Κυριακή, 19 Ιουλίου 2015

ο-Τέλλος-Φίλης-για-τα-''Γράμματα-στη-Γερμανία''

Την ταινία μικρού μήκους ''Γράμματα στη Γερμανία'' δεν την έχει δει κανένας άλλος πέραν των συνεργατών μου, καθώς απαγορεύεται κάθε δημόσια προβολή πριν την όποια φεστιβαλική πορεία της. Κανένας, εκτός ενός ανθρώπου που εκτιμώ πολύ και που έχει στηρίξει εδώ και χρόνια, όχι μόνο εμένα ως κινηματογραφιστή, αλλά και τη νεότητα γενικότερα. Σε όλα τα πεδία της Τέχνης: Κινηματογράφο, μουσική, θέατρο, εικαστικά, ποίηση. Ποιητής κι ο ίδιος, ο Τέλλος Φίλης, ο εκ Θεσσαλονίκης ορμώμενος, είχε την ευκαιρία να δει την ταινία μου, όπως κι εγώ είχα τη χαρά να του τη δείξω σε πριβέ προβολή. Πέρασαν μέρες, ξεχαστήκαμε με τα τρεχάματα μας, ώσπου έλαβα την κριτική του για τη δουλειά μου. Πιστέψτε με, δε θα τολμούσα να δημοσιεύσω την κριτική κανενός άλλου ανθρώπου προτού η ταινία συναντηθεί για πρώτη φορά με το κοινό της οπουδήποτε. Είπαμε, όμως, ο Τέλλος είναι ένας, έχει φάει τον κινηματογράφο με το κουτάλι στη ζωή του, άρα ο λόγος του έχει για μένα και τους συνεργάτες μου ιδιαίτερη σημασία. Τον ευχαριστούμε όλοι, λοιπόν, για τα καλά του λόγια και για την ουσιαστική - όπως διαπιστώνει κανείς - κριτική του. Με συγκίνησε και με γέμισε χαρά προσωπικά:
Με αφορμή μιαν αναχώρηση, μια ταινία για την εγκαρτέρηση, με πρωταγωνιστές χέρια και μάτια, άλλοτε με θέληση, άλλοτε με απώλεια κι άλλοτε σαν μια μνήμη του οικείου που αφέθηκε να γίνει μια ξένη τύψη, πικρή σαν μελωδια που ακούς από ένα αποθηκευμένο στο πίσω μερος του μυαλού σου τρανζίστορ. Κάποιες ταινίες και κάποιοι δημιουργοί στα χρόνια της τεχνολογικής εξέλιξης, επιμένουν να ξύνουν την ουσία του κινηματογράφου. Αυτό κάνει ο Μποσκοΐτης με υπέροχη αίσθηση του μέτρου, με σχεδον γεωμετρικής συναισθηματικής δύναμης πλάνα και πολύ σοφά, χωρίς ίχνος διαλόγου, οδηγεί τον θεατή στην απόλυτη κατάδυση ενός κινηματογράφου που δεν αφηγείται, αλλά σε υποχρεώνει να μπείς ανάμεσα στα χέρια και τα μάτια των ηρώων, αναγκαίο κι ικανό σκουπιδάκι μιας ευαισθησίας που προσπέρασες και τώρα, να εδώ μπροστά σου, σε εκδικείται και σε στεριιώνει σε ακραία τοπία μιας μνήμης, της οποίας υποψιάζεσαι τις εκδοχές της με λύπη. Κι όλο αυτό σχολιασμένο με έναν τρόπο μοναδικό από την σύνθεση της κας Ελένης Καραΐνδρου, που επιδέξια σε οδηγεί στο κοντά, στο μακριά, στο βλέμμα και στον χρόνο, στο μέσα των ανομολόγητων αισθημάτων, στο έξω της δράσης που γίνεται πλοκή, που γίνεται ενα ρέκβιεμ μιας απόφασης που κλείνει με μια συνεύρεση απόντων. Είναι ό,τι πιο ώριμο κι ό,τι πιο ποιητικό έχει κάνει ως τώρα ο Μποσκοΐτης. Ζήλεψα και θαύμασα! Την απόλυτη εκφραστικότητα ενος σπουδαίου ηθόποιού όπως ο Μανώλης Δεστούνης, την σωματική δύναμη της απώλειας που μεταδίδει εντελώς κινηματογραφικά η πρωταγωνίστριά Λίλα Μπακλέση και την βαθιά επίμονη θέληση ενος καθαρά ποιητικού προσώπου που ειναι ο Απόλλων Μπόλλας. Βέβαια αυτή η ορθολογιστικά προσεγμένη φωτογραφία του Δημήτρη Θεοδωρόπουλου κι οι φωτισμοί του χειρουργείου στο τελος με το πρώτο πλάνο έβαλαν το χεράκι τους για να γίνει ένα κινηματογραφικό θαύμα! Ο σκηνοθέτης πρέπει να τους ευχαριστήσει όλους αυτούς! Το πιο σημαντικο ομως στο κράτησα για το τέλος: Ένιωσα μια περηφάνεια, Αντώνη μου, αυτή την περηφάνεια που έχουμε όλοι ανάγκη σε τούτες τις κακές εποχές, ότι κάποιοι άνθρωποι τελικά  ΔΕΝ ΑΝΘΙΣΑΝ ΜΑΤΑΙΩΣ. Εσύ λοιπόν είσαι ένας απ' αυτούς. Σε ευχαριστώ από καρδιάς για την εμπιστοσύνη. 
Τέλλος Φίλης, Θεσσαλονίκη 18 Ιουλίου 2015

