον καθοδηγούν οι στίχοι του ποιητή και οι μουσικές του Θάνου. Τα θερμά μου συγχαρητήρια στον νέο ποιητή Πάνο Δημητρόπουλο, στον συνθέτη Λουκά Θάνου που τον μελοποίησε - έτσι όπως τον μελοποίησε - και στον Σταύρο Σιόλα για το τραγούδισμα του. Ο ''Χρόνος Ερωτικός'' είναι σπάνια δουλειά και εύχομαι να εκτιμηθεί κατά πώς της αξίζει! Το έργο που κοσμεί το εξώφυλλο φιλοτέχνησε ειδικά για την έκδοση ο γλύπτης Κώστας Βαρώτσος.
Δεν θα τις αποφύγω τις αναφορές στον Χατζιδάκι, μου φαίνεται, με αφορμή τις τρέχουσες εκδόσεις του Μετρονόμου, αλλά μόνο καλό το θεωρώ όταν ακούω νέες δουλειές σαν αυτές του Λουκά Θάνου και του Γιώργου Καγιαλίκου. Στην ''Αιώνια μέθη'', τον τέταρτο δίσκο του Γιώργου Καγιαλίκου, ενός συνθέτη που έχει στις αποσκευές του ήδη τα εύσημα του Νίκου Κυπουργού, της Μαρίας Φαραντούρη και της Έλλης Πασπαλά, έχουμε έντεκα τραγούδια σε στίχους του καλού στιχουργού, ποιητή και συγγραφέα Δημήτρη Λέντζου. Είναι η δεύτερη φορά που ο Καγιαλίκος μελοποιεί στίχους αποκλειστικά ενός ποιητή δύο χρόνια μετά το τρίτο του έργο σε βιβλίο - CD, το ''Κρύσταλλο του κόσμου'', σε συνεργασία με τον ποιητή Γιάννη Ευθυμιάδη και την ερμηνεύτρια Βικτωρία Ταγκούλη. Αυτή τη φορά επέλεξε για φωνές του τον Θεσσαλονικιό Ανδρέα Καρακότα, τον ερμηνευτή των ''Τραγουδιών της αμαρτίας'' του Μάνου Χατζιδάκι και του Ντίνου Χριστιανόπουλου, την νεότερη Ευτυχία Μητρίτσα και σε ένα τραγούδι - έκπληξη την Πίτσα Παπαδοπούλου. 
Για την τελευταία ειδικά, όπως σχολίασα στο facebook, πού να το φανταζόταν, όταν το 1986 τραγουδούσε ''Με τελείωσες'' και γέμιζαν από λουλουδοπάνερα οι πίστες, ότι τριάντα χρόνια μετά θα την ακούγαμε σε λυρικές μπαλάντες. Σύμφωνα με τον ίδιο τον Καγιαλίκο, η συμμετοχή της Πίτσας Παπαδοπούλου ήταν επιθυμία του στιχουργού Λέντζου. Δεν ήταν εύκολο να πειστεί, διότι είχε θέμα με όλο το ύφος του τραγουδιού, όπως και με τη λέξη ''πουτάνα''. Εκεί, όμως, που περίμεναν να πει ευγενικά το ''όχι'', ένα βράδυ τηλεφώνησε του συνθέτη και του είπε: ''Μου αρέσει και τελικά θα το τραγουδήσω''. Πρέπει να έχει ένστικτο, βάσει της παραπάνω ιστορίας, η Παπαδοπούλου, εφόσον το κομμάτι με τη φωνή της, το ''Παλιό εικόνισμα'', είναι ένα από τα καλύτερα του δίσκου, μία λαϊκότροπη μπαλάντα που μοιάζει να περίσσεψε από τις ''Μπαλάντες του περιθωρίου'' του Απόστολου Καλδάρα. Όλος ο δίσκος αυτός διέπεται από ένα λαϊκότροπο ύφος με τις συνθέσεις του Καγιαλίκου να τον αναδεικνύουν σε έναν από τους πιο μελωδικούς σημερινούς συνθέτες μας, πάντα με το επιτελείο των μουσικών του: Ανάμεσα τους, ο Νεοκλής Νεοφυτίδης στο πιάνο, ο Διονύσης Βερβιτσιώτης στο βιολί, ο Μαρίνος Γαλατσινός στο κλαρινέτο και το φλάουτο, η Τίνα Δεσύλλα στο όμποε, ο Γιάννης Καραμπέτσας στην τρομπέτα, ο Βαγγέλης Σκούρας στο γαλλικό κόρνο και ο Δημήτρης Ρέππας στο μπουζούκι και το μαντολίνο. Μου άρεσε ολόκληρος ο δίσκος, πολύ όμως! 
