Χρήστος Μπότσης: «Δεν με ενδιαφέρει να φαίνομαι παντού, αλλά να υπάρχω ουσιαστικά εκεί που πρέπει»

 

Ο Χρήστος Μπότσης είναι 27 ετών και σήμερα σπουδάζει μουσική και μονωδία στο Χαλκηδόνειο Ωδείο. Ήρθε από τη Θήβα στην Αθήνα και μέσα σε λίγο χρόνο θα λέγαμε ότι κατάφερε αρκετά πράγματα. Ήδη από το 2018 μπήκε στη δισκογραφία με ένα τραγούδι που του έδωσαν ο συνθέτης Γιώργος Σταυριανός και η στιχουργός Μυρτώ Κοντοβά, το «Μαύρα γιασεμιά». Λίγα χρόνια αργότερα, το 2021, η συνάντηση του με δύο άλλους δημιουργούς, τη στιχουργό Λίνα Δημοπούλου και τον συνθέτη Γιώργο Κυριάκο, γέννησε ένα ακόμη τραγούδι, το «Σήκωσε νοτιά», το οποίο παίχτηκε από τα πιο mainstream «έντεχνα» ραδιόφωνα. Έχει συνεργαστεί επίσης με τον συνθέτη Νίκο Μερτζάνο, ενώ ακούσαμε και ένα ντουέτο του με τον Κώστα Μακεδόνα - προϊόν της σύμπραξης αυτή τη φορά του στιχουργού Νίκου Μωραΐτη με τον συνθέτη Γιώργο Κυριάκο. Εν αναμονή του πρώτου ολοκληρωμένου άλμπουμ του, που θα περιέχει τραγούδια από δημιουργούς όπως ο Θέμης Καραμουρατίδης, ο Γεράσιμος Ευαγγελάτος, η Λίνα Δημοπούλου, ο Νίκος Μωραΐτης, ο Κώστας Τσίρκας κ.α., ο Μπότσης παίρνει δύναμη από τις λάιβ εμφανίσεις του, με τις οποίες - όπως λέει ο ίδιος - νιώθει να φτιάχνει το δικό του κοινό. Αφορμή για την ακόλουθη συζήτηση μας ήταν η επερχόμενη συναυλία του στο κλαμπ του Σταυρού του Νότου αυτή την Κυριακή 1η Μαρτίου του 2026. 

Η μέχρι τώρα πορεία σου είναι αυτή ενός νέου ανθρώπου που έφυγε από την επαρχία και ήρθε στην Αθήνα για ν’ ακολουθήσει τ’ όνειρο του. Πώς ήταν η απόφαση αυτή;

Η απόφαση να φύγω από τη Θήβα δεν ήταν απλώς μια μετακόμιση. Ήταν μια εσωτερική παραδοχή. Γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Θήβα. Στα 18 μου έφυγα για σπουδές μαγειρικής και αργότερα για Φιλολογία στο Ρέθυμνο. Ήθελα να έχω επιλογές, να νιώθω ασφαλής. Όμως μέσα μου ήξερα από την αρχή τι πραγματικά θέλω να κάνω. Το όνειρό μου ήταν πάντα να τραγουδάω. Πολλές φορές στη ζωή σκεφτόμαστε το «plan B» και άθελά μας απομακρυνόμαστε από τον στόχο. Κάποια στιγμή ένιωσα ότι αποπροσανατολίζομαι. Άφησα τις σπουδές και γύρισα στη Θήβα. Κι εκεί, ουσιαστικά, ξεκίνησαν όλα. Έκανα live σε μαγαζιά της πόλης, δημιούργησα τον πρώτο μου πυρήνα ανθρώπων που πίστεψαν σε εμένα, διοργάνωσα δύο μεγάλες συναυλίες στο ανοιχτό θέατρο της πόλης. Ήταν η πρώτη φορά που ένιωσα ότι αυτό που έχω μέσα μου μπορεί να βγει προς τα έξω και να συναντήσει τον κόσμο. Κάπου εκεί κατάλαβα ότι, αν θέλω να μεγαλώσει αυτό το εγχείρημα, πρέπει να μεγαλώσω κι εγώ μαζί του. Και το κέντρο της τέχνης για μένα ήταν και είναι η Αθήνα. Η απόφαση να έρθω ήταν συνειδητή και δεν την αμφισβήτησα ούτε στιγμή. Τη στηρίζω από την πρώτη μέρα. Δουλεύω χρόνια στο σερβίς για να μπορώ να στηρίζω οικονομικά τα καλλιτεχνικά μου βήματα. Δεν το είδα ποτέ σαν κάτι “ξένο” από το όνειρό μου αλλά ως μέρος της διαδρομής. Και μέσα από αυτή τη διαδρομή ήρθε και ο δίσκος μου. Ένα προσωπικό στοίχημα που έγινε πραγματικότητα. Την ερχόμενη Κυριακή 1 Μαρτίου, στον Σταυρό του Νότου, γιορτάζω τα 27 μου χρόνια, τον έναν χρόνο μου στην Αθήνα και την τέταρτη χρονιά παρουσίας μου στη συγκεκριμένη σκηνή. Για μένα αυτό το live δεν είναι απλώς μια εμφάνιση, είναι μια γιορτή συνέπειας, πίστης και εξέλιξης. Γιατί τελικά, αν κάτι έμαθα, είναι πως όταν δεν εγκαταλείπεις το όνειρό σου, ακόμα κι αν κάνεις κύκλους, βρίσκεις τον δρόμο σου ξανά. 

Γνώριζες πως έμπαινες σ’ έναν ακραία ανταγωνιστικό χώρο όπου οι πιθανότητες «προβολής» σου ήταν περιορισμένες;

Δεν βλέπω τον χώρο μας ως ακραία ανταγωνιστικό. Βλέπω ότι πολλές φορές κρύβει ματαιοδοξία. Και η ματαιοδοξία μπορεί εύκολα να μεταφραστεί σε ανταγωνισμό. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι ο πυρήνας της τέχνης είναι έτσι. Εγώ πιστεύω βαθιά στην αλληλεγγύη και στο «μαζί». Η μουσική από τη φύση της είναι συλλογική πράξη. Αν αυτό κατανοηθεί πραγματικά από όλους μας, τα πράγματα μπορούν να γίνουν πολύ πιο όμορφα. Μέχρι σήμερα δεν έχω νιώσει ότι κάποιος με ανταγωνίζεται. Το αντίθετο. Οι καλλιτέχνες που έχω συναντήσει και συνεργαστεί με έχουν αγκαλιάσει με γενναιοδωρία και σεβασμό. Και αυτό για μένα λέει πολλά. Είναι βέβαια και θέμα χαρακτήρα. Και κυρίως είναι θέμα πού επιλέγεις να κοιτάς. Προσωπικά έχω ένα ένστικτο, όταν διαισθάνομαι «μαυρίλα», απομακρύνομαι. Δεν με αφορά να συγκριθώ ή να μπω σε μια διαρκή σύγκριση. Με αφορά να εξελίσσομαι. Πιστεύω ότι όταν έχεις καθαρή πρόθεση, συνέπεια και δουλεύεις καθημερινά γι’ αυτό που αγαπάς, η προβολή έρχεται. Μπορεί να πάρει χρόνια, μπορεί να δοκιμάσει την αντοχή σου, αλλά έρχεται. Και έρχεται με ουσία — όχι σαν φούσκα. Αρκεί αυτό που κάνεις να έχει αλήθεια.Παρατηρώ ότι ο πυρήνας των ανθρώπων που μας ακολουθεί έχει μια σταθερά ανοδική πορεία. Αυτό για μένα είναι η πιο ουσιαστική «προβολή». Δεν με ενδιαφέρει να φαίνομαι παντού , αλλά να υπάρχω ουσιαστικά εκεί που πρέπει. Δεν ξέρω τι θα έκανα αν έβλεπα το αντίθετο. Ίσως θα επαναπροσδιόριζα πράγματα. Αλλά μέχρι τώρα νιώθω ότι ο δρόμος ανοίγει φυσικά. Και αυτό μου δίνει δύναμη να συνεχίζω.

Μίλησε μου για τις σπουδές σου σε μουσική και τραγούδι.

Η επαφή μου με το τραγούδι ξεκίνησε ως ανάγκη έκφρασης. Στα 15 μου γνώρισα τη Νόνα Βουδούρη και τον Λάζαρο Παπαδόπουλο. Με τη Νόνα κάναμε τα πρώτα μου μαθήματα φωνητικής στη Θήβα. Ήταν η πρώτη φορά που κάποιος μου εξήγησε ότι η φωνή δεν είναι απλώς συναίσθημα — είναι εργαλείο, είναι «όργανο» που χρειάζεται τεχνική, φροντίδα και κατανόηση. Με τον Λάζαρο μπήκα στον κόσμο του θεάτρου και της ερμηνείας. Εκεί άρχισα να καταλαβαίνω ότι το τραγούδι δεν είναι μόνο νότες, αλλά αφήγηση. Είναι σώμα, είναι βλέμμα, είναι παύση. Αυτοί οι δύο άνθρωποι υπήρξαν για μένα φάροι. Μου άνοιξαν έναν δρόμο που μέχρι τότε έβλεπα θολά. Στα 19 μου ξεκίνησα ολοκληρωμένες σπουδές τραγουδιού στο Χαλκηδόνειο Ωδείο Νέας Φιλαδέλφειας, από όπου φέτος, μετά από οκτώ χρόνια, αποφοιτώ. Αυτή η διαδρομή της γνώσης με έχει δυναμώσει βαθιά. Σε ωριμάζει η διαδικασία της σπουδής. Σε  μαθαίνει πειθαρχία, σε φέρνει αντιμέτωπο με τα όριά σου και σε βοηθά να τα ξεπεράσεις. Το λέω συχνά σε κάθε νέο άνθρωπο που θέλει να τραγουδήσει: σπούδασέ το. Είναι απαραίτητο να γνωρίζεις τι κάνει το «όργανό» σου, πώς λειτουργεί το σώμα σου, πώς στηρίζεις τη φωνή σου. Το ταλέντο είναι ένα δώρο, αλλά χωρίς γνώση δεν αντέχει στον χρόνο. Παράλληλα, έχω παρακολουθήσει και πολλά σεμινάρια. Ξεχωρίζω ιδιαίτερα εκείνα της Νατάσσας Μποφίλιου και του Θέμη Καραμουρατίδη. Εκεί πήρα σημαντικά μαθήματα όχι μόνο τεχνικά, αλλά και καλλιτεχνικής στάσης. Για το πώς στέκεσαι απέναντι σε ένα τραγούδι, πώς το υπηρετείς και δεν το χρησιμοποιείς απλώς για να φανείς. Όλη αυτή η πορεία μού έμαθε κάτι βασικό: η γνώση δεν σε περιορίζει — σε ελευθερώνει. Και όταν ανεβαίνω στη σκηνή, νιώθω ότι κουβαλώ μαζί μου όλα αυτά τα χρόνια δουλειάς, πειθαρχίας και αγάπης για αυτό που κάνω. Και το σημαντικότερο για μενα είναι πως πάντα παραμένω πιστός μαθητής.

