Ο Μπομπ Ντίλαν, ο Ανδρέας Εμπειρίκος και το «Αυτόγραφο Ντούμπλε Φας» του Θωμά Κοροβίνη

ΑΥΤΟΓΡΑΦΟ ΝΤΟΥΜΠΛΕ ΦΑΣ

Το 1970 το περιοδικό «Φαντάζιο» προωθούσε αλληλογραφία διάσημων καλλιτεχνών με το αναγνωστικό κοινό. Εκείνη την χίπικη, ας την πω, εφηβική μου περίοδο είχα ψώνιο με την Μπαέζ και τον Ντύλαν. Σύντομα έλαβα κι απ’ τους δύο αυτόγραφο: «love, Baez - Bob Dylan, with love». Μπορεί να γράφτηκαν κι απ’ τους σεκρετέρ τους, δεν πίστεψα ότι θα ασχολούνταν οι ίδιοι με τα μιλιούνια των θαυμαστών τους πάνω στις δόξες τους, εξάλλου μαθαίναμε ότι είχαν τότε μεταξύ τους καρά-ντουζένι ερωτικό.

Της Τζόαν το απίθωσα πάνω σε μια παλιά εταζέρα και έμεινε σώο στο πατρικό μου. Εξακολουθώ να την λατρεύω, μπαίνει πάντα μπροστά για της αδικίες στους λαούς της γης.Του Μπομπ επέπρωτο να ζήσει κάμποσες περιπέτειες. Πρώτα απ’ όλα μου το ζήτησαν δανεικό διαδοχικά δυο ομόθρησκοι συνομίληκοι και τρόμαξα να το πάρω πίσω. 

Το ’73 άρχισε η φοιτητική ζωή. Μαζί με τα μπαγκάζια μου σερνόταν κι εκείνο από σπίτι σε σπίτι. Κάποτε παράπεσε ανάμεσα σε σκουπιδόχαρτα και το συμμάζεψα. Μια άλλη φορά, πάνω σ’ ένα αισθησιακό ραβαΐσι κόντεψε να γίνει παρανάλωμα μαζί με κάτι ανατολίτικα τσαρσάφια. Πρόλαβα και το ’σωσα κι όταν κάποτε αξιώθηκα δικό μου σπίτι το κόλλησα πάνω στον καθρέφτη της σάλας. Στα ωραιότερά του ο Μπομπυ μου, γύρω στα είκοσι, με «έκοβε» με τη λοξή λάγνα και αινιγματική ματιά του, και με το ραφινάτο του κεφάλι στεφανωμένο με τη σγουρή του κώμη και στολισμένο από κάτω με το αραιό εβραίικο γενάκι του. Απ’ τα κακοπαθήματά της η ασπρόμαυρη φωτογραφία είχε αρκετά τσαλακωθεί και σχιστεί στις άκρες.

Το ’74, σπουδαστής της Φιλοσοφικής, είχα μεγάλο τυχερό –μαζί με τους συμφοιτητές μου-, να γνωριστούμε από κοντά με τον Ανδρέα Εμπειρίκο. Ο ποιητής εν ζωή ήταν μύθος. Και λόγω των ιδιαιτεροτήτων του πιο απλησίαστος, και ίσως περισσότερο μύθος κι από την Αγία Τριάδα της ποίησής μας, Σεφέρη-Ελύτη-Ρίτσο. Όμως το απόγευμα που τον περιμέναμε με λαχτάρα έφαγα τον τόπο να βρω που βρισκόταν το τομίδιο των εκδόσεων «Γαλαξίας» με τις συλλογές «Υψικάμινος» και «Ενδοχώρα». Έχωσα –δεν ξέρω γιατί- στην τσάντα μου το αυτόγραφο του Ντύλαν. Όταν η χορταστική παράσταση του Μεγάλου Μύστη -που μας προκαλούσε δέος και απέραντο θαυμασμό- τελείωσε, οι πιο πολλοί πέρασαν να τον χαιρετήσουν και να του ζητήσουν να υπογράψει ένα βιβλίο του. Τον ζύγωσα κι εγώ και αποτόλμησα να του δείξω το αυτόγραφο του ηγεμονικού τροβαδούρου. –Μα ποιος είναι; Ρώτησε. –Είναι ο σπουδαίος Αμερικανός ποιητής Μπομπ Ντύλαν. Έτσι του είπα, ποιητής. –Ώστε ο Βοβ Δύλαν! αναφώνησε! Και υπέγραψε χωρίς επιφύλαξη στην πίσω πλευρά. Έτσι βρέθηκα μ’ ένα διπλό φετίχ, -πιο πολύ το ’χω για γούρι-, μια παγκόσμια πρωτοτυπία εμπρόσθιου και οπίσθιου αυτόγραφου από δύο τύπους που πολύ γουστάρισα και αγάπησα στη ζωή μου. Που τους πέτυχα στο μεσουράνημά τους μάλιστα, του ενός στην παγκόσμια σφαίρα, και του άλλου στον ελλαδικό χώρο, με πολλές αντιρρήσεις μάλιστα και εμπόδια. Μα και τί να σου κάνω που δεν εξάγεται το πνεύμα μας στην αλλοδαπή; Και σαν τι παραπάνω έχει δηλαδή ο Μπρετόν απ’ τον Εμπειρίκο;