Τον Καρακότα τον ξέρουμε εδώ και πολλά χρόνια κι είναι πραγματικά κρίμα που δεν έκανε τη μεγάλη καριέρα, αν και βέβαια όταν έχεις τραγουδήσει ένα έργο του Χατζιδάκι σε α' εκτέλεση, όλα τα άλλα είναι οδοντόκρεμες, θα μου επιτρέψετε - αναφέρομαι στις ''μεγάλες καριέρες'' και μόνο σ' αυτές! Πόσο μάλλον όταν κι εδώ, στο κομμάτι ''Στα χαλικιάτικα'', ο Καρακότας καταθέτει μια συγκλονιστική ερμηνεία. Με εκείνη που εντυπωσιάστηκα πραγματικά και πλέον τη θεωρώ μια πολύ καλή λαϊκή τραγουδίστρια είναι η Ευτυχία Μητρίτσα, η μικρότερη της ομάδας. Καθαρή άρθρωση, συναίσθημα και, βασικά, επίγνωση των λογιών που βγαίνουν απ' τα χείλη της - δυνατές στιγμές της, ''Η παράσταση'' και ''Τον φτωχό τον βασιλιά μου'', το νανούρισμα, που κλείνει το CD. 
Θέλω όμως να σταθώ λίγο και στον Δημήτρη Λέντζο αφού στην ''Αιώνια μέθη'' συναντάμε το πιο επιτυχημένο δείγμα γραφής του μετά τη ''Φλόγα που καίει'' του Χρήστου Λεοντή! Ο Λέντζος καταγράφει στην ουσία την ιστορία του τόπου του και μέσα απ' τους στίχους του πάντα ξεπροβάλλει η αγάπη του για το δημοτικό τραγούδι, τη λογοτεχνία και τη λαογραφία, τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη καθ'αυτόν και βασικά τον αποσυνάγωγο συνάνθρωπο του - οι στίχοι του στα ''Χαλικιάτικα'' που λέγαμε πριν είναι εξίσου συγκλονιστικοί με την ερμηνεία του Καρακότα. Ποιος άλλος δηλαδή θα έγραφε τη σήμερον ημέρα στιχούργημα - τραγούδι που λέγεται ''Η μάνα μου η Καρκαλού'' μες στην περιρρέουσα μαλακία και ασημαντολογία; Ποιος θα επιχειρούσε μία απευθείας σύνδεση με ένα τοπωνύμιο που φέρνει ξανά στη μνήμη μας τον συχωρεμένο Σταύρο Τορνέ; Εν κατακλείδι και για να μη μακρηγορήσω άλλο, η ''Αιώνια μέθη'' είναι ο καλύτερος μέχρι τώρα δίσκος του Γιώργου Καγιαλίκου. 