Κατάφερες μέσα σε λίγο χρόνο να ερμηνεύσεις συνθέσεις καταξιωμένων ήδη δημιουργών. Φαντάζομαι τη χαρά που θα εισέπραξες πρώτα απ’ όλα.

Η χαρά και η ευγνωμοσύνη είναι πραγματικά πολύ μικρές λέξεις μπροστά σε αυτό που νιώθω. Αυτό που έχω ζήσει τα τελευταία χρόνια είναι ένα όνειρο που πήρε σάρκα και οστά. Να ερμηνεύω δημιουργούς που όχι μόνο θαυμάζω καλλιτεχνικά, αλλά σέβομαι βαθιά και για τη στάση τους απέναντι στα πράγματα. Για μένα αυτά τα δύο είναι απόλυτα συνδεδεμένα — το έργο και ο άνθρωπος. Στη δισκογραφία μπήκα το 2018, τραγουδώντας τα «Μαύρα Γιασεμιά» του Γιώργου Σταυριανού και της Μυρτώς Κοντοβά. Ήταν μια στιγμή που ένιωσα ότι κάτι αρχίζει να παίρνει μορφή. Στη συνέχεια ήρθε ο Γιώργος Κυριάκος μαζί με τη Λίνα Δημοπούλου και δοκιμάσαμε να κάνουμε ένα τραγούδι. Μας «βγήκε». Ήταν από εκείνες τις συναντήσεις που δεν είναι καθόλου τυχαίες. Μετά άρχισα να συλλέγω υλικό. Ήθελα να στήσω ένα άλμπουμ με έξι τραγούδια — έξι διαφορετικές εποχές και οπτικές του εαυτού μου. Έξι εσωτερικές διαδρομές. Ο μεγαλύτερός μου φόβος ήταν μήπως φτάσουν στα χέρια μου τραγούδια που δεν με αφορούν, που δεν με εκφράζουν ουσιαστικά. Δεν συνέβη. Αντίθετα, ένιωσα ότι οι δημιουργοί ήξεραν ακριβώς τι ήθελα να καταθέσω. Σε αυτό το άλμπουμ έγραψαν ο Θέμης Καραμουρατίδης, η Λίνα Δημοπούλου, ο Γιώργος Κυριάκος, ο Νίκος Μωραΐτης, ο Νίκος Μερτζάνος — που υπογράφει και την ενορχήστρωση —, ο Σταύρος Σταύρου, ο Αλέξανδρος Κούρος, η Βίκυ Γεροθοδώρου και η Στέλλα Καμπανού. Και φυσικά υπάρχει μέσα και η διασκευή της «Ασπιρίνης» του Κώστα Τσίρκα και του Γεράσιμου Ευαγγελάτου που πρωτοτραγούδησε η Νατάσσα Μποφίλιου το 2004. Είκοσι χρόνια μετά, αυτοί οι τρεις άνθρωποι μου έδωσαν τη σκυτάλη. Και μόνο αυτή η φράση, όταν τη λέω, με συγκινεί.Δεν ξέρω αν υπάρχουν λέξεις αρκετές για να περιγράψουν αυτό το συναίσθημα. Ξέρω μόνο ότι νιώθω βαθιά ευγνώμων. Και ταυτόχρονα, ακόμη πιο υπεύθυνος απέναντι σε αυτό που κρατώ στα χέρια μου.

Δεν ξέρω αν έχω δίκιο, αλλά νιώθω ότι ως εργαζόμενος στον Μπλε Παπαγάλο θα επέλεξες συνειδητά ένα «safe» περιβάλλον παράλληλης ενασχόλησης σου με τη μουσική.

Ο Μπλε Παπαγάλος ήρθε στη ζωή μου μέσα από τη Νατάσσα Μποφίλιου. Όταν μετακόμισα στην Αθήνα, της είπα ότι χρειάζομαι άμεσα δουλειά στο σερβίς για να μπορώ να στηρίξω τα καλλιτεχνικά μου βήματα. Με έφερε σε επαφή με την αδελφή της, τη Νέλλη Μποφίλιου, και εκεί ξεκίνησαν όλα. Η Νέλλη είναι ένας από τους ανθρώπους που με στήριξαν ουσιαστικά στα πρώτα μου βήματα στην Αθήνα — και όχι μόνο επαγγελματικά. Ήταν και είναι παρούσα σε όλο το καλλιτεχνικό μου εγχείρημα. Με πίστεψε από την αρχή και αυτή η πίστη, όταν είσαι μόνος σε μια καινούργια πόλη, έχει τεράστια αξία. Είναι αδερφή μου πλέον. Έχω δουλέψει ως σερβιτόρος σε αρκετά μαγαζιά. Στον Μπλε Παπαγάλο όμως δεν νιώθω ότι «δουλεύω». Το αισθάνομαι σαν σπίτι μου. Οι συνεργάτες μου εκεί είναι άνθρωποι με τους οποίους βλέπουμε τον κόσμο με παρόμοια ματιά. Υπάρχει αλληλοσεβασμός, χιούμορ, κατανόηση. Υπάρχει μια κοινότητα. Γενικά, η οικογένεια Μποφίλιου με έχει στηρίξει βαθιά. Και αυτό είναι κάτι που δεν θεωρώ δεδομένο. Είναι σπάνιο — αδιανόητα σπάνιο — να σε βοηθούν άνθρωποι που δεν σου «χρωστούν» τίποτα. Που δεν έχουν καμία υποχρέωση. Κι όμως είναι εκεί. Δεν το είδα ποτέ ως “safe επιλογή”. Το είδα ως ευλογία. Ως μια μεγάλη αγκαλιά μέσα σε μια δύσκολη μετάβαση. Και νιώθω πραγματικά ευγνώμων. 

Σήμερα θα έλεγες ότι έχεις φτιάξει ένα δικό σου κοινό;

Ναι, σήμερα μπορώ να πω ότι αρχίζει να διαμορφώνεται ένα δικό μου κοινό. Και αυτό είναι ίσως από τα πιο συγκινητικά κομμάτια αυτής της διαδρομής. Βλέπω ξεκάθαρα ότι υπάρχει μια ανοδική πορεία. Φυσικά, ο πυρήνας στηρίζεται ακόμα σε φίλους και ανθρώπους που με γνωρίζουν προσωπικά — κι αυτό το θεωρώ τιμή. Γιατί πριν πιστέψει σε σένα το ευρύ κοινό, πρέπει να πιστέψει ο στενός σου κύκλος. Όμως αυτό που με χαροποιεί ιδιαίτερα είναι ότι σε κάθε live έρχονται και καινούργιοι άνθρωποι. Άνθρωποι που δεν με γνωρίζουν, που δεν έχουν προσωπική σύνδεση μαζί μου, αλλά έρχονται για τη μουσική. Και εκεί καταλαβαίνω ότι κάτι αρχίζει να ανοίγει. Ότι η μουσική μου βρίσκει δρόμο. Αυτό είναι η μεγαλύτερη χαρά: να νιώθεις ότι το τραγούδι σου ταξιδεύει πέρα από εσένα, ότι αγγίζει ανθρώπους που δεν γνωρίζεστε τυπικά αλλα σας συνδέει το συναισθημα σας. Δεν με ενδιαφέρει η μαζικότητα ως νούμερο. Με ενδιαφέρει η ουσία. Να υπάρχει ένας σταθερός, ζωντανός πυρήνας ανθρώπων που ταυτίζονται, που περιμένουν το επόμενο βήμα, που νιώθουν κομμάτι αυτής της διαδρομής. Και ναι, φέτος θέλω πολύ να ταξιδέψω τη μουσική μου. Να τη βγάλω έξω από τα στενά όρια της Αθήνας, να τη φέρω σε άλλες πόλεις, σε άλλους χώρους, σε άλλες ψυχές. Γιατί η μουσική, αν δεν ταξιδεύει, μένει μισή. Και θέλω να την μοιραστώ.

Η Eurovision, που είναι και στην επικαιρότητα, θα ήταν κάτι που θα σ’ ενδιέφερε μελλοντικά; Αναφέρομαι σε μία φανταστική υποτιθέμενη συμμετοχή σου.

Η αλήθεια είναι ότι η Eurovision δεν ήταν ποτέ ένα όνειρό μου. Πάντα ένιωθα πως ως θεσμός βασίζεται περισσότερο στο «φαίνεσθαι» παρά στο «είναι». Στο θέαμα, στην εικόνα, στη γρήγορη εντύπωση. Εγώ λειτουργώ πιο εσωτερικά· με αφορά περισσότερο η ουσία ενός τραγουδιού και η διαχρονικότητά του. Δεν μπορώ βέβαια να αποκλείσω υποθετικά οτιδήποτε. Αν υπήρχε ένα τραγούδι στο οποίο να πίστευα απόλυτα, που να με εκφράζει βαθιά και να υπηρετεί αυτό που είμαι καλλιτεχνικά, ίσως το σκεφτόμουν διαφορετικά. Γιατί στο τέλος της ημέρας, το τραγούδι είναι πάντα ο πυρήνας.Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια για μένα το θέμα δεν είναι μόνο αισθητικό αλλά και πολιτικό. Δεν μπορώ να αγνοήσω το γεγονός ότι ο θεσμός αποδέχεται τη συμμετοχή χωρών, το Ισραήλ δηλαδή, την ώρα που εξελίσσονται τραγωδίες με θύματα αμάχους. Προσωπικά, δεν μπορώ να διαχωρίσω την τέχνη από την ηθική στάση.Ζούμε μια εποχή όπου μπροστά στα μάτια μας συντελείται μια ανθρωπιστική καταστροφή και εγώ νιώθω την ανάγκη να τοποθετούμαι καθαρά. Είμαι με τον παλαιστινιακό λαό και με κάθε λαό που βιώνει βία και απώλεια. Για μένα, όταν χάνονται ανθρώπινες ζωές — και ειδικά άμαχοι — δεν χωράει «θέαμα» σαν να μη συμβαίνει τίποτα.Οπότε σήμερα, με τα δεδομένα που υπάρχουν, νιώθω ότι αυτός ο θεσμός δεν με εκφράζει. Και προτιμώ να μείνω συνεπής σε αυτό που πιστεύω, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι κλείνω μια πόρτα.