Αυτό λοιπόν το ντούμπλε φας αυτόγραφο με φυλάει σαν εικόνισμα και μου κάνει σιωπηλή, μα κρυφά τόσο βουερή, συντροφιά, κολλημένο ψηλά στον καθρέφτη.

Δεν είναι το μοναδικό μου φετίχ. Έχω κι άλλα. Όπως το πορφυρένιο δαχτυλίδι της Ελένης Βιτάλη. Όμως αυτό το μασάλι -που δεν είναι καθόλου μασάλι-, θα σας το διηγηθώ μιαν άλλη φορά.

* Το διήγημα «Αυτόγραφο Ντούμπλε Φας» του Θωμά Κοροβίνη δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στον προσωπικό του λογαριασμό στο facebook, απ' όπου και αποσπάστηκε. 

το-soundtrack-του-απεργιακού-διήμερου-ανήκει-στη-joan-baez

Δεν γνώριζα ότι η Joan Baez έχει τραγουδήσει το Brothers in arms των Dire Straits! Το ανακάλυψα σήμερα στο youtube, αφού ξανάκουσα πρόσφατα όλα τα άλμπουμ της μονοκοπανιά, ελέω του μηχανήματος που μου δάνεισαν προς μετατροπή των βινυλίων μου σε mp3 tracks. Θυμάμαι πού 'χα πάρει πέρσι στο Βερολίνο το Songbook της με τα τέσσερα πρώτα άλμπουμ της και ο Αλκίνοος με κοίταζε παράξενα, λες και έφερνα στο φως κάποιον παλαιοντολογικό θησαυρό - τέτοια χαρά είχα! Δεν ξέρω ακόμη αν αληθεύει η ιστορία που θέλει τη Joan Baez να έχει έρθει στο Λυκαβηττό για συναυλία, το 1976 ή το ΄80 και να λέει στο ελληνικό κοινό "λυπάμαι πολύ που έχετε χούντα"! Αστείο είναι, απ' τη μια, όπως και να το δει κανείς, απ' την άλλη όμως φανερώνει την πίστη της μεγάλης Αμερικανίδας καλλιτέχνιδας στα αριστερά ιδεώδη, τα οποία δεν ξεπούλησε ποτέ στα 70 χρόνια που ζει σ' αυτόν τον πλανήτη. Τη θεωρώ μία από τις σημαντικότερες γυναικείες φωνές του 20ου αι. και μία δύναμη που σε ηρεμεί αντί να σε οργίζει, παρ' όλα τα αντιδραστικά μηνύματα που μεταφέρει. Γιατί το τραγούδι για τη Baez, είτε πρόκειται για τις συνθέσεις του Dylan και το δικό της Diamonds and Rust, είτε για το Don't cry for me Argentina, το Brothers in arms και τις παραδοσιακές folk μπαλάντες, ανέκαθεν στόχευε στη διαμαρτυρία και γινόταν όπλο στα χείλη της. Τη λατρεύω και θέλω να συνεχίσει να είναι παραγωγική και να εμφανίζεται όπου μπορεί - η παρουσία της και ο λόγος της, ακόμη και σ' αυτή την ηλικία, είναι κανονικές αξίες στους δύσκολους καιρούς που περνούν οι άνθρωποι παγκοσμίως. Πριν από λίγη ώρα μίλησα με τον ηθοποιό Νίκο Καλογερόπουλο για τις ανάγκες του ντοκιμαντέρ που ετοιμάζω. Από το κινητό τηλέφωνο του, ακούγονταν φωνές. Που είσαι, ρώτησα, σε πρόβα; Τι πρόβα, ρε συ, δεν ακούς; Στη διαδήλωση βρίσκομαι, μου απάντησε. Κι εγώ είμαι σπίτι κι ακούω Joan Beaz, τον ενημέρωσα! Δεν πειράζει, σα να βρίσκεσαι κι εσύ εδώ είναι, ξαναείπε ο Νίκος και γελάσαμε. Αύριο και μεθαύριο παραλύει όλη η χώρα εν μέσω παραιτήσεων βουλευτών με στοιχειώδη τσίπα, βουνών από σκουπίδια και των πρώτων αρουραίων που βγήκαν στο σεργιάνι, αυτοκτονιών, παραπόνων, μιζέριας, κατάθλιψης, ξεφτίλας, θυμού και απελπισίας. Θα είμαστε ξανά στους δρόμους με όλους τους καταπιεσμένους και απηυδυσμένους συμπολίτες - συνανθρώπους μας. Και μπορεί να μην έχουμε να διαδηλώσουμε εναντίον καμίας εισβολής στο Βιετνάμ ή στην Καμπότζη, περιμένοντας τη "σκληρή βροχή να πέσει" (ή τη "βροχούλα που καίει καλύβια", συμφώνως και με τον Διονύση Σαββόπουλο του Φορτηγού), όπως έκανε η Joan Baez στα 60s με το ντυλανικό A hard rain' s gonna fall, ο εχθρός όμως τώρα είναι πολύ πιο ύπουλος, υπόγειος και συνεπώς επικίνδυνος. Αν έχετε κι εσείς στοιχειώδη τσίπα, σαν και τον Ρομπόπουλο του ΠΑΣΟΚ που παραιτήθηκε από το αξίωμα του, επειδή ουδέποτε κατάλαβε τι ψήφιζε όταν τέλος πάντων ψήφιζε το μνημόνιο, να είστε στο δρόμο το ερχόμενο διήμερο. Αν μη τι άλλο, για να έχουμε όλοι καθαρή τη συνείδηση μας, για να πολεμήσουμε τον ωχαδερφισμό, εξίσου βλαβερό με το μεγάλο Κακό, και για να σώσουμε έστω στο παρά τρία την τιμή και την υπόληψη ενός ολόκληρου λαού. Δεν λέω πατρίδα, αυτήν την έχω γραμμένη εκεί που δεν πιάνει μελάνι, όπως γραμμένους είχε κι η ίδια από τα πιο παραγωγικά της κύτταρα μέχρι τον πιο απλό εργάτη της, τον ηλικιωμένο, τον άρρωστο, τον φυλακισμένο και τον συνταξιούχο.