Κι επειδή ο παλιός είναι αλλιώς, πάμε τώρα και στον Λίνο Κόκοτο, έναν σπουδαίο συνθέτη που είχε παροπλιστεί τις τελευταίες δεκαετίες με εξαίρεση κάποια μεμονωμένα κομμάτια του σε δουλειές άλλων δημιουργών. Ο ''Ανεμογιαλός'' του τον βρίσκει σε μεγάλες φόρμες και χωρίς να κομίζει καμία μουσική πρωτοπορία - δεν το επιδιώκει άλλωστε, ούτε υπήρχε λόγος για κάτι τέτοιο - απλά δικαιώνει τη θέση του σαν ενός δημιουργού καθαρών, αμιγώς ελληνικών, έντεχνων - λαϊκών τραγουδιών. Σύμφωνα με τον ίδιο στο σημείωμα της έκδοσης, οι στίχοι του Κώστα Λάζαρη ήταν εκείνοι που του δημιούργησαν την εσωτερική ανάγκη να εκφραστεί με καινούργια τραγούδια. Λογικό, αφού οι στίχοι του Λάζαρη έχουν ''στρογγυλάδα'' και μοιάζουν να γράφτηκαν πάνω στις μουσικές του, ενώ παραδόξως συνέβη το αντίστροφο. Άρα εκ του αποτελέσματος μιλάμε για μία επιτυχημένη σύζευξη μουσικής και λόγου, βασισμένη στα κλασικά ελληνικά μοτίβα (ζεϊμπέκικα, χασάπικα και λαϊκότροπες μπαλάντες) του Κόκοτου με τις ολοζώντανες εικόνες και τις αναφορές του Λάζαρη άλλοτε στον Μίκη Θεοδωράκη ή στον Μοντιλιάνι και άλλοτε στην Κρητική και τη ρεμπέτικη παράδοση. Κι αν οι βασικοί ερμηνευτές του έργου είναι ο Νίκος Ανδρουλάκης σε εφτά κομμάτια και η Νένα Βενετσάνου σε άλλα δύο, εκείνο που θα χαρακτήριζα σαν το καλύτερο στο δίσκο είναι κατά τη γνώμη μου το ''Μην ψάχνεις την Ιθάκη'' με τη φωνή της Θέλμας Καραγιάννη: 
Μία θλιμμένη μπαλάντα από έναν άντρα που απευθύνεται σε μία γυναίκα, τραγουδισμένη όμως από μία άλλη γυναίκα. Έχει κάτι αλμοδοβαρικό το τραγούδι αυτό, μία φωνή που φανερώνει ψυχικό βάθος και βέβαια ένα υπέροχο ρεφραίν! Για τον Νίκο Ανδρουλάκη έχω να πω πώς κι αυτός παλιώνει σαν το καλό κρασί. Η φωνή του παραμένει στεντόρεια και προφανώς το ήθος του δεν του επιτρέπει την επιδειξιομανία - ίδιον πολλών άλλων συναδέλφων του...Όπως και η Νένα Βενετσάνου, εξαίσια για μία ακόμη φορά, έτσι και ο Ανδρουλάκης στέκεται πάντα στο ύψος των περιστάσεων, συγκεκριμένα του καινούργιου έργου του Λίνου Κόκοτου που έχει κάθε δικαίωμα και κυρίως όλα τα προσόντα για να ξανακουστεί από τα ραδιόφωνα! Προσέξτε κι αυτό το λέω με κάθε επίγνωση: Ο ''Ανεμογιαλός'' του Κόκοτου και του Λάζαρη δεν είναι παλαιομοδίτικος. Είναι ο φόρος τιμής όλων των συντελεστών του στο πιο ευγενές είδος τραγουδιού που γνώρισε η χώρα αυτή στον 20ο αι. Είναι το νέο σκύψιμο του συνθέτη πάνω στα ποιήματα του Οδυσσέα Ελύτη εν τη απουσία του ποιητή. Το ταξίδι του συνεχίζεται με καινούργιους συνεργάτες σήμερα, το στιχουργό και τους τραγουδιστές του. 

Κυριακή, 22 Απριλίου 2018

Ο αγώνας για ζωή και τέχνη του Κωνσταντίνου Μαραβέλια - Συνέντευξη με έναν πρωτοεμφανιζόμενο σκηνοθέτη: Director's Cut