Ποιους καλλιτέχνες θα χαρακτήριζες «φάρους» σου;

Μεγάλωσα ακούγοντας τους μεγάλους Έλληνες συνθέτες και στιχουργούς. Η ελληνική τραγουδοποιία ήταν πάντα παρούσα στο σπίτι μου — σαν φυσική συνέχεια της καθημερινότητας. Νιώθω ότι με έχουν διαμορφώσει βαθιά, ακόμη κι αν δεν το καταλάβαινα τότε. Τους θαυμάζω όλους. Για την τόλμη τους, για τη γλώσσα τους, για το πολιτικό και ποιητικό αποτύπωμα που άφησαν. Όμως αν πρέπει να ξεχωρίσω κάποιους που υπήρξαν «φάροι» για μένα, αυτοί είναι ο Θάνος Μικρούτσικος και η Μαρία Δημητριάδη.Ήταν οι πρώτες μου μεγάλες συγκινήσεις ως παιδί. Θυμάμαι να ακούω τα τραγούδια τους και να νιώθω κάτι να με διαπερνά χωρίς να μπορώ να το εξηγήσω. Από τον Θάνο Μικρούτσικο έμαθα τι σημαίνει μουσική με θέση, μουσική που δεν φοβάται. Από τη Μαρία Δημητριάδη έμαθα τι σημαίνει ερμηνεία με πυρήνα, με ψυχή, με ιδεολογία.Έφυγαν νωρίς από τη ζωή, αλλά για μένα παραμένουν παρόντες. Οι «φάροι» δεν χάνονται· απλώς συνεχίζουν να φωτίζουν από αλλού. Και κάθε φορά που ανεβαίνω στη σκηνή, κουβαλώ μέσα μου κάτι από εκείνο το πρώτο ρίγος που μου χάρισαν.

Αν σε ρωτούσα για ποιο λόγο έκανες και κάνεις μουσική;

Η μουσική για μένα δεν είναι απλώς κάτι που κάνω. Είναι τρόπος ύπαρξης. Λειτουργεί σαν φυσικό κομμάτι του σώματός μου και της ψυχής μου. Δεν μπορώ να με φανταστώ διαφορετικά και δεν μπορώ να υπάρξω χωρίς αυτήν. Πιστεύω επίσης ότι όλοι έχουμε έρθει σε αυτόν τον κόσμο για να προσφέρουμε κάτι — ο καθένας με τον δικό του τρόπο. Η δική μου προσφορά, αυτό που θέλω να καταθέσω, εκφράζεται μέσα από το τραγούδι. Μέσα από κάθε νότα, κάθε στίχο, προσπαθώ να αφήσω κάτι πίσω: μια αλήθεια, ένα συναίσθημα, μια σύνδεση με τον άλλον. Για μένα, η μουσική είναι ταυτόχρονα προσωπική ανάγκη και κοινωνική δέσμευση. Είναι η γλώσσα μου για να μιλήσω, να επικοινωνήσω, να γίνω μέρος των ανθρώπων που με ακούνε. Και κάθε φορά που τραγουδάω, νιώθω ότι κάνω ακριβώς αυτό που ήρθα να κάνω εδώ — να δώσω και να μοιραστώ.

Δεδομένου της μικρής μέχρι τώρα δισκογραφίας σου, τι θα ακούσουν όσοι έρθουν να σε δουν στον Σταυρό του Νότου;

Το live αυτό έχει στηθεί με πολλή αγάπη για μοίρασμα. Πέρα από τα προσωπικά μου τραγούδια, με τον Ιάσονα Μαυρογεώργο, που υπογράφει τις ενορχηστρώσεις και τη συνεπιμέλεια μαζί μου, επιλέξαμε να διασκευάσουμε τραγούδια που έχουμε συνδεθεί και αγαπήσει. Τραγούδια έντεχνα, λαϊκά, παραδοσιακά — κομμάτια που μας έχουν μιλήσει και που θέλουμε να μιλήσουν και στο κοινό. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε μια εμπειρία που προκαλεί συναισθήματα. Κάποτε ήθελα μόνο να συγκινώ, αλλά στα 27 μου θέλω το live να προσφέρει περισσότερα. Να γελούν, να χαίρονται, να προβληματίζονται, να συγκινούνται οι άνθρωποι. Θέλω να φεύγουν με κάτι μέσα τους — είτε ένα χαμόγελο, είτε ένα ρίγος, είτε μια σκέψη που θα τους συνοδεύει.  Πιστεύω πως χρειάζεται να αποδράσουμε λίγο από την καθημερινότητα, να φύγουμε από την πραγματικότητα, γιατί αλλιώς χάνουμε κομμάτια του εαυτού μας. Αυτό θέλουμε να περάσουμε μέσα από το live. Και ναι, εγώ θα είμαι εκεί την Κυριακή 1 Μαρτίου, στον Σταυρό του Νότου. Αν μπορείτε, ελάτε να το ζήσουμε μαζί. Θα είναι μια γιορτή, μια συνάντηση και μια μουσική αγκαλιά για όλους.

Η Νατάσσα Μποφίλιου κλείνει τον κύκλο των συνεντεύξεων μου για το 2020.

Η τελευταία συνέντευξη που δημοσιεύω μέσα στο 2020 είναι αυτή με την ερμηνεύτρια Νατάσσα Μποφίλιου. Πραγματοποιήθηκε πριν ένα μήνα για τις ανάγκες των δικών μου podcasts που θα βγουν στον αέρα μέσα στον Ιανουάριο στην ολοκαίνουργια διαδικτυακή πλατφόρμα radcast.gr - ουσιαστικά απομαγνητοφώνησα και μετέφερα στο χαρτί την εκπομπή που κάναμε με τη Μποφίλιου. Αφορμή ήταν, βέβαια, η κυκλοφορία του άλμπουμ «Η εποχή του θερισμού», για μένα ο δίσκος της χρονιάς μαζί με τη «Γιορτή στα σπίτια» του Σταμάτη Κραουνάκη. Ως την εκπνοή του χρόνου θ' αναρτήσω εδώ όλα τα πρόσωπα που αξιώθηκα να συνεντευξιαστώ μαζί τους μέσα στο, κατά τα άλλα επάρατο, 2020. 

Είναι οι Σπύρος Παρασκευάκος - Γιάννης Βασιλόπουλος - Δήμητρα Σελεμίδου οι αντίστοιχοι διάδοχοι των Θέμη Καραμουρατίδη - Γεράσιμου Ευαγγελάτου - Νατάσσας Μποφίλιου;

Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τη Μικρή Άρκτο ένας δίσκος - προϊόν σύμπραξης τριών νέων δημιουργών: Του 18χρονου στιχουργού Γιάννη Βασιλόπουλου, του 30χρονου συνθέτη Σπύρου Παρασκευάκου και της 20χρονης ερμηνεύτριας Δήμητρας Σελεμίδου. Άκουσα ένα κομμάτι τους live στο Athens Pride, το περίφημο ''Μαμά, μπαμπά'' (θα πούμε παρακάτω γι' αυτό) και αμέσως μετά βγήκε η Νατάσσα Μποφίλιου να κάνει τσεκ ήχου για το δικό της πρόγραμμα. Όντας σε απόσταση από τη σκηνή, η πρώτη αίσθηση ήταν πως η Μποφίλιου είχε μόλις παρουσιάσει το ολοκαίνουργιο τραγούδι της. Επρόκειτο δηλαδή για ένα κομμάτι απόλυτα ταιριαστό με το ρεπερτόριο της. Λίγες μέρες μετά στον Ιανό της Σταδίου, όπου έγινε η άκρως επιτυχημένη παρουσίαση του άλμπουμ ''Τρίτη έξοδος'', η Μποφίλιου ήταν εκεί και μίλησε με θερμά λόγια για τους τρεις συντελεστές, αναφερόμενη στη ''δεύτερη τριάδα του ελληνικού έντεχνου τραγουδιού που βγήκε μία δεκαετία μετά τη δική τους'' (ή κάπως έτσι τα είπε τέλος πάντων). Επειδή έχω τις ενστάσεις μου γι' αυτό, θεωρώντας πως η εργασία των Παρασκευάκου - Βασιλόπουλου - Σελεμίδου είναι διαφορετική απ' αυτή των Καραμουρατίδη - Ευαγγελάτου - Μποφίλιου, λέω να γίνω αμέσως σαφής: 

(Ο στιχουργός Γιάννης Βασιλόπουλος)

Άκουσα πολλές φορές και με μεγάλη προσοχή το δίσκο των παιδιών. Μία επιδερμική ακρόαση ενδεχομένως να μην τον διαχωρίζει ιδιαίτερα κυρίως από τους αντίστοιχους πρώτους δίσκους της Μποφίλιου. Υπάρχουν κι εδώ οι πιασάρικες μελαγχολικές και εύηχες μελωδίες, οι στίχοι που δεν τα πάνε καλά με την αίσθηση του χιούμορ και ασχολούνται με την ευαίσθητη νεανική ψυχοσύνθεση και μια εξαιρετική κοριτσίστικη φωνή - ερμηνεία. Είπαμε, όλο αυτό το ''πακέτο'' με μία επιδερμική προσέγγιση. Και ας ξεκινήσω από τους στίχους του Βασιλόπουλου: Ο Βασιλόπουλος που σε λίγο καιρό γίνεται μόλις 19 ετών έχει δώσει ήδη δείγματα καλής γραφής, όχι μόνο ως στιχουργός, αλλά και ως blogger και συγγραφέας. Οι στίχοι του είναι στρογγυλεμένοι, νοηματικά εύστοχοι, δίχως ποιητικίζουσες φιοριτούρες και μεταφέρουν όλη την ευαισθησία ενός προβληματισμένου, σοφού σχεδόν για τα λίγα του χρόνια, νέου ανθρώπου. Η μοναξιά, η έλλειψη επικοινωνίας, η ευτυχισμένη κατάκτηση - και όχι η απέλπιδα αναζήτηση - της αγάπης, ακόμη και το gay outting είναι τα στοιχεία που συναντά κανείς στα εδώ στιχουργήματα του. Στο τραγούδι της Μποφίλιου, λόγου χάριν, με τίτλο ''Δεμένη'', ο Ευαγγελάτος λέει: ''Και μέρα με τη μέρα αντί για μένανε, τη μάνα μου αντικρίζω στον καθρέφτη''. Ο Βασιλόπουλος, στον αντίποδα, λέει το εξής στο τραγούδι ''Μαμά, μπαμπά'': ''Το βλέμμα σας το κράτησα, αλλού όμως κοιτάζω, μαμά, μπαμπά, λυπάμαι, δεν σας μοιάζω''. Διαφορές μεταξύ του Βασιλόπουλου και με άλλους προκατόχους του, θα επισήμαινα σε πολλά ακόμη τραγούδια, ενδεικτικά μιας ευρύτερης αντίληψης του καθενός στιχουργού περί έρωτος: Στο τραγούδι ''Απόψε πουθενά'', π.χ., η Νικολακοπούλου λέει ''Στους δρόμους όπου περπατώ, πρέπει το χέρι σου ν' αφήνω'', εκεί που ο Βασιλόπουλος στο ''Ο βασιλιάς Απρίλης'' υποστηρίζει με τη γραφή του το εντελώς αντίθετο: ''Όλα ως εδώ ήταν ο δρόμος προς το χέρι σου και στο κρατάω τρυφερά βράδυ - πρωί''. Άλλες γενιές, άλλα βιώματα, άλλος τρόπος σκέψης. Κατ' επέκταση, το ''Μαμά, μπαμπά'' είναι ένα συγκλονιστικό τραγούδι για κάθε ''διαφορετικό'' παιδί που ασφυκτιά μέσα στη ζώσα πραγματικότητα, τολμηρό, μα και κατασταλαγμένο ως στιχουργικό εγχείρημα: ''Ακόμα περιμένεις, μαμά, σε βλέπω, ελπίζεις την πόρτα να χτυπήσει κάποια άλλη μου εκδοχή/ Σε έφτασα στο ύψος, μπαμπά, να μ' αντικρίζεις, πιο πίσω απ' την αγάπη κυβερνά η ενοχή''.

