Εκτός από τραγουδοποιός και ερμηνευτής, δεν είναι υπερβολή αν πούμε ότι είστε επίσης δισκογραφικός παράγοντας. Πόσα χρόνια μετράτε στη μουσική και στη δισκογραφία γενικότερα;Η περιπέτεια μου με τη μουσική ξεκινάει στις αρχές της δεκαετίας του 1970 με τα ερασιτεχνικά συγκροτήματα που υπήρχαν τότε. Τίποτα ιδιαίτερο, τίποτα περισσότερο απ' αυτό που κάνουν σήμερα πάρα πολλά παιδιά των πολυκατοικιών. Που έχουν δηλαδή έναν χώρο, κατεβαίνουν στο γκαράζ κι αρχίζουν τις πρόβες. Αυτή είναι για μένα και η ιδέα του rock' n' roll!
Συνεργάζεστε με νέους μουσικούς σαν τη Ζήνα Αρβανιτίδη, μεταξύ άλλων. Βλέπετε επομένως το νεανικό αυτό πάθος για τη μουσική να διαιωνίζεται;
Συνεργάζομαι ακόμη και με πιο νέα παιδιά, με δεκαοχτάρηδες. Σαφώς και με γεμίζει αισιοδοξία αυτό που λέτε, αλλά πιστεύω ότι εδώ στη χώρα μας υστερούμε σε κάποια πράγματα. Όχι βέβαια στο ταλέντο- διαθέτουμε πολλούς άξιους μουσικούς και αναγνωρίσιμους στο εξωτερικό.
Σε ποιους μουσικούς θα αναφερόσασταν;
Λίγοι γνωρίζουν ότι το Living in the war, το τελευταίο αντιπολεμικό άλμπουμ του Neil Young, έγινε σε παραγωγή Έλληνα. Λίγοι γνωρίζουν ακόμη ότι ο παραγωγός De Laurendis, που έχει συνεργαστεί με τον Joe Cocker και τον Rod Stewart, είναι Έλληνας και λέγεται κανονικά Γιώργος Ευσταθίου- ο αδερφός του έπαιζε με το Σύνδρομο στη δεκαετία του ΄80. Ήθελα να πω όμως γι' αυτά που υστερούμε, εννοώντας πόσο δύσκολα τελικά τα βρίσκουμε μεταξύ μας. Είναι θέμα παιδείας να τιθασεύσουμε τους εγωισμούς μας ώστε να στηρίζουμε και τα γκρουπ, τις ομάδες. Δεν μπορεί μια ομάδα να έχει δέκα αρχηγούς!
Αυτό, λέτε, είναι ίδιον των Ελλήνων, να θέλουν όλοι να γίνουν αρχηγοί από την πολιτική μέχρι τη μουσική;
Ακριβώς αυτό. Όταν δεν υπάρχει συγκατάβαση και συλλογικότητα και ο καθένας τραβάει το δρόμο του και δρα βάσει της μονομανίας και μεγαλομανίας του, τα πράγματα οδηγούνται στο απόλυτο μηδέν. Γι' αυτό είδαμε πολλά καλά συγκροτήματα μοιραία να διαλύονται. Εκεί μόνο βρίσκεται το πρόβλημα και σε καμία περίπτωση στους μουσικούς. Λίγοι κιθαρίστες ξένοι, κατά τη γνώμη μου, μπορούν να συγκριθούν με τον Γιάννη Σπάθα ή τον συχωρεμένο τον Δήμη Παπαχρήστου, λίγοι ντράμερ με τον Γιώργο Τρανταλίδη, τον Νίκο Αντύπα και τον Νίκο Τσιλογιάννη.
Το 1979 υπογράψατε την παραγωγή του ιστορικού Φλου του Παύλου Σιδηρόπουλου με τους Σπυριδούλα. Ήταν η πρώτη σας επίσημη παραγωγή;
Καμιά φορά αυτά τα γράφουν απλώς πάνω τους οι δίσκοι, εντάξει όμως, δεν ήταν ακριβώς έτσι τα πράγματα. Με τον Παύλο γνωριστήκαμε το 1978, όταν μας είχε καλέσει μαζί με τον Θόδωρο Σαράντη, υπεύθυνο της τότε ΕΜΙ, σε κάποιο σπίτι ν' ακούσουμε τα τραγούδια του. Κατά σύμπτωση, είχε πέσει γραμμή από την εταιρεία να βγάλει και δυο- τρία πιο πειραματικά πράγματα, όχι περισσότερα. Θυμάμαι, τότε είχαμε γίνει ένα με τον Παύλο και τα παιδιά του συγκροτήματος, υπήρχε ένα φοβερό πάθος δημιουργίας και ένας αυθορμητισμός δυσεύρετος για τα σημερινά δεδομένα.
Το 1979 υπογράψατε την παραγωγή του ιστορικού Φλου του Παύλου Σιδηρόπουλου με τους Σπυριδούλα. Ήταν η πρώτη σας επίσημη παραγωγή;Καμιά φορά αυτά τα γράφουν απλώς πάνω τους οι δίσκοι, εντάξει όμως, δεν ήταν ακριβώς έτσι τα πράγματα. Με τον Παύλο γνωριστήκαμε το 1978, όταν μας είχε καλέσει μαζί με τον Θόδωρο Σαράντη, υπεύθυνο της τότε ΕΜΙ, σε κάποιο σπίτι ν' ακούσουμε τα τραγούδια του. Κατά σύμπτωση, είχε πέσει γραμμή από την εταιρεία να βγάλει και δυο- τρία πιο πειραματικά πράγματα, όχι περισσότερα. Θυμάμαι, τότε είχαμε γίνει ένα με τον Παύλο και τα παιδιά του συγκροτήματος, υπήρχε ένα φοβερό πάθος δημιουργίας και ένας αυθορμητισμός δυσεύρετος για τα σημερινά δεδομένα.