Ο Κωνσταντίνος Μαραβέλιας είναι 31 ετών, σκηνοθέτης και ηθοποιός. Κατάγεται από την Καλαμάτα και από τη Ρόδο. Έχει ακόμη έναν αδερφό, δύο χρόνια μικρότερο του. Πέρασε τα παιδικά του χρόνια στην Καλαμάτα, αλλά λόγω των μεταθέσεων του τραπεζικού πατέρα του, έζησε και λίγο στη Ζάκυνθο και στα Γιάννενα. Λατρεύει τη Λένα Πλάτωνος και όνειρο του είναι να του γράψει μουσική κάποτε σε μία επόμενη δουλειά του. Τριβή με τις τέχνες από μικρή ηλικία, ροπή προς το θέατρο με διέξοδο στις ερασιτεχνικές ομάδες μέχρι μία σημαντική συνεργασία με τον Δημήτρη Παπαϊωάννου και σήμερα την πρώτη του θεατρική σκηνοθεσία: Στο θέατρο Σταθμός με το έργο ''Ο θρίαμβος του έρωτα'' του Μαριβώ. Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω την πρεμιέρα του έργου και εντυπωσιάστηκα με την ευρηματική σκηνοθεσία του Μαραβέλια, με τις ερμηνείες των ηθοποιών του και βασικά με κάποια στοιχεία που φάνηκαν από τη διδασκαλία του στους ηθοποιούς, τα οποία έχουν να κάνουν με την τέχνη του χορού. Λεπτομέρεια σημαντική: Στην παράσταση έχουν πρόσβαση τα ΑΜΕΑ άτομα, εφόσον μπορούν να την παρακολουθήσουν άνθρωποι με κινητικά προβλήματα, κώφωση και τύφλωση. Όταν ρώτησα για ποιο λόγο αυτό - εννοώ ειδικά στη συγκεκριμένη παράσταση - μου απάντησαν: ''Μα και ο σκηνοθέτης ο ίδιος είναι ΑΜΕΑ''. Φυσικά πρόθεση δική μου, πόσο μάλλον του Μαραβέλια, δεν είναι να δημοσιοποιηθεί μία συνέντευξη για τη δουλειά ενός ''καρκινοπαθούς σκηνοθέτη''. Πιστεύω, όπως είπα και του ιδίου, αν δεν υπήρχε όλη αυτή η ευαισθησία για τους ΑΜΕΑ συνανθρώπους μας, ότι θα κάναμε μία τελείως διαφορετική συζήτηση ή έστω μία συζήτηση σε άλλες βάσεις. Συνάντησα λοιπόν τον νέο σκηνοθέτη σε ένα καφέ των Εξαρχείων και σας παραθέτω αυτό το ''story of his life'', καθώς έχει μεγάλη σημασία, τόσο για άλλους ανθρώπους που έφτασαν κοντά στο θάνατο, κατάφεραν να τον νικήσουν και να κάνουν το όνειρο τους πραγματικότητα, όσο και για όλους εμάς που απλά αγαπάμε το καλό θέατρο και χαιρόμαστε να παρακολουθούμε εργασίες κυριολεκτικά με ''ψυχή, ιδρώτα και αίμα'':
- Οι γονείς μου δεν έχουν άμεση σχέση με τα καλλιτεχνικά. Ο πατέρας μου από το 1974 είναι στη χορωδία της Εμπορικής Τραπέζης κι έτσι κι εγώ από την τρίτη δημοτικού ήμουν στα ωδεία. Φοίτησα σε Μουσικό Γυμνάσιο, όπου εκεί η έλλειψη ενός μαθήματος, νομίζω της οικιακής οικονομίας, οδήγησε στην αντικατάσταση του απ' αυτό της θεατρολογίας. Είχαμε κι έναν εξαίρετο καθηγητή απ' τις πρώτες γενιές θεατρολόγων στην Ελλάδα, ο οποίος μας έδειχνε στη δευτέρα Γυμνασίου κασέτες VHS με εκπομπές του ''Παρασκηνίου'', την ''Ηλέκτρα'' του Μαυρίκιου και την ''Ηλέκτρα'' του Μαρμαρινού, λόγου χάριν, τέτοια πράγματα. Σε μία ηλικία που δεν πολυκαταλάβαινα τι έβλεπα, άρχισα να έχω αναφορές. Γοητεύτηκα πολύ και θέλησα να ασχοληθώ στη συνέχεια. 
- Η πρώτη μου επαγγελματική εμπειρία ήταν το 2009 - 2010 στην παράσταση ''Πουθενά'' του Δημήτρη Παπαϊωάννου στο Εθνικό Θέατρο. Είχε ένα συγκεκριμένο τότε concept ο Παπαϊωάννου: Χρειαζόταν τριάντα άτομα και είχε ανακοινώσει οντισιόν σε τρεις σχολές χορού, την Κρατική, τη ''Μάνου'' και την ''Κονταξάκη''. Συμπτωματικά, ένας συμφοιτητής μου είχε βάλει την ανακοίνωση και στη σχολή της Νέλλης Καρρά, που ήμουν εγώ. 