(Ο συνθέτης Σπύρος Παρασκευάκος)

Ας πάμε τώρα στον συνθέτη Σπύρο Παρασκευάκο. Ταλαντούχος άνθρωπος και δείγμα του ταλέντου του είχαμε εισπράξει από τον προηγούμενο δίσκο του για τη φωνή του Ζαχαρία Καρούνη. Τα εδώ κομμάτια του έχω την αίσθηση πως, από αρμονικής άποψης, ακολουθούν κατά πόδας αυτά του Καραμουρατίδη. Ουδέν πρόβλημα: Νέος συνθέτης είναι, από τους ''επιτυχημένους'' συναδέλφους της γενιάς του δέχεται επιρροές. Ευχή μου θα ήταν, βέβαια, να μη μπει ποτέ στη λογική τραγουδιών - φασόν για τον Α ή τον Β μεγαλοτραγουδιστή, όταν φυσικά του ζητηθεί κάτι τέτοιο. Εκτός από το ταλέντο, εξίσου σημαντική είναι και η διαχείριση του, άρα ο δρόμος είναι πλέον ανοιχτός και οι επιλογές δικές του. Μοναδική εξαίρεση από την άποψη που μόλις διατύπωσα είναι ίσως το τραγούδι ''Ο μόνος και η μόνη'' με την ταιριαστή συμμετοχή του Φοίβου Δεληβοριά και το ηλεκτρικό ροκίζον ρεφρέν. Ίσως και η έλλειψη λαϊκότροπων στοιχείων - δεν θ' ακούσετε κανένα χασάπικο, ζεϊμπέκικο κ.λπ. - πράγμα που εμένα προσωπικά μου άρεσε στην ''Τρίτη έξοδο''.

(Η ερμηνεύτρια Δήμητρα Σελεμίδου)

Άφησα τελευταία τη Δήμητρα Σελεμίδου. Πόσο άδικος θα ήταν κανείς αν ισχυριζόταν ότι η κοπέλα αυτή δεν είναι καλή τραγουδίστρια! Άρτια τεχνικά, γεμάτη συναίσθημα - πόσο μάλλον όταν εδώ τραγουδάει για πράγματα που πονάνε ανθρώπους της ''σειράς'' της - αλλά και, ευτυχώς, δίχως την τάση να ερμηνεύει με ηδυπάθεια υπέρμετρη τα φωνητικώς εκτινασσόμενα ρεφρέν των τραγουδιών της παρέας. Για όλους αυτούς τους λόγους, χαρακτηρίζω σημαντική την ''Τρίτη έξοδο'' και θα πρόσθετα πως είναι η πρώτη φορά που επιχειρείται μία άτυπη διάσπαση της παντοκρατορίας της Νατάσσας Μποφίλιου στο λεγόμενο νεο-έντεχνο ελληνικό τραγούδι. Αυτό πάλι φανερώνει πως, κακά τα ψέματα, φτιάχτηκε ήδη μία σχολή ακριβώς ''νεο-έντεχνου τραγουδιού'', με κινητήρια δύναμη τη Μποφίλιου, με την οποία επίσης μπορείς να συμφωνείς ή να διαφωνείς, δεν θα ήταν σωστό και ακριβοδίκαιο όμως να την παρακάμψεις. Πόσο μάλλον όταν η ''Τρίτη έξοδος'' δεν προέκυψε από κάποιο meeting δισκογραφικής, προκειμένου να βγει κάτι στα πρότυπα του ''τι γουστάρει ο κόσμος τον τελευταίο καιρό'' (μην πάμε μακριά, δεν είναι πολλά χρόνια που οι δισκογραφικές έβαζαν τους τραγουδοποιούς του καταλόγου τους να φτιάξουν κομμάτια σαν το ''Θάλασσα μου σκοτεινή'' του Πορτοκάλογλου), αλλά από τη χημεία, τα βιώματα και την κοινή αισθητική τριών νέων καλλιτεχνών. Τους αξίζει ότι καλύτερο στο ξεκίνημα τους! 

Το Ποίημα που έγινε Τραγούδι & διάφορα άλλα...

Ξεκινάω από μία φράση του Χρήστου Παπαμιχάλη, παραγωγού στον ιντερνετικό σταθμό toradiofono.gr, από το δελτίο Τύπου: To άλμπουμ «Το Ποίημα Που Έγινε Τραγούδι» παρουσιάζει την ποίηση σπουδαίων ποιητών (Οδυσσέα Ελύτη, Κωστή Παλαμά, Γιώργου Σεφέρη, Γιάννη Ρίτσου, Νίκου Καββαδία, Τάσου Λειβαδίτη, Μανόλη Αναγνωστάκη, Μιχάλη Γκανά) αλλά και νεότερων στιχουργών (Γεράσιμου Ευαγγελάτου, Τζένη Μαστοράκη)... Ντόινγκ! ''Νεότερη στιχουργός'' η Τζένη Μαστοράκη; Ποιος ξέρει, προφανώς για να δικαιολογηθεί η συμμετοχή του ''στιχουργού'' Γεράσιμου Ευαγγελάτου μεταξύ των μεγάλων ''ποιητών'', θα είπαν ''βάλε και τη Μαστοράκη ως νεότερη στιχουργό μαζί του''...Η οποία, ωστόσο, Τζένη Μαστοράκη είναι γεννημένη το 1949 και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ποιήτριες και μεταφράστριες, γνωστό τοις πάσι, εκτός - ως φαίνεται - από τους συντελεστές της έκδοσης. Μόνο στο ''Ποιείν'' είδα να αναγράφονται όπως πρέπει τα πράγματα, αλλά εκεί καμία έκπληξη - ποιητές διαχειρίζονται το site! Τέλος πάντων, κοίτα όμως να δεις τώρα που το πιο ενδιαφέρον τραγούδι στο CD, αν υποτεθεί πως όλα τα άλλα είναι απλά επανεκτελέσεις, φαίνεται να είναι πραγματικά το εναρκτήριο ''Επινίκιο'' σε στίχους του Ευαγγελάτου και σε μουσική του ΆγγελουΤριανταφύλλου με τη Νατάσσα Μποφίλιου!

Μία Μποφίλιου χαμηλότονη, εσωστρεφής, συγκινητική, αυθεντική ερμηνεύτρια μέσα σε μία post rock μπαλάντα με την ηλεκτρική κιθάρα του Δημήτρη Σιάμπου να τη συνοδεύει στα λόγια - υπέροχο πένθιμο εμβατήριο του Ευαγγελάτου: ''Μάνα που ειν' το όπλο μου; Ο πόλεμος ξεκίνησε σαν Μάης γαλλικός κι όχι σαν καφές ελληνικός που πίνουν στις κηδείες...'' Έτσι, κατά ένα τρόπο το κομμάτι αυτό μοιάζει σαν την ''απάντηση'' του γιού σε ένα άλλο τραγούδι της Μποφίλιου, τον παλιότερο ''Μονόλογο'' της ''μάνας'', σε επιτυχημένη επίσης μουσική του Θέμη Καραμουρατίδη.

Η Μαρία Βουμβάκη, εν συνεχεία, αποδίδει το ''Κοχύλι'' της σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη και νιώθω όμορφα που αποτυπώθηκε λάιβ η αιώνια εφηβική φωνή και ερμηνεία της σε μία, ούτως ή άλλως, αγαπημένη δική της σύνθεση.

Δεν θα έλεγα το ίδιο για το, κατά Φοίβο Δεληβοριά, ''Του μικρού βοριά'', επίσης σε ποίηση Ελύτη, στη θρυλική μελοποίηση του Μίκη Θεοδωράκη. Και εξηγούμαι: Το κομμάτι μέσω της επικοινωνιακής δύναμης του τραγουδοποιού και ερμηνευτή, αλλά και της ευφάνταστης ενορχήστρωσης, ακούγεται σαν κάτι άλλο, πιο φρέσκο, πιο σημερινό. Ας έλειπαν όμως οι αστεϊσμοί στο τέλος ''Του Δεληβοριά παράγγειλα'' κλπ. Ας κοβόταν στο τελικό μιξάζ, λέω εγώ τώρα, εφόσον εδώ, ενταγμένο σε έναν φορέα ήχου που ''μένει'', αγγίζει τα όρια του εμφορούμενου χαβαλέ και σίγουρα δεν τιμάει ένα τόσο μεγάλο τραγούδι.

Προβλέψιμη η εκτέλεση του ''Πες της το με ένα γιουκαλίλι'' σε ποίηση Γιώργου Σεφέρη, από την ''Τετραλογία'' του Δήμου Μούτση, με τον πάντα καλλίφωνο και συνεπή ερμηνευτικά Δώρο Δημοσθένους. Όλα κυλούν ωραία και ομαλά.

Ευχάριστη έκπληξη η απόδοση της Ηρούς στον ''Μικρόκοσμο'' των Θάνου Μικρούτσικου, Ναζίμ Χικμέτ, Γιάννη Ρίτσου. Ερμηνεία δυνατή, όλο νεύρο και επαναστατική διάθεση που σε συνεπαίρνει. Μπράβο της!

Το τραγούδι ''Μαρέα'', απ' την άλλη, ένα από τα ποιήματα του Καββαδία που ο Θάνος Μικρούτσικος μας φανέρωσε σχετικά πρόσφατα τη μελοποίηση του, δεν κομίζει καμία πρωτοτυπία. Απλά ο Χρήστος Θηβαίος (ξανα)τραγουδάει Θάνο Μικρούτσικο - Νίκο Καββαδία.