Κυριακή, 5 Ιουλίου 2015

ποίηση-του-δημοψηφίσματος

 











Πήγα κι έριξα απόχη
να ψαρέψω ΝΑΙ και ΟΧΙ
μα νερά βρίσκω θολά
και το δίχτυ μου κολλά
στο ταμείο της Τραπέζης
που μου λέει πια μην παίζεις
αλλά σκέψου σοβαρά
γιατί ο καιρός βαρά
στο κεφάλι με τη βέργα
και ζητά ουσίας έργα

ΜΙΛΤΟΣ ΣΙΧΤΙΡΗΣ
(κατά κόσμον Αντώνης Μποσκοΐτης)

Τρίτη, 30 Ιουνίου 2015

ο-Μίκης-Θεοδωράκης-για-το-Δημοψήφισμα

Εδώ και πολλά χρόνια, περισσότερο όμως την τελευταία πενταετία, ζούμε την πλήρη αποτυχία του συνόλου του πολιτικού μας κόσμου, που έχει οδηγήσει την χώρα στα πρόθυρα μιας εθνικής δοκιμασίας, ένα μόνο βήμα πριν από μια καταστροφή ιστορικών διαστάσεων.

Ζήσαμε πρόσφατα την προσπάθεια κάποιων ξένων δυνάμεων (ανεξάρτητα από τις όποιες δικές μας ευθύνες) να σχεδιάσουν μεθοδικά την καταστροφή της πατρίδας μας από κάθε άποψη, εθνική, ιστορική, πολιτιστική, κοινωνική και τη μετατροπή του λαού μας σε λαό ραγιάδων, που θα επαιτεί για ένα κομμάτι ψωμί.
Τους είδαμε να προσπαθούν να ελέγξουν πλήρως το Σύστημα Εξουσίας της χώρας και να το καταστήσουν όργανο για την εφαρμογή του σχεδίου τους σε όλους τους τομείς της εθνικής μας ζωής δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο όπλο της οικονομίας, για να διαλύσουν την ελληνική κοινωνία σε όλους τους τομείς: της εργασίας, της μόρφωσης, της ανάπτυξης, του εμπορίου, της παραγωγής, του Πολιτισμού.
Τους είδαμε να προσπαθούν να ελέγξουν απόλυτα τους κρίσιμους τομείς των διεθνών σχέσεων και της εθνικής μας άμυνας.
Τους είδαμε με τα Μνημόνια και τις Δανειακές Συμβάσεις να αποκλείουν κάθε σχέση μας με άλλη χώρα εκτός από τους ίδιους, για να έχουν αυτοί την αποκλειστικότητα στον πλήρη έλεγχο της χώρας μας και παράλληλα να διεκδικούν τον δημόσιο πλούτο μας, τα λιμάνια, τα αεροδρόμια, τις μεγάλες οδικές αρτηρίες, την ηλιακή ενέργεια, το νερό, τα δημόσια ακίνητα, τα ιστορικά μας μνημεία, καθώς και τον έλεγχο της Παιδείας και του Πολιτισμού.
Και είδαμε τις τότε Κυβερνήσεις μας να υπογράφουν συμφωνίες και κείμενα που όπως χαρακτηριστικά υποστήριξε και ο Καθηγητής Γ. Κασιμάτης δεν ήταν δυνατόν να υπογραφούν «ούτε με το πιστόλι στον κρόταφο».

Μπροστά σ' αυτή τη λαίλαπα που μας αιφνιδίασε όλους, ο Λαός μας βρέθηκε γυμνός.
Το μόνο του όπλο ήταν η Ενότητα. Δυστυχώς αυτό δεν έγινε.

Παράλληλα είδαμε τον αγώνα του ΣΥΡΙΖΑ να γίνει κυβέρνηση. Προσωπικά είχα προειδοποιήσει ότι μια Κυβέρνηση της Αριστεράς και μάλιστα με το ηρωικό παρελθόν της ελληνικής αριστεράς θα σημάνει συναγερμό στους νικητές του Εμφυλίου πολέμου που θα θελήσουν να εξοντώσουν τόσο την κυβέρνηση όσο και τον Λαό που την ψήφισε. Ότι έτσι θα στεγνώσουν την χώρα απ’ το χρήμα και παράλληλα θα κάνουν τα πάντα για να μας τιμωρήσουν. Ότι η προσπάθεια ενός αριστερού κόμματος να γίνει κυβέρνηση χωρίς να έχει εξασφαλίσει ερείσματα και χωρίς να έχει σχέδιο άμεσης εφαρμογής για την επόμενη μέρα, είναι τυχοδιωκτική και θα την πληρώσουμε ακριβά. Και είχα θέσει δύο προϋποθέσεις: Τον σχηματισμό ενός άνω του 50% Παλλαϊκού Μετώπου και την προετοιμασία συμμαχιών στηριγμένων επάνω σε κοινοπραξίες με ισχυρές διεθνείς δυνάμεις για την από κοινού εκμετάλλευση του εθνικού μας πλούτου, γιατί διαφορετικά, θα πηγαίναμε ξυπόλυτοι στ’ αγκάθια. Και να που οι εξελίξεις δυστυχώς με δικαίωσαν.

Σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα Δημοψήφισμα. Μετά από πέντε ολόκληρους μήνες «διαπραγματεύσεων», με τους «θεσμούς»-Τρόικα που έγιναν μέσα στο πλαίσιο του Μνημονίου, το οποίο δεν τόλμησε ο ΣΥΡΙΖΑ να καταργήσει με τον «πρώτο Νόμο που θα έφερνε στη Βουλή» όπως είχε δηλώσει προεκλογικά ο σημερινός Πρωθυπουργός και που τελικά μας πέταξαν στα βράχια, μας ρωτούν αν συμφωνούμε με την τελευταία πρόταση των «θεσμών» που ζητούν περισσότερα μέτρα, μισού μόλις δισεκατομμυρίου επί πλέον των μέτρων ύψους 8 δισεκατομμυρίων που αποδέχθηκε η ελληνική κυβέρνηση και μάλιστα με υπογραφή του ίδιου του Πρωθυπουργού.

Φυσικά δεν είναι δυνατόν να ψηφίσουμε υπέρ της συμφωνίας με τους δανειστές. Όμως το ΟΧΙ των ψηφοφόρων που θα επιλέξουν το ψηφοδέλτιο αυτό, θα είναι ΟΧΙ σε όλες τις επαχθείς και δυσβάσταχτες συμφωνίες με τους «θεσμούς». ΟΧΙ σε όλες τις συμφωνίες που φορτώνουν τον Λαό με ακόμα περισσότερα βάρη οδηγώντας τον σε πλήρη εξαθλίωση και εξόντωση και στερώντας του την εθνική ακεραιότητα, ανεξαρτησία και κυριαρχία. Και δεν πρέπει κανείς να διανοηθεί να φαλκιδεύσει την απάντηση αυτή εμφανίζοντάς την ως ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση και ακόμα περισσότερο ως συναίνεση στην δική της πρόταση των 8 δισεκατομμυρίων που στο κάτω-κάτω εμπεριέχεται στην πρόταση των δανειστών.

Το πιο σπουδαίο όμως, είναι τι θα γίνει την επόμενη μέρα του δημοψηφίσματος. Μετά την πλήρη όπως ανέφερα και προηγουμένως αποτυχία του συνόλου του πολιτικού μας κόσμου, που έχει οδηγήσει την χώρα στα πρόθυρα μιας εθνικής δοκιμασίας, μακάρι να υπήρχε τρόπος να σχηματισθεί μια κυβέρνηση «εθνικής σωτηρίας» για να βγάλει τη χώρα από το σημερινό αδιέξοδο στο οποίο την έχουν οδηγήσει ηγέτες κατώτεροι των συνθηκών και των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο Λαός και η χώρα κατά τις τελευταίες δεκαετίες και ιδιαίτερα κατά την εποχή των Μνημονίων.

Εφ’ όσον όμως αυτό δεν είναι εφικτό, και πάλι το μόνο όπλο που μένει στον Ελληνικό Λαό είναι η Ενότητα. Μόνο ενωμένοι σαν μια γροθιά μπορούμε να αγωνιστούμε να αντιμετωπίσουμε το καρκίνωμα που μας απειλεί ακόμα και με θάνατο. Ο Ελληνικός Λαός πρέπει να επιδείξει ψυχραιμία, ωριμότητα και υπευθυνότητα και να αναδειχθεί με κάθε νόμιμο τρόπο σε κυρίαρχο υπερασπιστή των ελευθεριών και των δικαιωμάτων του.

Αθήνα, 29.6.2015

Μίκης Θεοδωράκης

Παρασκευή, 26 Ιουνίου 2015

το-trailer-της-ταινίας-''Γράμματα-στη-Γερμανία''-και-στο-youtube

Από σήμερα το trailer της μικρού μήκους ταινίας ''Γράμματα στη Γερμανία'' και στο youtube σε καλύτερη ποιότητα εικόνας!

σήμερα-η-εκδήλωση-για-τον-Μάνο-Χατζιδάκι-και-τη-Μελίνα-Μερκούρη-στην-πλατεία-''Μελίνα-Μερκούρη''-της-Αγίας-Παρασκευής

Θυμάμαι ένα από τα πολλά τηλεοπτικά ρεπορτάζ που κάλυπταν το προσκύνημα στη σορό της Μελίνας Μερκούρη. Ήταν Μάρτης του 1994. Ένας ηλικιωμένος ευτραφής άνδρας με γιακά σηκωμένο και κασκέτο, αν τον φέρνω σωστά στη μνήμη μου, έτσι που σχεδόν να σκεπάζεται το πρόσωπο του, διέσχισε τους δημοσιογράφους και σαν αερικό μπήκε στη Μητρόπολη για να αποχωρήσει αμέσως μετά το προσωπικό του προσκύνημα στη Μελίνα. Ήταν ο Μάνος Χατζιδάκις...Έτσι είπαν οι ρεπόρτερ που ίσα και που είχαν προλάβει να τραβήξουν ένα στιγμιότυπο από το πέρασμα του.
 
Πόσο μου είχε αρέσει η στάση αυτή του Χατζιδάκι. Μια στάση που σίγουρα δεν θα πολυάρεσε στην άκρως κοινωνική Μελίνα ειδικά τις ημέρες του φευγιού της απ' τον κόσμο τούτο.
 
Λίγους μήνες μετά ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις με το δικό του φευγιό και την τελευταία του κατοικία στο κοιμητήριο της Παιανίας απόδειξε πόσο ειλικρινής ήταν και πόσο αντιπαθούσε την, κάθε είδους, λαϊκή επιδοκιμασία. Είχε ζητήσει να ταφεί στην Παιανία, εκεί που τέσσερα χρόνια μετά θα αναπαυόταν δίπλα του η Φλέρυ Νταντωνάκη, μόνο και μόνο για να απομακρυνθεί από όσους δεν τον γνώριζαν σε βάθος. Έτσι συνήθιζε να λέει...
 