- Η εμπειρία με τον Παπαϊωάννου ήταν πάρα πολύ ωραία! Οτιδήποτε αρνητικό θα ήταν αποκλειστικά λόγω της δικής μου απειρίας στο χώρο, της δικής μου πρώτης φοράς. Σκέψου η πρώτη δουλειά ενός παιδιού στα 23 του να είναι ξαφνικά αυτή η συνεργασία! Μου έκανε πάρα πολύ καλό, αφού είδα στην πράξη το πώς οργανώνεται ένα μεγάλο σύνολο ανθρώπων. Ο καθένας επίσης μπορεί να προσάψει το οτιδήποτε στον Παπαϊωάννου, εγώ έχω να πω όμως ότι ήταν ο πρώτος που ερχότανε, που έφευγε τελευταίος και που κάθε φορά ερχόταν στην πρόβα με κάτι πολύ συγκεκριμένο. 
- Μου είπες ότι η δουλειά μου φέρει στοιχεία από την τέχνη του χορού. Σίγουρα υπάρχουν επιρροές, αν και στο ''Πουθενά'' εργάστηκα ως ηθοποιός και όχι ως χορευτής. Μην ξεχνάς ότι στην Καλαμάτα που ήμουν, παρακολουθούσα και το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού. Συγκεντρώνονται όλα αυτά μέσα σου και καμιά φορά δεν ξέρεις κι από που έρχονται. 
- Μετά τον Παπαϊωάννου ασχολήθηκα ερασιτεχνικά με τη σκηνοθεσία. Το 2011 και το '12 σκηνοθέτησα τους ''Άφαντους'' με την ομάδα του Πανεπιστημίου, που φοιτούσα. Το '13 έκανα ακόμα μία απόπειρα σκηνοθεσίας, αλλά διακόπηκε απότομα για λόγους υγείας, οπότε την τελευταία πενταετία ουσιαστικά είμαι σε μία διαδικασία ανάρρωσης. 
- Στην Ελλάδα δεν θα έλεγα ότι υπάρχει μία σοβαρή σχολή θεατρικής σκηνοθεσίας, έτσι προτίμησα για αρχή να στραφώ στην υποκριτική. Πιστεύω όμως ότι βοηθήθηκα πολύ απ' τη σχολή που αποφοίτησα, καθώς μου παρείχε μια μεγάλη ελευθερία δημιουργικότητας. 
- Το διάστημα της αρρώστιας, της απουσίας μου, κατάλαβα αυτό που λένε για όλους τους δημιουργούς. Αν υπάρχει δηλαδή έμπνευση, υπάρχει αποκλειστικά από τον εαυτό τους. Το πιο σημαντικό που κατάλαβα είναι η υγεία πάνω απ' όλα, στα πάντα. Όλα τα άλλα ας έρχονται μετά, δεύτερα. 
- Δεν είχα και ποτέ ιδιαίτερη επαφή με το σινάφι για να πω ότι κατά τη διάρκεια της δύσκολης πενταετίας είχα απώλειες σημαντικών φίλων απ' τη ζωή μου. Η ασθένεια με έβαλε σε έναν τρόπο σκέψης του αν χρειάζεται ή δεν χρειάζεται να κάνεις τέχνη, γιατί θέλεις να κάνεις επίσης τέχνη. Έτσι η τωρινή παράσταση γεννήθηκε απλά απ' την επιθυμία μου να δημιουργήσω κάτι, ούτε για να γίνω διάσημος, ούτε για να βγάλω λεφτά. Ήταν καθαρή ανάγκη μου να δημιουργηθεί η παράσταση αυτή μέσα σ' ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο. Όντας δηλαδή ηθοποιός κι εγώ, προσπάθησα να έχουν αμοιβή όλοι οι ηθοποιοί συνεργάτες μου, να κάνουν τη δουλειά τους και τίποτα άλλο! 
- ''Ο θρίαμβος του έρωτα'' δεν είναι δική μου παραγωγή. Συνεργάστηκα με τη νεοσύστατη εταιρεία ''Liminal'', η οποία ιδρύθηκε για την προσβασιμότητα των ΑΜΕΑ στο θέατρο. Λόγω, λοιπόν, της ιδιαιτερότητας της παράστασης, καταφέραμε να βρούμε κάποιες χορηγίες, εφόσον ούτε εγώ ήμουν γνωστός, ούτε και η πλειοψηφία των ηθοποιών μου, ώστε να εμφανιζόταν κάποιος χορηγός που θα μας εμπιστευόταν. Στοχεύσαμε έτσι στο ανθρωπιστικό προφίλ ορισμένων εταιρειών.
