χορεύοντας-και-πεθαίνοντας-στον-πάγο

Η Ιβάνα είναι μια νέα και όμορφη Βουλγάρα, πρώην πρωταθλήτρια του καλλιτεχνικού πατινάζ, που σχεδιάζει να έρθει στην Ελλάδα για ν' ασχοληθεί με το αντικείμενο της. Η Μάρτα από τη Ρουμανία, χωρισμένη με δύο παιδιά, φιλοδοξεί να έρθει κι αυτή στην Αθήνα για δουλειά και συγκεκριμένα για να φροντίζει ηλικιωμένους. Η Νάντια, αντίθετα, από τη Ρωσία, επιθυμεί να εργαστεί ως πόρνη, εφόσον κι η πουτανιά είναι δουλειά και φέρνει καλά χρήματα. Η κοινή μοίρα των τριών αυτών γυναικών τις θέλει να προσπαθούν παράνομα να ξαναμπούν στην Ελλάδα, καθώς λίγα χρόνια πριν είχαν απελαθεί. Για 1.500 δολάρια η κάθε μία παίζει ουσιαστικά το κεφάλι της, αφού οδηγός τους στο επικίνδυνο ταξίδι είναι ο Γκεόργκι από τα Σκόπια, ένας τύπος κυνικός και αδίστακτος. Για μιάμισι ώρα παρακολουθούμε το οδοιπορικό ή, σωστότερα, την οδύσσεια των κακότυχων αυτών πλασμάτων στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα μέσα σε άσχημες καιρικές συνθήκες και διάφορες κακουχίες. Σύντομα, η Νάντια, η πουτάνα της ομάδας, συνάπτει σχέση με τον Γκεόργκι, θέλοντας φανερά να εξασφαλίσει την εύνοια του. Όταν αυτός όμως θα επιχειρήσει κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, μέσα σ' ένα κατάλυμα, να βιάσει την πιο δύσκολη Ιβάνα, τελικά θα χάσει τη ζωή του απ' τα χέρια της. Οι τρεις γυναίκες συνεχίζουν μόνες τους, τελείως χαμένες και αποπροσανατολισμένες, ευελπιστώντας να διασχίσουν το ποτάμι και να φτάσουν στην Ελλάδα. Οι ισορροπίες μεταξύ τους ανατρέπονται: η Νάντια αποδεικνύεται πιο ευαίσθητη συγκριτικά με την Μάρτα, που δεν της έχει καμία εμπιστοσύνη, αλλά και την Ιβάνα, που φαίνεται η πιο αποφασισμένη. Λίγο πριν μπουν στο ελληνικό έδαφος, η Μάρτα θ' αφήσει την τελευταία της πνοή μην αντέχοντας τη βροχή και το κρύο. Τα τελευταία λόγια της απευθύνονταν στη Νάντια για τα χρυσά μαλλιά της, που της θύμιζαν την αγαπημένη κόρη της. Οι δυο τους πλέον, με κρυοπαγήματα, μέσα σ' ένα κατάλευκο ορεινό τοπίο, η Ιβάνα και η Νάντια φτάνουν επιτέλους στην Ελλάδα, αλλά τα προβλήματα τους δεν έχουν τελειωμό. Συλλαμβάνονται από μια ομάδα σκληροτράχηλων βλάχων κυνηγών, που τις γλεντάνε όλη τη νύχτα, συνοδεία κλαρινιτζήδων. Όταν το άλλο πρωί, τα κορίτσια καταφέρνουν να το σκάσουν απ' την παράγκα τους, είναι πλέον πολύ αργά, τουλάχιστον για την Ιβάνα. Η κοπέλα εξαντλημένη αδυνατεί να συνεχίσει, παροτρύνοντας τη Νάντια να την αφήσει εκεί πέρα για να σωθεί η ίδια. Η Νάντια κλαίει, θέλει να μείνει κι εκείνη μαζί της. Όταν τελικά πείθεται και την παρακολουθούμε να τρέχει πλάτη στο φακό, η Ιβάνα βλέπει εν είδει επιθανάτιου φλας-μπακ τις φιγούρες της από τις χαρούμενες μέρες του καλλιτεχνικού πατινάζ σε πλήρη αντιδιαστολή με τον πάγο που έχει γίνει πια ο τάφος της. Δεν ξέρουμε καν αν το κοκαλωμένο σώμα αυτής της κοπέλας θα βρεθεί κάποτε και οι στίχοι του Σωτήρη Κακίση που πέφτουν με τη φωνή της Μαρίας Φαραντούρη σε υπέροχη jazz μουσική του Βαγγέλη Κατσούλη σχεδόν φέρνουν δάκρυα στον θεατή: Πέρα απ' τα σύνορα/ δεν έχει σύνορα/ εκεί ο πάγος είναι ζεστός...