Η Μελίνα, όμως! Η Μελίνα ήταν σαν από άλλο πλανήτη, από εκείνα τα πλάσματα που αποζητούσαν μονίμως την αγάπη κι όταν την είχαν, την επέστρεφαν όλο δυναμισμό και εκρηκτικότητα!
Είχα την τύχη να της σφίξω το χέρι στις μαθητικές καταλείψεις του 1991, τότε που συμμετείχα ως μαθητής στις διαδηλώσεις στο κέντρο για την άνανδρη δολοφονία του καθηγητή Τεμπονέρα. ''Πείτε μου μια ιστορία με τον Μάνο Χατζιδάκι'' της είπα, που τότε άρχισα ν'ακούω μετά μανίας τους δισκογραφημένους κύκλους τραγουδιών του. ''Για τον Μάνο!'' αναφώνησε με τη χαρακτηριστική συρταρωτή εκφορά του λόγου της. Τελικά, δεν μου είπε ιστορία και μού'μεινε κάπως το παράπονο.
 
Ίσως την ιστορία που έψαχνα τότε να μου τη διηγήθηκε πολλά χρόνια μετά ο γιος του Μάνου, ο Γιώργος Χατζιδάκις, σε μια συνέντευξη του στην εφημερίδα ''Το Ποντίκι'': Οι μαμάδες της Μελίνας και του Μάνου ήταν στενές φίλες και παρενέβαιναν συχνά στη ζωή των παιδιών τους. Κάποια φορά, όταν ο Μάνος και η Μελίνα πήγαν ταξίδι στο Παρίσι και τις πήραν μαζί, νοίκιασαν ξεχωριστό δωμάτιο για να βρίσκονται και να παίζουν τάβλι ανενόχλητοι. Ήταν μια σχέση που είχε περάσει κυριολεκτικά διά πυρός και σιδήρου. Μα που στο βάθος της στηριζόταν στο ''ερωτικό πρόσωπο'' της Ελλάδας, αυτό που ο Χατζιδάκις ανέκαθεν αναγνώριζε στο πρόσωπο της ηθοποιού και πολιτικού Μελίνας Μερκούρη.
 
Τίποτα απ' όλα αυτά βέβαια δεν τον εμπόδιζε να της ασκεί συχνά - πυκνά κριτική, όπως και τίποτα δεν εμπόδισε τη Μελίνα να μην πάρει τότε θέση κατά του Κουρή και της φασιστικής Αυριανής του.
Ας δούμε τι δήλωσε ο Μάνος Χατζιδάκις στην ελληνική εκπομπή της Σουηδικής Ραδιοφωνίας και στον παραγωγό Νίκο Σερβετά το 1985: ''Η κυρία Μερκούρη είναι πολύ φίλη μου, την αγαπώ πολύ και δε νομίζω ότι έχει συνείδηση όλων των τεραστίων προβλημάτων. Εκείνη χαίρεται το γεγονός ότι εκμεταλλεύεται το ονομα της και μας επισκέπτονται μεγάλα ονόματα της τέχνης. Είναι πιο ικανή από τους επαγγελματίες πολιτικούς μας, οι οποίοι είναι άχρωμοι, άοσμοι και συμπλεγματικοί. Κατά τα άλλα, οι απόψεις της περί πολιτισμού έχουν όλες τις ρωγμές απόψεων που βγαίνουν από μια όμορφη γυναίκα και μια γυναίκα που λατρεύεται''. 
 
Προσέξτε! Ο Χατζιδάκις χαρακτηρίζει τη Μελίνα ''όμορφη γυναίκα'', φανερώνοντας ένα μικρό μέρος της γοητείας που του ασκούσε η προσωπικότητα της. Αυτός που, κατά δική του ομολογία, μια ζωή έψαχνε την έννοια ''κορίτσι'', λέγεται πως η Μελίνα Μερκούρη ήταν η μοναδική γυναίκα που ερωτεύθηκε πραγματικά στον κοινό τους βίο.
 
Η σχέση τους, δια πυρός και σιδήρου όπως είπαμε, ξεκίνησε πολύ νωρίς, από την παιδική τους ηλικία, για να εκτιναχτεί στην κορύφωση της νιότης τους στα τέλη της δεκαετίας του 1940.
Αν και παιδί του Εθνικού Θεάτρου η Μελίνα, από το 1938 ήδη, δέκα χρόνια μετά, το 1948 αφήνει εποχή ως Μπλανς Ντιμπουά στο ''Λεωφορείον ο Πόθος'' που σκηνοθέτησε ο Κάρολος Κουν για το Θέατρο Τέχνης. Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις, 23 ετών τότε, σε απόλυτη σύμπλευση με τον μέντορα του, τον ποιητή της ''Αμοργού'', μεταφραστή και στιχουργό Νίκο Γκάτσο. ''Χάρτινο το φεγγαράκι'' είναι το τραγούδι που ερμηνεύει η Μελίνα και περνάει στην ιστορία. Γνωρίζετε πολλά τραγούδια, εξαιρουμένων κάποιων ρεμπέτικων και παραδοσιακών, που να εξακολουθούν να τραγουδιούνται και να συγκινούν για περισσότερο από μισό αιώνα μετά τη δημιουργία τους;
 