Στα νερά του και ο Γιώργος Νταλάρας όταν αποδίδει το, μελοποιημένο από τον Θεοδωράκη, ποίημα ''Την πόρτα ανοίγω το βράδυ'' του Τάσου Λειβαδίτη. Υπεράνω κριτικής! Και η ερμηνεία του Νταλάρα, και οι στίχοι του Λειβαδίτη, και κυρίως η μουσική του Θεοδωράκη.  

Η Γιώτα Νέγκα εν συνεχεία σε κερδίζει με την κατάθεση της στο ''Τραγούδι του Αρχιπελάγους'' του Ηλία Ανδριόπουλου από τους ''Προσανατολισμούς'' του Ελύτη. Πιο κοντά στην λαϊκότροπη πρώτη εγγραφή της Πρωτοψάλτη και λιγότερο στην λόγια επανεκτέλεση της Νένας Βενετσάνου, η Νέγκα επιβάλλεται και κάνει το τραγούδι σχεδόν ''must'' για κάθε σοβαρό ''έντεχνο'' ρεπερτόριο.

Αξιοπρεπέστατη και η Ανδριάνα Μπάμπαλη στο ''Βράδυ'' του Κώστα Καρυωτάκη, έτσι όπως το μελοποίησε η Λένα Πλάτωνος. Αφού με έκανε να μπορώ να το ακούω και να το ξανακούω με τη φωνή της, μετά την αριστουργηματική εκτέλεση της Σαβίνας Γιαννάτου, μάλλον το κέρδισε το στοίχημα! Κι ήταν ίσως το πιο δύσκολο στοίχημα στο σύνολο του CD αυτού! 

Ως πραγματική ανανέωση κρίνεται η απόδοση της Μαρίας Παπαγεωργίου στο ποίημα ''Το σκάκι'' του Μανώλη Αναγνωστάκη, μελοποιημένο από τον Δημήτρη Παπαδημητρίου. Μετά την κάπως άκαμπτη α' ερμηνεία του Γεράσιμου Ανδρεάτου, κατά την ταπεινή μου γνώμη η Παπαγεωργίου ''χρωματίζει'' το καλό αυτό τραγούδι με το πλούσιο ηχόχρωμα της φωνής της.

Η μελοποίηση και ερμηνεία της Μελίνας Τανάγρη στο ποίημα ''Εν άνθος'' του Κωστή Παλαμά ανέκαθεν μου άρεσε. Κι ας μην είναι ο ''Θανατηφόρος πυρετός'', ούτε το πιο ποπ ''Ότι χάνεις''. Τηρουμένων των αναλογιών, είναι σα ν' ακούς την Εντίθ Πιάφ να τραγουδάει Μποντλαίρ κι εκεί λες απλά ένα ''ρισπέκτ'' και τελειώνεις! 

Πάμε τώρα στο ''Πλήθος'' της Τζένης Μαστοράκη σε μελοποίηση και ερμηνεία του Θέμη Καραμουρατίδη. Πρόκειται για το δεύτερο - μαζί με το ''Επινίκιο'' - ολοκαίνουργιο κομμάτι της συλλογής. Εξαιρετικός ως ερμηνευτής ο Καραμουρατίδης, εφόσον ανήκει στη στόφα των συνθετών που λένε καλύτερα από κάθε ερμηνευτή τα δικά τους δημιουργήματα! Δεν καταλαβαίνω, παρόλα αυτά, γιατί η μουσική του εξαντλείται κι εδώ στο πλαίσιο μιας πιασάρικης ζεϊμπεκιάς που ξεκινάει επιβλητικά και στο ρεφραίν εκτινάσσεται όλο ηδυπάθεια. Κάνε και κάτι πιο αντιεμπορικό, βρε αδερφέ, κι ας μην ακουστεί απ' τα ραδιόφωνα, δεν τρέχει και τίποτα. Αφού τό'χεις! 

Το επόμενο τραγούδι, η μελοποίηση των αδερφών Καλογεράκη στο ποίημα ''Αυτοί παιδί μου δεν'' του Μιχάλη Γκανά, φοβάμαι πως ακούγεται σχεδόν ερασιτεχνική μέσα στη ροή του συγκεκριμένου CD, το οποίο αποτελείται από μεγάλα τραγούδια. Είναι τα πιο νέα παιδιά που συμμετέχουν στη συλλογή, οπότε οι όποιες (συνθετικές) αδυναμίες συχωρούνται.

Το CD κλείνει με μία εξαιρετική εκτέλεση της μελοποίησης του Γιώργου Τσαγκάρη στο ποίημα ''Αλλά τα βράδια'' του Τάσου Λειβαδίτη από τον Απόστολο Ρίζο. Δεν τίθεται θέμα σύγκρισης με την αρχική εγγραφή του Βασίλη Παπακωνσταντίνου. Η απουσία μάλιστα της φωνής του ηθοποιού Γιώργου Μιχαλακόπουλου, με τον Ρίζο να απαγγέλει ο ίδιος το μέρος του ποιήματος, δίνει στο κομμάτι μια ατόφια ''αντεργκράουντ'' χροιά και το δικαιώνει στη μάχη με το χρόνο.

Αυτά από μένα, κατόπιν πολλών συνεχόμενων ακροάσεων του CD. Εύχομαι καλή συνέχεια στο toradiofono.gr και στην εμμονική πίστη των συντελεστών του στο ποιοτικό ελληνικό τραγούδι.

* Το CD ''Το Ποίημα που έγινε Τραγούδι'' κυκλοφορεί από τη Feelgood και περιέχει ζωντανές ηχογραφήσεις από το Βοτανικός Ρυθμός Stage. Και στα 14 τραγούδια πιάνο και κιθάρα παίζουν αντιστοίχως ο Νεοκλής Νεοφυτίδης και ο Δημήτρης Σιάμπος. Στο εξώφυλλο ο πίνακας είναι του Χρήστου Μποκόρου.

οι-''πρώτες-λέξεις''-σε-βινύλιο-και-η-κριτική-μου-στο-LIFO.gr

 

Λαμβάνω στο email μου το δελτίο τύπου της δισκογραφικής εταιρείας για την επικείμενη βινυλιακή έκδοση του CD ''Πρώτες λέξεις'' των Θέμη Καραμουρατίδη - Οδυσσέα Ιωάννου - Σωκράτη Μάλαμα - Νατάσσας Μποφίλιου. Από κάτω, όπως συνηθίζεται, μπήκαν αποσπάσματα από κριτικές, όλες θετικές φυσικά. Αλίμονο, τολμάει κανείς να διατυπώσει αντίθετη άποψη; Μαύρο φίδι που τον έφαγε...Επειδή, όμως, εγώ - ως γνωστόν - είμαι πολύ παλάβρας κι επειδή είδα πρώτη-πρώτη ως θετική κριτική την εισαγωγή από τη συνέντευξη των τεσσάρων καλλιτεχνών στον Γιάννη Πετρίδη για τη LIFO (που, όμως, δεν ήταν κριτική), θα θυμηθώ τη μακαρίτισσα τη Μαλβίνα και θα αναφωνήσω: Μήτσο, ρίξ'το τεμάχιο πάλι, έτσι για να μην ξεχνιόμαστε! Την κριτική τη διαβάζετε εδώ:

http://www.lifo.gr/team/prosklitirio_nekron/53731

η-γαλάνη-στο-passport-και-στη-lifo-η-νατάσσα-παπαδοπούλου-στο-δεύτερο-πρόγραμμα-και-ο-πάνος-τζαβέλλας-στο-ρυθμός-stage

Την περασμένη Τρίτη ανταποκρίθηκα κι εγώ στην πρόσκληση του ραδιοσταθμού ΔΙΕΣΗ για την ανεπίσημη πρεμιέρα της Δήμητρας Γαλάνη στο Passport του Πειραιά. Η βραδιά ήταν αποκλειστικά για δημοσιογράφους και σύμφωνα με την ίδια την καλλιτέχνιδα επρόκειτο για μία πρόβα τζενεράλε, ανοιχτή σε συγκεκριμένο κόσμο, όπως συνέβαινε και τα παλιά καλά χρόνια. Δε λέω τίποτα περισσότερο εδώ, αφού το review μου θα αναρτηθεί αύριο στο διαδικτυακό Προσκλητήριο της LIFO. Για τη LIFO επίσης η Γαλάνη μου παραχώρησε προ ημερών μία απολαυστική συνέντευξη - ποταμό, για την οποία μόνο καλά σχόλια άκουσα και πολύ χαίρομαι. Γενικά, μπορώ να πω ότι νιώθω απόλυτη ικανοποίηση, γράφοντας στο εν λόγω free press και στον διαδικτυακό του τόπο. Δεν είναι μόνο ότι με διαβάζουν πολλοί - το βλέπω από τις στατιστικές καθημερινά -, είναι βασικά ότι ο Τσαγκαρουσιάνος και ο Μιχαήλ, οι δύο κινητήριες δυνάμεις της LIFO, άμα δουν ότι έχεις να δώσεις πράγματα, και σου δίνουν ώθηση, και σε αμοίβουν κιόλας. Σκέψου ότι πλέον ζω με τα λίγα μεν, αξιοπρεπή δε, χρήματα που παίρνω από τη LIFO, εκεί που το ΠΟΝΤΙΚΙ δυσκολεύεται να μας πληρώσει κι όλο λέω ότι θα τα παρατήσω και θ' ασχολούμαι αποκλειστικά με τη LIFO και το Δεύτερο Πρόγραμμα, κι όλο τελικά ξαναδίνω κείμενα. Επιπλέον, τρέφω μεγάλο σεβασμό για τον Στάθη, που το 2001, πριν το ντοκιμαντέρ για τη Φλέρυ Νταντωνάκη κάνει τη φεστιβαλική του πρεμιέρα, τό'χα γράψει σε μία VHS κασέτα και τό'χα στείλει στο σπίτι του στο Κολωνάκι, γνωρίζοντας την εξαιρετική συνέντευξη πού'χε αξιωθεί να πάρει από την ερμηνεύτρια. Και τέλος πάντων φαινόταν εδώ και αρκετά χρόνια, από τότε που η LIFO πάντα ασχολιόταν με τις μουσικές - κινηματογραφικές μου δραστηριότητες, ότι θα'ρχόταν ο καιρός που θα εντασσόμουν στο συντακτικό της team.