- Η παράσταση αυτή τη στιγμή είναι καθολικά προσβάσιμη στο ΑΜΕΑ κοινό. Υπάρχει αναπαράσταση στη νοηματική για κωφούς, τρόπος θέασης για τυφλούς και άτομα περιορισμένης όρασης, αγγλικοί υπέρτιτλοι επίσης για ανθρώπους που δεν γνωρίζουν ελληνικά και γι' άλλους που προτιμούν να βλέπουν, να διαβάζουν, αντί να ακούνε. 
- Ψάχνοντας διάφορα έργα, το πρώτο πράγμα που μου άρεσε στον ''Θρίαμβο του έρωτα'' ήταν η ιστορία του. Διαβάζοντας το, άρχισαν με τη μία να μου έρχονται εικόνες απόδοσης του. Έπεσε πολύ πετσόκομμα γιατί το έργο είναι εξαιρετικά ογκώδες! Προσπαθήσαμε να αφαιρέσουμε πράγματα χωρίς να εμποδίζεται η αφήγηση του έργου. Έκανα σύμπτυξη σκηνών στη δεύτερη πράξη για λόγους χρόνου και κυρίως για δραματουργικούς λόγους. 
- Από γραφής, το έργο έχει έναν queer χαρακτήρα, αλλά πολύ κεκαλυμμένο. Όταν ανέβηκε για πρώτη φορά το 1732 κατέβηκε μετά από έξι μόλις παραστάσεις! Πιθανώς κάποιους να έθιξε λόγω της τολμηρότητας του. Ωστόσο εγώ, επειδή ακριβώς υπάρχει το queer στοιχείο, δεν ήθελα να το τονίσω περισσότερο. Το νόημα του έργου, που μπορεί να το διακρίνει ο οποιοσδήποτε με όλα αυτά τα μασκαρέματα και την ανταλλαγή φύλων, είναι ότι ο έρωτας στέκεται τελικά υπεράνω προκαθορισμένων φύλων.
- Άρχισα να το δουλεύω απ' το περασμένο καλοκαίρι, απ' όταν ολοκλήρωσα την ανάγνωση του. Πρόβες κάναμε μόνο δύο μήνες, αλλά βέβαια χρειάστηκαν να γίνουν από πριν κι άλλα πολλά πράγματα. Λέω μόνο δύο μήνες, καθώς είπα να δοκιμάσουμε τόσο για τώρα και αν πάνε όλα καλά, να το προσπαθούσα για να ανέβαινε του χρόνου. Καλώς ή κακώς είναι η πρώτη μου επαγγελματική δουλειά, άρα λάθη θα υπάρξουν, κυρίως από τη δική μου άγνοια. Η ευθύνη του λάθους βαραίνει ένα 50% τον σκηνοθέτη κι ένα άλλο 50% τους συνεργάτες του. 
- Τα πρώτα δύο χρόνια της ασθένειας, ασχολιόμουν μόνο με την υγεία μου και δεν είχα και τη δυνατότητα να κάνω κάτι άλλο. Νοσοκομεία, θεραπείες, τα γνωστά...Μετά τα δύο χρόνια πήγα στην Καλαμάτα να ζήσω με τους γονείς μου σε ένα πιο προστατευμένο περιβάλλον. Μην έχοντας τη δυνατότητα αυτοεξυπηρέτησης, μου μαγείρευε η μητέρα μου πολύ συγκεκριμένα πράγματα και όλα ήταν πιο κοντά, πιο φθηνά και καλύτερης ποιότητας. Σε τέσσερα τετράγωνα είχα δίπλα μου το φυσιοθεραπευτήριο, όπως και πολύ κοντά μου τον ψυχολόγο και τη διατροφολόγο μου. Όλα έμοιαζαν πιο εύκολα για μένα εκεί.  