Είναι η περίοδος που ο Χατζιδάκις γράφει μουσική για το θέατρο, αλλά και για τον λεγόμενο εμπορικό ελληνικό κινηματογράφο. Κι αν το 1960 συνθέτει τη μουσική για ακόμη μία παράσταση του Θεάτρου Τέχνης με τη Μελίνα, το ''Γλυκό Πουλί της Νιότης'', με τον Γιάννη Φέρτη στο πλάι της, οι δρόμοι τους θα σμίξουν γερά και δυνατά στα 1955 με τη ''Στέλλα'' του Μιχάλη Κακογιάννη.
Μελίνα - Μάνος - Τσιτσάνης - Κακογιάννης - Βέμπο - Τσαρούχης - Καμπανέλλης, η απόλυτη σύναξη των Ιερών Τεράτων του λαϊκού μας πολιτισμού μέσα σε μιάμισι ώρα κινηματογραφικού χρόνου που θύμιζε σύγχρονη αρχαία τραγωδία και που έβαζε φωτιά στα συντηρητικά θεμέλια της τότε αθηναϊκής κοινωνίας. Η Μελίνα μαγευτική, σκέτη Καρυάτιδα, αυστηρή και γλυκιά παράλληλα, ερμηνεύει ''Εφτά τραγούδια θα σου πω'' και αργότερα στη δισκογραφία το ''Ο μήνας έχει δεκατρείς'' που ακουγόταν με τη Σοφία Βέμπο στην ταινία. Στίχοι του σκηνοθέτη Μιχάλη Κακογιάννη.
 
Το κομμάτι όμως που επίσης έγραψε ιστορία, μεγαλύτερη ίσως και από το ''Χάρτινο το φεγγαράκι'', ήταν σαφώς το ''Αγάπη πού'γινες δίκοπο μαχαίρι''. Η μελωδία γνωστή, από το παλιότερο ρεμπέτικο ''Τρελέ τσιγγάνε για που τραβάς'' του Βασίλη Τσιτσάνη και της Ιωάννας Γεωργακοπούλου. Ο Μάνος Χατζιδάκις το πήρε, το μετέτρεψε στην πιο καλόγουστη καψούρα που γνώρισε το ελληνικό τραγούδι με τους στίχους του σκηνοθέτη Κακογιάννη. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει Έλληνας τραγουδιστής του λεγόμενου έντεχνου και λαϊκού που να μην έχει συμπεριλάβει το ''Αγάπη πού'γινες δίκοπο μαχαίρι'' στο ρεπερτόριο του. Καμία, όμως, εκτέλεση δεν ξεπέρασε ποτέ σε αισθητική πληρότητα αυτήν της Μελίνας Μερκούρη, της Μελίνας του Μάνου.
 
Κάτι όμως δεν αρέσει στον Μάνο...Να είναι η τεράστια λαϊκή επιτυχία; Διόλου τυχαίο που όταν εκείνος θα γράψει το 1966 τη ''Μυθολογία'' σε στίχους του Γκάτσου, θα τον φωνάξει στο γραφείο του ο διευθυντής της δισκογραφικής για να του πει: ''Πουλήσατε πολύ λίγους δίσκους''. Κι η απάντηση του Χατζιδάκι: ''Επιτέλους βρήκα το κοινό μου''!
 
Λογικό κι επόμενο, λοιπόν, όταν το 1960 έρχονται τα ''Παιδιά του Πειραιά'' για το επόμενο σπουδαίο φιλμ της Μελίνας, το ''Ποτέ την Κυριακή'' του συντρόφου της, Ζιλ Ντασέν, ο Χατζιδάκις να γυρίσει την πλάτη στο πλέον δημοφιλές παγκοσμίως τραγούδι του. Οι Κάνες παραληρούν, η Μελίνα λάμπει και ο Ζαμπέτας τη συνοδεύει με το μπουζούκι του σε ένα ελληνικότατο πάρτι που λέγεται πως όμοιο του δεν ξαναγνώρισε η Κρουαζέτ. Τα ''Παιδιά του Πειραιά'' σαρώνουν, οι δίσκοι 45 στροφών τυπώνονται σε όλες τις ενεργές γλώσσες του κόσμου και ο Χατζιδάκις κερδίζει το Όσκαρ και μία ερήμην του δόξα και φήμη. Αδύνατο, έτσι, να συλλάβει κανείς την κίνηση του Χατζιδάκι, μετά από χρόνια, να πετάξει το αγαλματίδιο στα σκουπίδια απ' όπου τελικά το μάζεψε και το έσωσε η αδερφή του.
 
Μέσα στο ''Ποτέ την Κυριακή'', ωστόσο, η Μελίνα δεν τραγουδούσε μόνο τα ''Παιδιά του Πειραιά''. Έκανε δικό της και το ''Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι'' σε στίχους του Νότη Περγιάλη, που ο Χατζιδάκις είχε γράψει για μια παλιότερη ταινία, την ''Αγιούπα, το κορίτσι του κάμπου''. Κι αν στην ταινία ακουγόταν και το ''Έγινε παρεξήγηση'', γνωστό ως ''Προδοσία'', από χορωδία σε ταβέρνα, η ερμηνεία της Μελίνας στο δισκογραφημένο σάουντρακ, μας κληροδότησε ακόμη ένα υπέροχο χατζιδακικό λαϊκό τραγούδι με τη φωνή της.
 
Τα επόμενα χρόνια οι επαγγελματικοί δρόμοι της Μελίνας και του Μάνου είναι πάντα νυχτερινοί, αλλά και απομακρυσμένοι. Εκείνη παίζει στο θέατρο, ξανοίγεται κινηματογραφικά στο εξωτερικό κι εκείνος γράφει τραγούδια με την τότε μούσα του, τη Νάνα Μούσχουρη.
Τους ενώνει κατά κάποιο τρόπο η δικτατορία. Η Μελίνα στο Λονδίνο, στο Παρίσι και στη Νέα Υόρκη, πάντα αρχηγός σε έναν αδιάκοπο αγώνα κατά της χούντας. Ο Μάνος, πάλι, στη Νέα Υόρκη, όχι για αντιστασιακούς λόγους, αλλά για χρέη στην εφορία, όπως έγραψε στο βιογραφικό του με το οικείο πια αναρχικό του χιούμορ.
 