 

Ξαναπάω στο Passport και στη Γαλάνη και κρατώ το ντουέτο της με τη Νατάσσα Μποφίλιου, πέραν φυσικά της αναδρομής που επιχείρησε σε όλη τη μεγάλη πορεία της στο έντεχνο τραγούδι. Το ντουέτο αυτό, λοιπόν, μου άφησε την αίσθηση πως οι δύο γυναίκες ασκούν την ίδια ακριβώς μορφή τραγουδιού: Ένα τραγούδι εξωστρεφές μεσ' στην φαινομενική εσωστρέφεια του, επικοινωνιακό, λαϊκό κατά βάση - για να μην πω σουξεδιάρικο - και κατά κόρον αυτό που λέμε ερωτικό. Η Μποφίλιου για την ακρίβεια μοιάζει με τη φυσική συνέχεια της Γαλάνη και η μεταξύ τους χημεία, έστω και σε ένα μόνο τραγούδι, ήταν κάτι που άρεσε στον κόσμο και γι' αυτό τις καταχειροκρότησε.

Εδώ με τη Νατάσσα Παπαδοπούλου, τη χήρα του αείμνηστου ανταρτο-ρόκερ Πάνου Τζαβέλλα, πριν από μερικές ώρες στο Δεύτερο Πρόγραμμα. Αφορμή για την εκπομπή ήταν η παράσταση - αφιέρωμα στον Τζαβέλλα που θα πραγματοποιηθεί αυτή τη Δευτέρα, 27/1, στο Ρυθμός Stage της Ηλιούπολης. Θα τραγουδήσουν μεταξύ άλλων η Καλλιόπη Βέττα, η Νατάσσα Μωυσόγλου, οι Magic de Spell, αλλά και η Νατάσσα Μποφίλιου μαζί με τον πατέρα της, Νίκο Μποφίλιο. Σημειωτέον, η Μποφίλιου ζήτησε να πει το κομμάτι του Τζαβέλλα, Μάημ - Μάημ, πού'χε ηχογραφηθεί με την Αλεξίου σε εκείνον τον θρυλικό live δίσκο από τη μπουάτ Λήδρα το 1975. Ως δώρο για το...Προσκλητήριο στο ραδιόφωνο, η Νατάσσα Παπαδοπούλου μού έφερε μερικά πολύτιμα δώρα: σπάνιους δίσκους και βιβλία του Πάνου Τζαβέλλα, καθώς και το 45άρι δισκάκι του από τα 1973 με ερμηνευτή τον Γιώργο Νταλάρα. Έτσι, κοντεύω να εγκατασταθώ στο Ρυθμός Stage, μου φαίνεται - το Σάββατο είναι η δεύτερη παράσταση αφιερωμένη στον Μανώλη Ρασούλη με τη Νένα Βενετσάνου κ.α. (ο Παντελής Θεοχαρίδης έρχεται αύριο από Θεσσαλονίκη) και μετά από δυο μέρες θά'χουμε το αφιέρωμα στον Πάνο Τζαβέλλα.

* στο link αυτό μπορείτε να διαβάσετε τη συνέντευξη 

της Δήμητρας Γαλάνη στη LIFO:

http://www.lifo.gr/mag/features/4132

νατάσσα-μποφίλιου-υπέρλαμπρο-άστρο

Ομολογώ πως αυτό που είδα χθες βράδυ στην Τεχνόπολη στο Γκάζι δεν τό'χω ξαναδεί σε καμιά συναυλία Έλληνα καλλιτέχνη! Η ουρά του κόσμου ξεκινούσε από το κουβούκλιο με τα εισιτήρια και τις προσκλήσεις και έφτανε μέχρι το Gazarte! Συνεπώς, μιλάμε για τουλάχιστον 5.000 ανθρώπους που έσπευσαν να αποθεώσουν για μία ακόμη φορά το είδωλο τους. Αν υπολογίσουμε τώρα τον μέσο όρο ηλικίας αυτών των ανθρώπων, που είναι κάτω των 30 ετών, σίγουρα έχουμε ενώπιον μας μία πραγματική...εκδίκηση των 25άρηδων! 

Στην ουρά διέκρινα και τον αρχιμουσικό της Ορχήστρας των Χρωμάτων, Μίλτο Λογιάδη, να περιμένει υπομονετικά για το εισιτήριο του μαζί με τον υπόλοιπο κόσμο. Ως μόνιμος παρατηρητής των πάντων, τα μάτια μου κινήθηκαν πάνω σε όσους περισσότερους ανθρώπους ήταν εφικτό. Αγόρια και κορίτσια, που ήξεραν απ' έξω όλα, μα όλα ανεξαιρέτως τα τραγούδια της Νατάσσας Μποφίλιου και τα τραγουδούσαν δυνατά περιμένοντας στην ουρά. Δεν ήταν και λίγο η συναυλία νά'χει ήδη ξεκινήσει, η ερμηνεύτρια να έχει πει ήδη τέσσερα κομμάτια κι απ' έξω να συνεχίζει να γίνεται το αδιαχώρητο. Είδα ανθρώπους να τρέχουν σαν σε αγώνα δρόμου για να μη χάσουν το επόμενο κομμάτι με το που πήραν το πολυπόθητο εισιτήριο στα χέρια τους. Στο σημείο αυτό θα συμβούλευα την PROSPERO, το γραφείο της Μποφίλιου, στις επόμενες συναυλίες της σε τόσο μεγάλους χώρους όπως η Τεχνόπολη, να προσλάβει επιπλέον προσωπικό ώστε να μη χάνει κανείς από το κοινό της την έναρξη του προγράμματος. Ακούστηκαν αρνητικά σχόλια επ' αυτού, δεν το λέω έτσι τυχαία.   

Επί του προγράμματος, τώρα, πραγματικά απόλαυσα μία άκρως επιτυχημένη και επαγγελματικότατη συναυλία, αρχής γινομένης από τον ήχο (Γιάννης Παξεβάνης) και την καλοκουρδισμένη μπάντα μέχρι τις επιδόσεις στη σκηνή των δύο βασικών συντελεστών της, του συνθέτη Θέμη Καραμουρατίδη στο πιάνο και της Νατάσσας Μποφίλιου στο τραγούδι. Ο τρίτος της παρέας που επιμελήθηκε και το πρόγραμμα, ο στιχουργός Γεράσιμος Ευαγγελάτος, όντας σεμνός και ταπεινός, δεν εμφανίστηκε στο stage παρά τις παροτρύνσεις της ερμηνεύτριας. Το ρεπερτόριο κινήθηκε μεταξύ των καινούργιων τραγουδιών από το διπλό άλμπουμ Μέρες του φωτός, όλων των παλαιότερων επιτυχιών της Μποφίλιου, αλλά και δύο κομματιών από την Πορνογραφία του Χατζιδάκι, του Βενζινάδικου της Πρωτοψάλτη, ακόμη και της Νταλίκας των Μούτση - Τριπολίτη, που σφράγισε η Μπέλλου. 

Η Νατάσσα Μποφίλιου ντυμένη με ένα καλοκαιρινό φόρεμα, αεικίνητη επί σκηνής και ιδιαίτερα ομιλητική με το κοινό της, απέδειξε πως είναι μια μεγάλη τραγουδίστρια, η οποία είχε τον τρόπο έως και να...πολιτικολογήσει! Διότι όταν συστήνεις στον κόσμο να ακολουθεί παράνομους αντισυμβατικούς έρωτες σε εποχές, όπου ο ορθόδοξος λόγος σχεδόν επιβάλλεται παντού δια της βίας πλέον, αυτό ισοδυναμεί σαφώς με πολιτική πράξη. Κι ας μην επανέλαβε τις δηλώσεις απέχθειας της για τη Χρυσή Αυγή και τους ψηφοφόρους της, που προσωπικά θα τις ήθελα και θα τις χαιρόμουν σ' έναν τέτοιο χώρο και με τόσο μεγάλο κοινό από κάτω. Συνειδητοποίησα, όμως, πως η θέση της τραγουδίστριας Νατάσσας Μποφίλιου στο ελληνικό πολιτιστικό γίγνεσθαι πλέον είναι παρεμφερής μ' αυτήν της Μελίνας Μερκούρη στη θρυλική Στέλλα του Κακογιάννη. Η απόλυτη απενοχοποίηση της γυναίκας σε μία κοινωνία φοβική και συντηρητική, η πρόταξη του ερωτικού στοιχείου και, κυρίως, με τέτοια τεράστια αποδοχή! Εύχομαι το κορίτσι αυτό να συνεχίσει έτσι και να αξιοποιήσει όλα τα όπλα που διαθέτει προς όφελος του δοκιμαζόμενου κοινωνικού συνόλου. 

Υ.Γ. Μου άρεσε πολύ και ο Θέμης Καραμουρατίδης σε ρόλο ερμηνευτή, κάτι που είχα επισημάνει από το περσινό προσωπικό του άλμπουμ, το Έχω ένα σχέδιο. Η ερμηνεία του στο παραδοσιακό αρμένικο Παράπονο - Ξενιτιά των Ara Dinkjian - Λίνας Νικολακοπούλου ήταν από τις πιο συγκινητικές στιγμές της βραδιάς! 

Υ.Γ.2 Με τον δημοσιογράφο Γιώργο Τσάμπρα είχαμε μία πάρα πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για το φαινόμενο Νατάσσα Μποφίλιου.  Τα συμπεράσματα αυτής της συζήτησης με τον δάσκαλο, λέω να τα μεταφέρω στο ΠΟΝΤΙΚΙ και όχι εδώ. Αναμείνατε!

ο-νίκος-πορτοκάλογλου-γιόρτασε-τα-30-χρόνια-του-στο-ελληνικό-τραγούδι

Ουδέποτε υπήρξα φαν του Νίκου Πορτοκάλογλου, ούτε καν επί των ημερών του στους Φατμέ, πράγμα που σημαίνει πως δε θα είχα παρακολουθήσει την πορεία του αν δεν εργαζόμουν στα μουσικά έντυπα, στα οποία πάντα κατέφτανε προς κριτική κάθε καινούργιος δίσκος του. Πολύ δε περισσότερο μάλλον δεν θα πήγαινα σε κανέναν εορτασμό για τα 30 χρόνια του στο τραγούδι αν δεν έπαιζε δωρεάν πρόσκληση. Σαν και χθες στην Τεχνόπολη, στο Γκάζι, όπου όλα είχαν το χαρακτήρα γιορτής και άρα μπορούμε τώρα να μιλάμε για μία άκρως επιτυχημένη συναυλία!  

Η επιτυχία νομίζω ότι οφειλόταν εν πολλοίς στη συμμετοχή της Ελευθερίας Αρβανιτάκη.

Όχι ότι η μπάντα του Πορτοκάλογλου δεν έσκισε πραγματικά ή ότι και οι υπόλοιποι ''καλεσμένοι'' του (Πάνος Μουζουράκης, Νατάσσα Μποφίλιου, Σοφία Σαρρή) δεν έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους, η Αρβανιτάκη όμως, όπως και να το πάρει κανείς, είναι η Αρβανιτάκη!