ΚΟΛΛΗΜΑΤΑ!

Τελικά πρέπει να' χω άσχημο κόλλημα με τη Joan Baez! Όλο λέω, όποτε πάω στο Μοναστηράκι, ότι θα ψάξω για καινούργια μουσικά πράγματα κι όλο φεύγω με κάποιο παλιό βινύλιο της! Όπως χθες που μπήκε στη δισκοθήκη μου ακόμη ένα άλμπουμ της, του 1979 αυτή τη φορά. Πρόκειται για το Honest Lullaby, αποτελούμενο από δέκα τραγούδια, μπαλάντες ως επί το πλείστον, με τη φωνή- μέλι της σημαντικής Αμερικανίδας τραγουδοποιού και ερμηνεύτριας. Μεταξύ τους, οι διασκευές στο No Woman, No Cry και στο For all we know, γνωστά από τον Bob Marley και τη Billi Holiday αντίστοιχα. Λατρεμένες ακόμη οι μπαλάντες The song at the end of the movie, Michael και το πιο διάσημο For Sasha.

Κι άμα κάνεις την αρχή, δύσκολο να ξεκολλήσεις απ' την εποχή. Στο ίδιο second- hand δισκοπάζαρο έπεσα πάνω στο διπλό Shadows and Light της Joni Mitchell με μόνο έξι ευρώ και με την αφισέτα του μέσα. Ο πλέον jazz δίσκος της Καναδέζας τραγουδοποιού από ζωντανή ηχογράφηση με τη συμβολή του Jaco Pastorius στο μπάσο και του Pat Metheny στην κιθάρα. Οργανικό και ερμηνευτικό αριστούργημα! Από το εμβληματικό Woodstock, στο οποίο παρεμπιπτόντως η Mitchell δεν εμφανίστηκε, μέχρι τα αγαπημένα Black Crow, Coyote και Hejira, όλα σε απρόσμενες jazz αυτοσχεδιαστικές εκτελέσεις.

Στην επιστροφή, πέσαμε πάνω σε φιλμ του Σκούρα (!), πεταμένα στα σκουπίδια. Εκτός αυτών όμως, εδώ ο gazoza και ο bl δεν χαζεύουν κάποια ντοκουμέντα- αρχεία του κράτους, αλλά τον κώλο μιας νεαράς που πιθανώς κινηματογραφούσε ο γκόμενος της στις καλοκαιρινές διακοπές τους. Κοίτα να δεις πού ξοδεύουν το πανάκριβο φιλμ οι άσχετοι άνθρωποι!
Το ήσυχο Εξαρχειώτικο cafe, στη συνέχεια, ήταν ο πιο κατάλληλος χώρος για να ξεφυλλίσω τη Βιβλιοθήκη της Ελευθεροτυπίας και να θυμηθώ τι είχαμε γράψει με τη Λένα για την Ένωση, το τελευταίο cd του Κ. Βήτα:

http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=135475