Την περίοδο 1967 - 68 ανεβαίνει στο Μπροντγουέι η θεατρική βερσιόν του ''Ποτέ την Κυριακή'' με τη Μελίνα φυσικά και συμπρωταγωνιστή της τον Νίκο Κούρκουλο. Η επιτυχία από το 1960 καλά κρατεί! Τα εισιτήρια προπωλούνται όλα και το αμερικανικό κοινό, καθώς και το κοινό της ομογένειας, σπεύδει να παρακολουθήσει τα παθήματα της καλόκαρδης πόρνης. ''Ilya Darling'' λέγεται τώρα και τραγουδάει καινούργια τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι, ειδικά γραμμένα για τις παραστάσεις, σε αγγλικούς στίχους του Joe Darion.
 
Όσο η δικτατορία εδραιώνεται στην Ελλάδα και ο αγώνας δυσκολεύει, η Μελίνα ρίχνεται ολόψυχα σ'αυτόν. Περιοδεύει παντού, ενώνει την τροχιά της μ'αυτήν του Μίκη Θεοδωράκη και της Φαραντούρη και γίνεται κάτι σαν την Εθνική μας Πασιονάρια. Ο Μάνος, αντίθετα, κάνει τη δική του επανάσταση, αρχικά από τη Νέα Υόρκη και από το 1972 στη χώρα του, καταθέτοντας έργα απαράμιλλης ομορφιάς, σαν τα ''Λειτουργικά'' με τη Φλέρυ Νταντωνάκη, τα πρώτα σχεδιάσματα της ''Εποχής της Μελισσάνθης'' και της ''Αμοργού'' και φυσικά τον ανυπέρβλητο ''Μεγάλο Ερωτικό''.
 
Εν τω μεταξύ, η Μελίνα εξακολουθεί να τον τραγουδάει σε ξενόγλωσσες συλλογές που κυκλοφορούν στο εξωτερικό: Ο ''Ιλισσός'', ο ''Υμηττός'' και οι επανεκτελέσεις του ''Αγάπη πού'γινες δίκοπο μαχαίρι'' είναι μόνιμη βάση για το ρεπερτόριο της. 
 
Το καινούργιο στη σχέση της και στη συνεργασία της με τον Μάνο Χατζιδάκι θα έρθει με τη Μεταπολίτευση και τα ''Τραγούδια της Φθοράς και του Ονείρου'', τα περίφημα ''Παράλογα'' με τους αριστουργηματικούς στίχους του Γκάτσου και πάλι!
 
Τα Παράλογα (μουσική και τραγούδια της φθοράς και του ονείρου) έχουν μείνει στην ιστορία ως το πιο παιγνιώδες και ανατρεπτικό έργο του Μάνου Χατζιδάκι, σε απόλυτη σύμπλευση του με τον στιχουργό Νίκο Γκάτσο. Ηχογραφήθηκαν το 1976 και ουσιαστικά ήταν η, όλο χιούμορ, απάντηση τους στον μεταπολιτευτικό μεγαλοϊδεατισμό με τη γηπεδική εκτόνωση που παρείχε στους Έλληνες εκείνου του καιρού. Τραγουδούσαν ο Μίκης Θεοδωράκης (στην Ελλαδογραφία, τι ασύλληπτο έπος!), ο Διονύσης Σαββόπουλος, η Μελίνα Μερκούρη, ο Ηλίας Λιούγκος (σε πρώτη εμφάνιση) και βέβαια η Μαρία Φαραντούρη (μεταξύ άλλων, στον Εφιάλτη της Περσεφόνης, ένα από τα τρία- τέσσερα σημαντικότερα ελληνικά τραγούδια όλων των εποχών)! 
 
Το τραγούδι όμως με το οποίο κόλλησα, όταν πρωτάκουσα τον δίσκο αυτό, ήταν η Προσευχή της Παρθένου με την τσαχπίνα Μελίνα σε φοβερά ερμηνευτικά κέφια! Θυμόμουν ότι τη φράση του Γκάτσου Με είκοσι φθινόπωρα και άνοιξη καμία, όπως δηλαδή ξεκινάει το τραγούδι, κάπου αλλού την είχα διαβάσει στο παρελθόν. Το έψαξα λίγο και είχα δίκιο τελικά: ο μέγας Γκάτσος απλά είχε επιλέξει ως εκκίνηση του δικού του πονήματος μια φράση από το ποίημα Έρως του ποιητή του 19ου αιώνα, Αχιλλέα Παράσχου. Ευφυέστατη η παραπομπή του σε ένα ευφυέστατο γενικώς τραγούδι, που θα χαρακτηριζόταν στο σύνολο του ως ''η σύνθεση των παραπομπών''. 
 
Για την ακρίβεια, ποτέ άλλοτε η ενορχήστρωση μέσα σε τραγούδι του Χατζιδάκι δεν έπαιξε τόσο βασικό ρόλο σχολιαστή των στίχων! Από τις φράσεις του λαούτου που μας μεταφέρουν τη χρονική περίοδο του μπλεξίματος του Αλή Πασά με την κυρα- Φροσύνη έως τη χρήση του βιολιού που μας παραπέμπει ευθέως στον Ροσίνι, αφού τον θαυμάζουν τόσο πολύ οι νέοι μουσικοί! Και στο επίκεντρο, η φράση -ρεφρέν Το γαρπολύ του έρωτος γεννά παραφροσύνη, άρτιο υλικό για τη δημιουργία ενός αμεσότατου τραγουδιού με αρκετά επίπεδα ανάγνωσης ή, σωστότερα, ακρόασης.
 