Στο Τι λείπει (τι φταίει), το ethno - trance κομμάτι του τραγουδοποιού, η φωνή της Ελευθερίας συνοδεία της Κρητικής λύρας και των ηλεκτρονικών ήχων, ένωσε τις χιλιάδες του κοινού σε έναν διονυσιακό χορό.  

Το ίδιο κλίμα κρατήθηκε και σε όλα τα τραγούδια του Πορτοκάλογλου που ερμήνευσε, από το ''δικό'' της Όλα αρχίζουν εδώ μέχρι το Πες το κι έγινε,

που απέδωσαν όλοι οι τραγουδιστές μαζί: από αριστερά ο Μουζουράκης, η Αρβανιτάκη, στη μέση ο Πορτοκάλογλου και δεξιά του η Μποφίλιου και η Σαρρή. 

Όσο για το επιβεβλημένο encore, αυτό περιορίστηκε στο Να με προσέχεις, την ωραία μπαλάντα του Πορτοκάλογλου για το αναξιοπρεπές στοιχείο του έρωτος, με τον ίδιο και την κιθάρα του, καθώς και στο Καλοκαιράκι των Φατμέ με σύσσωμο για μία ακόμη φορά το team των guests τραγουδιστών. Παρ' όλα αυτά, αν και δήλωσα εξ αρχής απλός ακροατής του Πορτοκάλογλου και σε καμία περίπτωση φαν του, δε μπορώ να μην παραδεχτώ ότι έπιασα τον εαυτό μου καθ' όλη τη διάρκεια της συναυλίας να ξέρει απ' έξω τα τραγούδια του: Παιχνίδια με τον διάβολο, Βγαίνουμε απ' το τούνελ, Ψέματα, Άσωτος υιός, Θάλασσα μου σκοτεινή κ.α. Κακά τα ψέματα, ο Νίκος Πορτοκάλογλου τόσο με τους Φατμέ, όσο και με τη σόλο καριέρα του έχει κάνει τομή στο ελληνικό τραγούδι, ξεκινώντας από τη rock σκηνή, φλερτάροντας στη συνέχεια με το αμιγώς ''έντεχνο'', ακόμη και με τη λαϊκή μουσική, για να καταλήξει να θεωρείται ένας δημιουργός αυτόνομος, ένας ''σουξεδοποιός'' χωρίς να εσωκλείω καμία μομφή μέσα στην τελευταία λέξη - χαρακτηρισμό του. Απόδειξη ότι όταν είχε βγει το τραγούδι Θάλασσα μου σκοτεινή κι είχε σαρώσει, οι δισκογραφικές εταιρείες έκαναν συνέχεια meetings και ζητούσαν από τους τραγουδοποιούς τους να γράψουν κάτι παρεμφερές! Τέλος, έχει ακούσει κανείς το Να με προσέχεις με τη Μαρία Φαραντούρη; Το λέει συγκλονιστικά! Άντε και στα 50 χρόνια του Νίκου Πορτοκάλογλου στο ελληνικό τραγούδι, όπως του ευχήθηκε και η φίλη του, Ελευθερία Αρβανιτάκη! 

η-επιμελώς-ατιμέλητη-σύμπραξη-του-απόστολου-ρίζου-και-του-αλέξανδρου-εμμανουηλίδη

Τον Αλέξανδρο Εμμανουηλίδη τον έχω δει αρκετές φορές επί σκηνής τα τελευταία χρόνια, ενώ τον Απόστολο Ρίζο τον είδα χθες βράδυ για πρώτη φορά. Ένας νέος καλλιτέχνης που εκτιμώ, που γνωρίσαμε ως ερμηνευτή του Νίκου Ζούδιαρη και άλλων δημιουργών και που με εξέπληξε ευχάριστα με το προσωπικό του άλμπουμ, Τι είδες που δεν είδα εγώ;

Η σύμπραξη του Ρίζου με τον Εμμανουηλίδη σε ένα πρόγραμμα υπό τον τίτλο Επιμελώς ατιμέλητα, εδώ και μέρες ακουγόταν πολύ! Και ίσως γι' αυτό ακριβώς να γέμισε και ο Πυρήνας, μια μικρή παρεΐστικη μουσική σκηνή στο κέντρο της Αθήνας. Ο χαρακτηρισμός Παρεΐστικη δεν είναι αναγκαστικά καλός, αφού συνήθως πηγαίνουν οι ίδιοι άνθρωποι, ακόμη κι οι ίδιοι καλλιτέχνες, για ν' ακούσουν ο ένας τον άλλον. Δεν πιστεύω ότι έτσι κοινωνείται σωστά η τέχνη τους, αντιθέτως, μιας και το λεγόμενο έντεχνο πνέει τα λοίσθια, δημιουργείται η εντύπωση της δημιουργίας ενός γκέττου, απομονωμένου από τα καινούργια ακούσματα ή ερεθίσματα, ελαφρώς συντηρητικού, ερμητικά κλειστού και ενίοτε απολιθωματικής φύσεως. Τι προτείνεις; θα μου πεις...Τίποτα, θα σου απαντήσω, αρκεί που οι νέοι τραγουδοποιοί εξακολουθούν να παράγουν ένα αξιοπρεπές είδος τραγουδιού και να είναι δημιουργικοί σε δύσκολους καιρούς.

Το ρεπερτόριο φυσικό ήταν να κινηθεί μεταξύ των δισκογραφικών εργασιών του Ρίζου και του Εμμανουηλίδη, καθώς και ν' ακουστούν διασκευές σε τραγούδια των Μ. Θεοδωράκη, Δ. Παπαδημητρίου, Ν. Ζούδιαρη, Δ. Παναγιωτοπούλου, Ν. Χαλβατζή κ.α. Στην περίπτωση του προγράμματος Επιμελώς ατιμέλητα, ουδόλως με ενόχλησε η έλλειψη μπάντας. Άλλωστε, η αισθητική αυτή του Παίζουμε σαν στο σπίτι μας με τις κιθάρες μας, ταίριαξε απ' τη μια με όλη αυτή την κατάσταση του Πυρήνα και απ' την άλλη με τις προθέσεις των δύο τραγουδοποιών να ευχαριστήσουν ένα κοινό που τους ακολουθεί πιστά, φαντάζομαι, σε κάθε εμφάνιση τους.

Κι εγώ που πλέον δεν ακολουθώ πιστά κανέναν, πέρασα καλά άραγε; Ναι, θα έλεγα, για διάφορους λόγους. Κατά πρώτον, που ξανάκουσα ένα ολόκληρο μαγαζί να τραγουδάει με μία φωνή στίχους του Γ. Σεφέρη στην εξαιρετική μελοποίηση του Εμμανουηλίδη, του παιδιού από τις Σέρρες με το αδιαμφισβήτητο ταλέντο στην κατασκευή τραγουδιών. Ύστερα ήταν και η παρουσία του Ρίζου, του δημιουργού, για τον οποίο πήγα χθες στον Πυρήνα, και μου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις. Με μια φωνή που παρέπεμπε σε βυζαντινό ιεροφάντη, δικαίωσε την άποψη μου ότι κατέθεσε πέρσι ένα καλό άλμπουμ ντυλανικών καταβολών (όμορφη η χρήση της φυσαρμόνικας σε αρκετά από τα τραγούδια του) ή για την ακρίβεια ένα concept δεκατεσσάρων αδιάσπαστων μουσικών ιστοριών περί έρωτος, ακόμη και περί της επερχόμενης - όταν κυκλοφορούσε το cd - πατρότητας. Το τραγούδι Σ' ακολουθώ, που γράφτηκε τον περασμένο Αύγουστο, ήταν το μοναδικό ανέκδοτο που παρουσίασε ο Ρίζος και που ακόμη τριγυρίζουν στ' αυτιά μου οι, υπαρξιακής φύσης και έντονα κοινωνικοί, στίχοι του.

Ένα ανέκδοτο τραγούδι του παρουσίασε και ο Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης με τη Μαρία Παπαγεωργίου, από τον επικείμενο δεύτερο κοινό δίσκο τους. Ωραία απλωμένη μελωδία, ερωτικοί στίχοι μεν, αρκετά ανεβασμένοι από τον μέσο όρο τραγουδιών ανάλογου ύφους δε, κυρίως όμως με εμφανέστατη την αγωνία τους να υπηρετήσουν μπροστά στο κοινό την τέχνη του αληθινού τραγουδιού. Τελικά μάλλον είχε κερδίσει και μένα αυτή η παρεΐστικη διάθεση της βραδυάς!

Στο φινάλε, η Νατάσσα Μποφίλιου ανέβηκε στη σκηνή, παρακινούμενη από τους δύο τραγουδοποιούς και το κοινό του Πυρήνα, ερμηνεύοντας την Πιο μεγάλη ώρα του Άκη Πάνου για δύο κιθάρες, σε μία απρόβλεπτη, εμπνευσμένη μουσικά εν είδει αυτοσχεδιασμού, απόδοση του συγκεκριμένου λαϊκού τραγουδιού. Σύντομα θα βρεθώ στο στούντιο Subways, όπου η Μποφίλιου ξεκινά τις ηχογραφήσεις του καινούργιου δίσκου της, πάντα με τον Καραμουρατίδη και τον Ευαγγελάτο, για μία αποκλειστική ανταπόκριση. Χθες βράδυ στον Πυρήνα, τον Απόστολο Ρίζο και τον Αλέξανδρο Εμμανουηλίδη τίμησαν με την παρουσία τους, εκτός από τη Ν. Μποφίλιου και τη Μ. Παπαγεωργίου, και οι ποιητές Λίνος Ιωαννίδης και Σπύρος Αραβανής, η Λιζέτα Καλημέρη, ο Δώρος Δημοσθένους, ο Παύλος Συνοδινός, ο Νίκος Χαλβατζής, ο Άγγελος Αγγέλου, η Έμυ Σίνη, ο Νεοκλής Νεοφυτίδης, η Λίνα Σωπιάδου.

* η παράσταση Επιμελώς ατιμέλητα των Απόστολου Ρίζου - Αλέξανδρου Εμμανουηλίδη θα επαναληφθεί εκτάκτως στον Πυρήνα το επόμενο Σάββατο 15 Οκτωβρίου.