- Στην Καλαμάτα έκατσα άλλα δυόμισι χρόνια, ουσιαστικά μέχρι φέτος, τον Γενάρη του 2018. Στέκομαι στα πόδια μου, αλλά ακόμη όχι τελείως. Ίσως να έπρεπε να μείνω ακόμη ένα χρόνο στην Καλαμάτα, βλέποντας τώρα τις δυνάμεις μου με αφορμή την παράσταση. Για να καταλάβεις, αν τώρα εμείς οι δύο περπατήσουμε είκοσι μέτρα, εγώ θα κουραστώ 15 και 20 φορές παραπάνω από σένα! Κι ας μην αντιμετωπίζω κανένα πρόβλημα με την καρδιά μου, απλά έχω την πεποίθηση ότι αυτό θα με ακολουθεί δια βίου! Μου ήταν δύσκολο να γυρίζω στο σπίτι μετά από πεντάωρη πρόβα, να πλένω τα πιάτα ή να βάζω πλυντήριο, αλλά έπρεπε να γίνει. Είχα κι εδώ μεγάλη βοήθεια, αλλά και πάλι κουραζόμουν απίστευτα. Τώρα βρίσκομαι στο στάδιο των τσεκ και όλα δείχνουν ok. Μάλιστα τα τσεκ από κάθε δίμηνο έγιναν τώρα ανά εξάμηνο και θα γίνονται ανά έτος. Δεν έχω κανένα θέμα να μιλάω γι' αυτό, απλά δεν θα ήθελα να χαρακτηριστεί ''η εξομολόγηση ενός καρκινοπαθούς''...Δεν θα το βάλω αυτό μπροστά για να πω ''Παιδιά, λυπηθείτε με'', όχι (γέλια). Χαίρομαι μάλιστα που εσύ προσωπικά είδες τη δουλειά μου πρώτα και μου ζήτησες μετά να μιλήσουμε, χωρίς να με γνωρίζεις. 
- Είχα όγκο στο κεφάλι. Σπάνια περίπτωση, μυελοβλάστωμα ενηλίκων, καθώς συνήθως πρόκειται για παιδικό καρκίνο. Νομίζω τρεις περιπτώσεις σαν τη δική μου υπάρχουν στην Ελλάδα! Το βρήκα όταν είχε γίνει σαν μανταρίνι, 3.3 x 3.5 εκατοστά. ''Δεν ξέρουμε από πότε το είχες'' μου είπαν αρχικά οι γιατροί, ''μπορεί τρία, μπορεί και πέντε χρόνια''...Ο εγκέφαλος, ξέρεις, είναι πολύ ελαστικός κι αυτό μεγάλωνε χωρίς να δίνει συμπτώματα μέχρι που δεν γινόταν αλλιώς. Χειρουργήθηκα στη Γερμανία, αφού ο όγκος είχε προσβάλλει το σημείο ''σκώληκα'' του εγκεφάλου και είχε πάρει το ίδιο χρώμα μ' αυτό. Έπρεπε να γίνει η εγχείρηση με live μαγνητικό τομογράφο για να μην πειραχτούν άλλα σημεία του εγκεφάλου κι αυτό ήταν εφικτό μόνο σ' ένα συγκεκριμένο νοσοκομείο της Γερμανίας. Επρόκειτο για διάχυτο όγκο και κινδύνευαν ''μαζί με τα ξερά, να καούν και τα χλωρά''. Μου άφησε κάποιες παρενέργειες η επέμβαση. Για παράδειγμα, τα έβλεπα όλα διπλά στην αρχή, αν και με το χρόνο βελτιώθηκε κατά πολύ η όραση μου. Πλέον βλέπω διπλά σε πολύ συγκεκριμένα σημεία. Μου άφησε επίσης μία μυική ατροφία...Κάνω γυμναστική και ειδική διατροφή, αλλά το σώμα μου είναι ακόμα με την επίδραση της κορτιζόνης. Όταν έκοψα την κορτιζόνη, έχοντας συνηθίσει να μην τρώω αλάτι, το έκοψα τελείως μετά. Όπως και τη ζάχαρη, που θρέφει τα καρκινικά κύτταρα. Επαναλαμβάνω, δεν θα μπορούσα να τα παρακάμψω όλα αυτά σε μία συνέντευξη, αφού αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής μου. Το πιο έντονο κουσούρι, να το πω έτσι, που μου άφησε η ασθένεια, είναι η ανισορροπία. Πήγαινα βάρκα - γιαλό, αδυνατώντας να περπατήσω σε ευθεία. Να, εδώ στη Σόλωνος, λόγου χάριν, δεν θα μπορούσα να περπατήσω αν δεν με κράταγε κάποιος ή αν δεν πήγαινα πάρα πολύ αργά. Ακόμα έχω τρομερές ζαλάδες και γι' αυτό δεν μπορώ να στρίψω το κεφάλι μου δεξιά ή αριστερά. 