Χορεύοντας στον πάγο λέγεται η πρώτη ταινία μυθοπλασίας του βετεράνου ντοκιμαντερίστα Σταύρου Ιωάννου, την οποία είδα στη χθεσινή πρεμιέρα της στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας και μου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις. Είχα πολύ καιρό να ταυτιστώ με τον/τους ήρωα/ες μιας ταινίας και μάλλον ο φίλος σκηνοθέτης τα κατάφερε, αν ενστερνιστώ το κείμενο της σκηνοθετικής του προσέγγισης που αντιγράφω από το flyer: Με ενδιαφέρει κυρίως η συγκινησιακή ατμόσφαιρα της ταινίας, εκεί όπου η ατελείωτη περιπλάνηση των τριών γυναικών θα παρασύρει τα πάντα σε μία διαρκή και ανησυχητική ρευστότητα. Ο Ιωάννου, βέβαια, βοηθήθηκε πολύ προς αυτή την κατεύθυνση και από τις άρτιες ερμηνείες της Ελένης Βεργέτη (Ιβάνα), της Αρχόντισσας Μαυρακάκη (Νάντια), της Μαρίας Πρωτόπαπα (Μάρτα), ακόμη και του Μιχάλη Ιατρόπουλου (Γκεόργκι). Οφείλω να παραδεχτώ εδώ ότι παρ' όλο που δεν αντέχω πλέον τη μανιέρα του κακού ή του αλήτη Ιατρόπουλου στον κινηματογράφο, στην ταινία του Ιωάννου ήταν εξαιρετικός πραγματικά. Αδυνατώντας να κρύψει τις ντοκιμαντερίστικες καταβολές του- και γιατί να τις κρύψει άλλωστε;- με ένα εμμονικό σχεδόν πλανάρισμα στα ανθρώπινα πρόσωπα και τις εκφράσεις τους, συνεπικουρούμενος επίσης από τον Γιώργο Μιχελή στην καλή φωτογραφία, τον Θάνο Μπεγνή στα ντεκόρ και τις Μυρτώ Καραπιπέρη- Μαρία Καραθάνου στα κοστούμια, ο Σταύρος Ιωάννου έφτιαξε μια σκληρή και ταυτόχρονα ευαίσθητη ταινία, τολμώ να πω από τις καλύτερες των τελευταίων χρόνων για το μεταναστευτικό ζήτημα, που βλέπεται με αμείωτο ενδιαφέρον από το πρώτο ως το τελευταίο λεπτό. Ειδική μνεία αξίζει και στον συνθέτη Βαγγέλη Κατσούλη για την πρωτότυπη μουσική του, πρωτότυπη με όλη τη σημασία της λέξης, αν σκεφτεί κανείς πως η σύγχρονη αυτή τραγωδία είχε ως υπόκρουση ένα lounge ηχητικό κλίμα με την τρομπέτα του Γιώργου Πολυζωγόπουλου να ρέει σαν το ποτάμι που ήθελαν να διασχίσουν οι ηρωίδες καθ' όλη τη διάρκεια του φιλμ! Πάντως, μάλλον εγώ είπα την ωραιότερη ατάκα στην παρέα μου, που είχε πέσει σε μελαγχολία μετά το τέλος της προβολής: Τελικά πάντα πίστευα ότι οι πουτάνες είναι πιο ανθεκτικές!
κκκ
* η ταινία Χορεύοντας στον πάγο του Σταύρου Ιωάννου θα προβάλλεται από σήμερα στην αίθουσα Λαΐς της Ταινιοθήκης της Ελλάδας (Ιερά Οδός & Κωνσταντινουπόλεως). Περάστε να τη δείτε, γιατί τέτοιες ταινίες αξίζει να μένουν και να κάνουν τον κύκλο τους στις αίθουσες.