σύνταγμα-ξημέρωμα-11ης-ιουλίου-2011-review

Η συναυλία ξεκίνησε λίγο μετά τα μεσάνυχτα και προς στιγμή κινδύνευσε να μην πραγματοποιηθεί καν, αφού υπήρχαν κι άλλα θέματα στη λαϊκή συνέλευση που έπρεπε να συζητηθούν. Απ' όσα μπόρεσα ν' ακούσω, πάντως, η αίσθηση που αποκόμισα ήταν ότι όλη αυτή η κίνηση οδεύει προς το τέλος της ή έστω προς το τέλος του α΄μέρους της και γι' αυτό εξ άλλου δόθηκε από τώρα ένα μεγαλειώδες επαναστατικό ραντεβού στην πλατεία Συντάγματος στις 3 Σεπτεμβρίου. Εδώ που φτάσαμε... σα να λέμε, για να δανειστώ τον τίτλο του τελευταίου άλμπουμ των Αέρα Πατέρα, που άνοιξαν το μουσικό μέρος.
Πνευστά, ηλεκτρισμός και η χαρακτηριστική φιγούρα του leader των Αέρα Πατέρα σηματοδότησαν την εκκίνηση ενός ολοζώντανου πάρτι, όπως αποδείχθηκε, με τη συμμετοχή μάλιστα φίλων τους. Κρατώ την εικόνα του κυρίου με τον μπερέ, ίδιος με πολίτη του Woodstock, ο οποίος επιδόθηκε σ' ένα ροκίζον τσιφτετέλι, λίγο πριν ανέβει - έρθει δηλαδή, διότι που ακριβώς ν' ανέβαινε; - στο αυτοσχέδιο stage ο Δημήτρης Πουλικάκος.

Καθόλου απρόσμενη η σύμπραξη Αέρα Πατέρα - Πουλικάκου, εφόσον έχει ήδη συμβεί δισκογραφικά. Το κομμάτι τους, πάντως, ήταν όλα τα λεφτά, ερωτικού- ας πούμε- περιεχομένου ή για την ακρίβεια απομυθοποίησης του υπερτονισμού του ερωτικού ζητούμενου στη ζωή και την τέχνη.

Εκτός από το σύνθημα Αέρα Πατέρα υπάρχει και το Αέρα Παππού, ακούστηκε σε κάποια φάση απ' τα μεγάφωνα εν είδει προλόγου για το πρόγραμμα του Πουλικάκου που ακολούθησε.

Και τι πρόγραμμα! Σόου κανονικό, απ' αυτά που ξέρει να στήνει ο Πουλικάκος, με τη συμβολή μπάσου, κιθάρας και ντραμς - παρεμπιπτόντως, στα ντραμς βρέθηκε ο Τσίκο, ο οποίος απόψε παίζει με την Πλάτωνος στη Θεσσαλονίκη. Πως θα τα προλάβεις όλα; τον ρώτησα. Δε βαριέσαι, αυτό ήταν διάλειμμα, μου απάντησε ο φίλτατος Τσίκο μετά το τέλος της εμφάνισης του team Πουλικάκου.

Προηγουμένως, όταν είχα ρωτήσει και τον Πουλικάκο αν θα έχει ντραμς, μου μίλησε μόνο για κάτι...ντοματοπιπεριές ως κρουστά. Λίγο μετά θα πέταγε στο κοινό αποξηραμένες μπανάνες και θα έβγαζε απ' το ταγάρι του ολόφρεσκες ντομάτες. Έναρξη με το Γύρω-γύρω στη σκοπιά, τον προ Σαββόπουλου εξελληνισμό στο ντυλανικό All along the watchtower, πού 'χε κάνει ο ίδιος πριν από 42 ολόκληρα χρόνια!

Και για τη συνέχεια, Να φύγει αυτός ο χειμώνας, Φτάνει πια, το διασκευασμένο Υπάρχω του Καζαντζίδη και, φυσικά, κατόπιν απαίτησης του κοινού, το πλέον πολιτικοποιημένο Σκόνη, πέτρες, λάσπη. Χαμός στο ίσωμα με τον Θείο Νώντα σε απίστευτα κέφια στη μία τα ξημερώματα! Τι να έλεγε και ο Λεωνίδας Μπαλάφας που βγήκε στις πέντε και που, όπως με πληροφόρησαν, δεν τον άφηναν να φύγει!

Τρίτοι κατά σειρά βγήκαν οι, σε μένα άγνωστοι, Barbas. Καθόλου άγνωστος, όμως, δεν μου ήταν ο ηθοποιός Γιώργος Χρανιώτης που εμφανίστηκε μαζί τους και επιδόθηκε σε ένα electro-punk ξεσάλωμα!

Ωραία τρέλα κουβαλάει ο τύπος! Ντυμένος με σκοτσέζικη φούστα και πουκάμισο με γραβάτα, ερμήνευσε από Iggy & The Stooges μέχρι Prodigy, προξενώντας τις πιο θερμές αντιδράσεις ενός, στην πλειοψηφία του, freak κοινού!

Πολύ καλή παρουσία και αυτή του πληκτρά των Barbas, ο οποίος έπαιξε και τραγούδησε μία μακροσκελή προγκρεσιβοροκάδικη σύνθεση. Κρίμα να μην έχω συγκρατήσει τα ονόματα των μελών της μπάντας.

Η συμμετοχή του Φοίβου Δεληβοριά ήταν από τις πλέον αναμενόμενες στη χθεσινοβραδυνή συναυλία. Μόνος, με μία κιθάρα, ξεκίνησε το δικό του πρόγραμμα με τον Καθρέφτη, μακράν το καλύτερο τραγούδι του και ένα από τα καλύτερα γενικώς της ελληνικής σκηνής των τελευταίων χρόνων. Ο Καθρέφτης, για την ακρίβεια, δεν είναι τραγούδι, αλλά το επώδυνο πόρισμα από τη συνάντηση του τραγουδοποιού με τον ψυχολόγο-ψυχαναλυτή του.

Εκτίμησα δεόντως το ότι ο Φοίβος δεν έπαιξε καινούργια τραγούδια στο πλαίσιο- ας πούμε- προμοταρίσματος του νέου του δίσκου, αλλά αρκέστηκε στα παλιότερα γνωστά του κομμάτια. Μεταξύ αυτών, την Υβρεοπομπή και το Αυτή που περνάει. Μιλάμε, άλλωστε, για έναν καλλιτέχνη με παγιωμένη τη θέση του στο εγχώριο τραγούδι. Δεν υπήρχε άτομο από κάτω που να μην σιγοτραγουδούσε τουλάχιστον τα ρεφρέν των τραγουδιών του!

Η δεύτερη πολυαναμενόμενη συμμετοχή ήταν αυτή της Νατάσσας Μποφίλιου και το λέω βάσει του γεγονότος ότι το τελευταίο διήμερο αυξήθηκαν κατά κόρον οι επισκέψεις στο blog από ανθρώπους που έψαχναν στο google Δεληβοριάς-Μποφίλιου Σύνταγμα! Η Νατάσσα, λίγο πριν αποχωρήσει ο Φοίβος, εμφανίστηκε δίπλα του για να τραγουδήσουν παρέα τα Ήσυχα βράδυα του Λάκη Παπαδόπουλου και της Μαριανίνας Κριεζή. Και τότε το σκηνικό άλλαξε, τα φρικιά που πριν μισή ώρα χτυπιόνταν με το classic rock του Πουλικάκου και το electro-punk του Χρανιώτη και των Barbas, άναψαν αναπτήρες με τα κεφάλια στραμμένα στον νυχτερινό ουρανό.

Τη Μποφίλιου, που έμεινε μόνη της αμέσως μετά, συνόδευσε ο τραγουδοποιός και πρώην κιθαρίστας της μπάντας της, Παύλος Συνοδινός. Δεν μπορώ να μην πω ότι είχα μια ανησυχία για το πως θα περνούσαν σε ένα τέτοιου ύφους κοινό τραγούδια όπως το Αεράκι. Για το Εν λευκώ δεν είχα καμία επιφύλαξη, η Νατάσσα τό 'χε ξανατραγουδήσει το 2008 στη μεγάλη συναυλία κατά της αστυνομικής βίας με μεγάλη επιτυχία.

Τραγούδησε, λοιπόν, το Αεράκι, το Κάποτε θά' ρθουν του Μίκη Θεοδωράκη και του Λευτέρη Παπαδόπουλου, καθώς και το Εν λευκώ. Από κάτω, είδα γνώριμες φάτσες του Nosotros να ξελαρυγγιάζονται, συνοδεύοντας την στο τραγούδισμα της! Μπράβο στη Μποφίλιου που πάντα στηρίζει τα κινήματα και τους αγώνες, παρατηρούσε δίπλα μου ένας κύριος με αλογοουρά και γενειάδα. Να μην παραλείψω ν' αναφερθώ και στο κομμάτι Όλα ψέμα του Συνοδινού, που ερμήνευσαν ντουέτο, και που θεωρώ ότι ήταν ίσως το πιο ταιριαστό με το μήνυμα της βραδυάς απ' όλα τα τραγούδια των καλλιτεχνών που συμμετείχαν - απ' την άποψη τουλάχιστον μιας καινούργιας σύνθεσης.

Τι να πει κανείς και για το κινούμενο τρελοκομείο που ακούει στ' όνομα Σπύρος Γραμμένος, ο οποίος πριν ανέβει στη σκηνή καθόταν με το κοινό και παρακολουθούσε τους συναδέλφους του, δίνοντας τακτικά το σήμα για τη δημιουργία ενός πανηγυρικού κλίματος.

Πρόκειται για έναν ευφυέστατο καλλιτέχνη, που ενώ τους περισσότερους μπορεί και να τους πιάνουν τάσεις εμφορούμενου χαβαλέ με τα σκωπτικά άσματα του, εμένα με ψυχοπλακώνει λίγο. Κυρίως με την ιστορία της Αλίκης που τη συνέλαβαν σαν να ήταν αλήτης και του σκύλου πού 'χε πιο πολύ τσίπα κι απ' τους νοήμονες- υποτίθεται- ανθρώπους. Όσο για τον νεαρό Κουκουλοφόρο, αυτό πια τείνει να γίνει το πιο κοσμαγάπητο ever τραγούδι των συναυλιών διαμαρτυρίας και κοινωνικού χαρακτήρα. Έπαιξαν κι άλλοι καλλιτέχνες, μεταξύ αυτών, οι Αλκιβιάδης Κωνσταντόπουλος, Μητέρα Φάλαινα Τυφλή, Λεωνίδας Μπαλάφας κλπ. Η ώρα όμως είχε πάει τέσσερις τα χαράματα σχεδόν, οπότε έπρεπε να την κοπανήσω. Φεύγοντας μαζί με τη maira και πίνοντας ακόμη μια μπίρα στο πόδι, από το stage ακούσαμε και μια καλή διασκευή της Όμορφης και παράξενης πατρίδας του Οδυσσέα Ελύτη και του Δημήτρη Λάγιου. Άγνωστο ποιος ήταν ο καλλιτέχνης, αλλά του εύχομαι από δω συγχαρητήρια για την επιλογή του αν μη τι άλλο, μια και μας κράτησε ακόμη εκεί έστω και εξ αποστάσεως.