- Ήμουν 27 ετών όταν μου χτύπησε την πόρτα ο καρκίνος και πήγαινα σχετικά καλά με τη δουλειά μου και με τα όνειρα μου. Υπήρχε μια βάναυση αποκοπή, αλλά πλέον με την απόσταση του χρόνου, πίστεψε με, το βλέπω πολύ θετικά όλο αυτό. Θυμάμαι να με πηγαίνουν για μια ακτινοβολία οι γονείς μου και να σκέφτομαι: ''Ωραία, θες να αξιωθείς να κάνεις μία παράσταση. Και τι έγινε; So what, που λένε!'' Σου τό'πα και πριν, είναι όμορφο να κάνεις καλές δουλειές, καλές συνεργασίες, αλλά το πιο σημαντικό - και δεν το λέω μελό τώρα - είναι νά'χεις την υγειά σου. Ευτυχώς που συνήθως η καρκινική μετάσταση πηγαίνει από κάτω προς τα πάνω και άρα εγώ που το είχα στο κεφάλι, θεωρητικά δεν κινδυνεύω, εκτός κι αν ξαναβγεί στο ίδιο σημείο...Δεν με πειράζουν οι συνεχείς εξετάσεις, τις συνήθισα, ίσα - ίσα που είναι καλό να ξέρεις τι συμβαίνει στον οργανισμό σου. 
- Έχασα τα μαλλιά μου και σίγουρα κάπου μ' ενοχλεί που δεν τά'χω πια όπως τα είχα, αλλά δεν θα ασχοληθώ τώρα μ' αυτό! Είναι συνταρακτικό να βλέπεις την αλλοίωση του εαυτού σου. Σκέψου ότι μια ζωή ήμουν πολύ αδύνατος, γύρω στα 58 κιλά, και έφτασα τα 75 με το πρήξιμο της κορτιζόνης. Απ' τις ακτινοβολίες έχασα τα μαλλιά μου και όχι απ' τις χημειοθεραπείες. 
- Οι γονείς μου στάθηκαν πολύ δίπλα μου με ψυχραιμία και ευτυχώς δεν μου έδειξαν την αγωνία τους. Τέλη Αυγούστου πεθαίνει η γιαγιά μου που την είχαν ένα χρόνο στην Καλαμάτα και τη φρόντιζαν, αρχές Σεπτέμβρη βγαίνει η μαγνητική μου, οπότε οι γονείς μου δεν ξεκουράστηκαν καθόλου. 
- Από τη δική μου εμπειρία, δύο πράγματα παίζουν μεγάλο ρόλο: Η ψυχολογία και η διατροφή. Δεν ''είμαστε ότι τρώμε'', όπως λένε, αλλά ''ότι χωνεύουμε''. Από τη στιγμή που οι γιατροί κάνουν ότι είναι να κάνουν, πιστεύω πολύ και στις εναλλακτικές μορφές θεραπείας: Ομοιοπαθητική, βοτανοθεραπεία, ρέικι, διαλογισμό, βελονισμό, ρεφλεξολογία. Δεν έχεις να χάσεις κάτι άπαξ και κάποιος σου βάζει ένα τέλος. Δε θα πάθω δηλαδή κάτι κακό αν κόψω τη ντομάτα και την αντικαταστήσω με πιπεριά, όπως μου σύστησε διατροφολόγος, ή αν φάω πράσινη φακή αντί της κανονικής. Κάποια στιγμή θέλησα να κόψω το κρέας, αλλά δεν μου το επέτρεψαν, λόγω των χημειοθεραπειών, του πεσμένου αιματοκρίτη κ.λπ. Τον καρκίνο λες ή θα τον παλέψω ή θα παραιτηθώ. Δεν κατηγορώ κανέναν για καμία αντίδραση απέναντι του. Τότε είχα πραγματική άγνοια του κινδύνου. Νομίζω πως αν με έβρισκε σήμερα ο καρκίνος, θα έμπαινα σε πολύ μεγαλύτερη διαδικασία πανικού. 
Κωνσταντίνος Μαραβέλιας - Bosko (photo: Πάρις Ταβιτιάν/ LIFO)