Μία αφελή πόρνη υποδύθηκε στην πραγματικότητα η Μελίνα ή ένα κορίτσι που έχασε την αληθινή αγάπη μέσα από εφήμερες σχέσεις. Βέβαια, με τους απίστευτους στίχους του ποιητή της Αμοργού να παίζουν με μιαν ερωτική ελευθεριότητα, ολότελα ελληνικού τύπου, στο πλαίσιο θα λέγαμε κάποιου εγχώριου απαράδεκτου κινηματογραφικού μελό, ακόμη κι ενός δράματος που χτύπησε την αγία οικογένεια. Η Προσευχή της Παρθένου ήταν για τον Μάνο Χατζιδάκι το πιο χιουμοριστικό τραγούδι του μετά τις περιβόητες Αδερφές Τατά της Οδού Ονείρων και για τον Νίκο Γκάτσο ο πρόδρομος της αιρετικής Παναγίας των Πατησίων του, μερικά χρόνια αργότερα. 
 
Στο ίδιο έργο θα ήταν ατόπημα να παραλείψουμε το καλτ διαστάσεων ''Τ'άλογο τ'Ομέρ Βρυώνη'', βασισμένο σε ποίημα του Βαλαωρίτη αυτό, ένα απολαυστικότατο ντουέτο της Μελίνας με τον Διονύση Σαββόπουλο. 
 
Τη Μελίνα την απορρόφησε η πολιτική καθώς η δεκαετία του 1970 όδευε προς το τέλος της και τον Χατζιδάκι, το Τρίτο Πρόγραμμα. Ουδέποτε όμως έπαψαν να κάνουν στενή παρέα. Θυμηθείτε τη διαβόητη εκπομπή με τον Γιάννη Φλωρινιώτη στο Τρίτο Πρόγραμμα. Αν η Μελίνα δεν τηλεφωνούσε συνέχεια στον Μάνο τα Χριστούγεννα του 1979, ζητώντας του να πάνε παρέα ν'ακούσουν ένα νέο τραγουδιστή με λαμέ ρούχα που αναστατώνει τη νυχτερινή Αθήνα, πιθανώς ποτέ ο Χατζιδάκις να μη χαρακτήριζε τον Φλωρινιώτη Έλληνα Κάρλος Γαρδέλ κλπ. Μεταξύ μας, πολύ την είχα χαρεί τη συγκεκριμένη εκπομπή, καθώς για μια ακόμη φορά ο συνθέτης ξεσκέπασε την υποκρισία μιας ολόκληρης κοινωνίας του θεάματος. Σίγουρα η Μελίνα, πάντα εξωστρεφής και γλεντζές τύπος, δε θα είχε τίποτα τέτοιο αντιδραστικό στο δικό της μυαλό. 
 
Η δεκαετία του 1980 όμως είναι άγρια. Το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία μαζί με την ΑΥΡΙΑΝΗ, το επίσημο όργανο του, επιτίθενται με χυδαιότατο τρόπο στον Μάνο Χατζιδάκι. Κι εκείνος θυμώνει, εξοργίζεται, καταδικάζει δημόσια την εφημερίδα ως φασιστική φυλλάδα και ξεκόβει από εχθρούς και πρώην φίλους. Από τη Μελίνα του, όμως;
 
Της έχει ήδη δώσει τραγούδια μιας ολόκληρης ζωής, πλέον γράφει για τις τέσσερις νεανικές φωνές του, τον Λιούγκο, τη Βενετσάνου, την Πασπαλά και τον Λέκκα. Της έχει παραχωρήσει, όμως, βήμα στο κραταιό ακόμη Τρίτο Πρόγραμμα του, για να απαγγείλλει τη ''Σονάτα του Σεληνόφωτος'' του Γιάννη Ρίτσου.
 
Η τελευταία καταγεγραμμένη συνάντηση του Χατζιδάκι και της Μελίνας έγινε στου Ζόναρς το 1993 σε αφιέρωμα της γαλλικής τηλεόρασης στην Ελληνίδα Υπουργό Πολιτισμού. Ο Μάνος χαρίζει στη Μελίνα τη μητρότητα των Παιδιών του Πειραιά, μια και τους αρνείται την πατρότητα για περισσότερα από 30 χρόνια. Ποιος γνωρίζει όμως την παρακάτω ιστορία; Μια μέρα τηλεφώνησε του Χατζιδάκι ένας ιδιοκτήτης φημισμένου καμπαρέ του Λας Βέγκας. Του πρότεινε να πηγαίνει εκεί και να παίζει μουσική μόνο για ένα τέταρτο κάθε φορά. Θα κέρδιζε 500.000 δολάρια, με τη μόνη προϋπόθεση να έπαιζε και τα ''Παιδιά του Πειραιά''. Αυτή ήταν η χαριστική βολή! Παρά τις αντιδράσεις των δικηγόρων του, πούλησε τα δικαιώματα του τραγουδιού για 100.000 δολάρια κι αγόρασε το σπίτι του στη Ρηγίλλης. Χαρακτηριστικό είναι ότι το συμβόλαιο που αποδέσμευε τον Χατζιδάκι από κάθε δικαίωμα στα ''Παιδιά του Πειραιά'', περιελάμβανε περισσότερες από 600 σελίδες - κανονικό μυθιστόρημα!
 
Γι'αυτό κι η τελευταία εικόνα που θα συνοδεύει μέχρι τη συντέλεια των αιώνων τη μαγική συνάντηση του Μάνου Χατζιδάκι και της Μελίνας Μερκούρη έγινε με αφορμή τα ''Παιδιά του Πειραιά''. Όλα τα άλλα, τα δικά τους, τα προσωπικά τους, τα ιδιωτικά τους, ας τα αφήσουμε εκτός κι ας κρατήσουμε μόνο μερικά λόγια του Μάνου γι'αυτήν: ''Η Μελίνα ήταν το ερωτικό πρόσωπο της Ελλάδας. Υπερθεμάτιζε των ιδιοτήτων της ως ηθοποιού, πολιτικού και αντιστασιακής και δεν αντιλαμβανόταν ότι όλα αυτά συνέθεταν μεν το πρόσωπο της, αλλά βάθρο του ήταν ο ερωτισμός της''.

Αντώνης Μποσκοΐτης, Αθήνα 26/ 6/ 2015

* Το κείμενο αυτό θα διαβαστεί στην εκδήλωση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Αγίας Παρασκευής στο πλαίσιο των ''Πολιτιστικών Συναντήσεων - Αλέκος Κοντόπουλος''. Η εκδήλωση έχει τίτλο ''Με είκοσι φθινόπωρα και άνοιξη καμία'' και είναι ένα αφιέρωμα στη σχέση του Μάνου Χατζιδάκι με τη Μελίνα Μερκούρη. Τραγούδια τους θα ερμηνεύσουν ο Ηλίας Λιούγκος και η Σοφία Παπάζογλου με τη Δέσποινα Στεφανίδου στο πιάνο σε ενορχηστρώσεις της Στέλλας Κυπραίου. Ώρα έναρξης: 21.00
Είσοδος ελεύθερη

Πέμπτη, 25 Ιουνίου 2015

''Γράμματα-στη-Γερμανία''-το-TRAILER

video
Σας παραδίδω το trailer της μικρού μήκους ταινίας ''Γράμματα στη Γερμανία'' (Ελλάδα, 2015, α/μ, 15΄). Σύντομα το trailer θα αναρτηθεί στο vimeo και στο youtube σε καλύτερη ποιότητα εικόνας. Ευχαριστούμε όλους για τα θετικά σας vibes!

Τετάρτη, 24 Ιουνίου 2015

7-stills-από-τα-κινηματογραφικά-''Γράμματα-στη-Γερμανία''

 Μανώλης Δεστούνης - Λίλα Μπακλέση - Απόλλων Μπόλλας
 Το άκρως κινηματογραφικό πρόσωπο της Λίλας Μπακλέση
 Ο αποχαιρετισμός του πατέρα (Μανώλη Δεστούνη) με τον γιο (Απόλλων Μπόλλας) και τη νύφη (Λίλα Μπακλέση)
 Από τη Γερμανία ο γιος (Απόλλων Μπόλλας) γράφει ''Γράμματα στην'' Ελλάδα
 Μανώλης Δεστούνης
 Ο ανορθόδοξος χορός του θανάτου
μεταξύ πατέρα (Μανώλη Δεστούνη) και γιου (Απόλλωνα Μπόλλα)

* Επτά stills από τη μικρού μήκους ταινία ''Γράμματα στη Γερμανία'' (Ελλάδα, 2015, α/μ, 15΄) που ολοκληρώθηκε και που σύντομα θα δείτε το official trailer της. Πρώτη προβολή τον επερχόμενο Σεπτέμβριο στις Νύχτες Πρεμιέρας της Αθήνας.

Πέμπτη, 11 Ιουνίου 2015

photo-review-από-τα-ελληνικά-''Γράμματα-στη-Γερμανία''-μέσω-Λουξεμβούργου

Το περασμένο Παρασκευοσαββατοκύριακο στο Λουξεμβούργο ήταν μαγευτικό, παρά την εύλογη κούραση του 16ωρου γυρίσματος συν άλλο ένα 10ωρο που φάγαμε στο ρεπεράζ την πρώτη μέρα. Όλα πήγαν πρίμα και σ'αυτό βοήθησαν οι καταπληκτικοί Έλληνες της Ελληνικής Κινηματογραφικής Λέσχης Λουξεμβούργου. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, με το που άνοιξα το κινητό μου, βρήκα ευχετήριο μήνυμα του φίλου μου, σκηνοθέτη Λευτέρη Ξανθόπουλου. Επειδή τον θεωρώ γουρλή (ήταν ο πρώτος που το 2005 μου είχε ευχηθεί ''όλα να πάνε καλά'' με το ντοκιμαντέρ ''Ζωντανοί στο Κύτταρο-Σκηνές Ροκ'' και, πράγματι, πήγαν καλά), του αφιερώνω το post τούτο μαζί με τις υπέροχες ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Βύρωνα Γκουλάκη, Αντιπροέδρου της Ελληνικής Κινηματογραφικής Λέσχης Λουξεμβούργου. Η ταινία ''Γράμματα στη Γερμανία'' αυτές τις μέρες μοντάρεται και θα είναι έτοιμη μέχρι την επόμενη εβδομάδα, προκειμένου να κατατεθεί στις φετινές Νύχτες Πρεμιέρας της Αθήνας. Από Δευτέρα θα ''φορτωθούν'' πάνω στην εικόνα και οι αισθαντικές jazzy μουσικές της Ελένης Καραΐνδρου. Καλή μας επιτυχία!