Ωραία όλα αυτά, αλλά σε τι αλλάζουν το γεγονός ότι υπογράψατε τον συντονισμό παραγωγής του Φλου;
Θα σας εξηγήσω. Ως παιδί κι εγώ, ήμουν άσχετος μ' αυτά τα πράγματα, μόνο κουμπιά έβλεπα μεσ' στο στούντιο τότε. Πιάνω τον Παύλο και του λέω σε τι νομίζεις ότι μπορώ να βοηθήσω; Δεν έχω γνώση του αντικειμένου! Μου απαντάει: Ξέρω ότι ακούς ξένη μουσική κι εγώ θέλω να βγάλω τέτοιον ήχο. Να μου πεις μόνο αν τους άρεσε...Μου είπε ακόμη και κάτι άλλο: Ξέρω ότι φτιάχνεις καλούς καφέδες. Και, πράγματι, όντας κλητήρας στην ΕΜΙ, μέσα στα καθήκοντα μου ήταν να φτιάχνω και καφέδες. Το' χα συνηθίσει το άθλημα, το ήξερα. Μη σε ξαφνιάζει, μου είπε ο Παύλος, δεν ξέρεις πόσο σημαντικός είναι ο καφές για έναν μουσικό στο στούντιο σε μια στιγμή ανάπαυλας. Τώρα που πέρασαν τα χρόνια, μπόρεσα να καταλάβω πόσο δίκιο είχε ο άνθρωπος.
Να υποθέσω ότι τότε ούτε που θα φανταζόσασταν την εξέλιξη σας στην εγχώρια ηλεκτρική σκηνή.
Ήμουν ένα παιδί που γούσταρε ότι έκανε τη συγκεκριμένη στιγμή, χωρίς να' χω βλέψεις για κάτι παραπάνω. Και μόνο που το όνομα μου θα αναγραφόταν σε 'κείνο τον δίσκο ως συντονιστής παραγωγής, όπως είπατε, με ευχαριστούσε πολύ.
Να υποθέσω ότι τότε ούτε που θα φανταζόσασταν την εξέλιξη σας στην εγχώρια ηλεκτρική σκηνή.Ήμουν ένα παιδί που γούσταρε ότι έκανε τη συγκεκριμένη στιγμή, χωρίς να' χω βλέψεις για κάτι παραπάνω. Και μόνο που το όνομα μου θα αναγραφόταν σε 'κείνο τον δίσκο ως συντονιστής παραγωγής, όπως είπατε, με ευχαριστούσε πολύ.
Κάθε αρχή και δύσκολη, αλλά και ευχάριστη, σύμφωνα μ' αυτά που περιγράφετε.
Αμέσως μετά τον Παύλο και το Φλου, δούλεψα ως γενικών καθηκόντων στο άλμπουμ των Sharp Ties. Δηλαδή είχα την ευθύνη να πάνε κάποια σινγκλάκια τους στους τότε DJs των ντισκοτέκ και αν μπορούσα να επηρέαζα θετικά μερικούς απ' αυτούς.
Ένα είδος promoter, ας πούμε. Ποια είναι η γνώμη σας για τους Sharp Ties ως γκρούπ την εποχή που έσκασαν μύτη;
Μέχρι σήμερα θεωρώ τους Sharp Ties το μεγαλύτερο ελληνικό rock' n' roll συγκρότημα και επαναλαμβάνω τη λέξη rock' n' roll! Διότι σήμερα παίρνεις το cd ενός συγκροτήματος, το βρίσκεις θαυμάσιο, μα όταν πας να τους δεις live, δεν λένε τίποτα! Οι Sharp Ties ξεκίνησαν στο Κύτταρο το ΄81 και άφησαν εποχή! Μας τους σύστησε στην εταιρεία ο Παύλος, είχε μιλήσει θετικά και γι' αυτούς, όπως και για τον Παύλο Παυλίδη, προτού ακόμη φτιαχτούν τα Ξύλινα Σπαθιά. Όταν επίσης ο Σιδηρόπουλος ανέβαινε στη Θεσσαλονίκη, έπαιζε μαζί με τις Τρύπες. Του λέγανε οι άλλοι: Τι θες, ρε Παύλο, με τους πάνκηδες τα πιτσιρίκια; Δεν ξέρετε, μάγκες, τι είναι αυτοί, θα το δείτε, τους απαντούσε αυτός. Το είδαμε!
Ένα είδος promoter, ας πούμε. Ποια είναι η γνώμη σας για τους Sharp Ties ως γκρούπ την εποχή που έσκασαν μύτη;Μέχρι σήμερα θεωρώ τους Sharp Ties το μεγαλύτερο ελληνικό rock' n' roll συγκρότημα και επαναλαμβάνω τη λέξη rock' n' roll! Διότι σήμερα παίρνεις το cd ενός συγκροτήματος, το βρίσκεις θαυμάσιο, μα όταν πας να τους δεις live, δεν λένε τίποτα! Οι Sharp Ties ξεκίνησαν στο Κύτταρο το ΄81 και άφησαν εποχή! Μας τους σύστησε στην εταιρεία ο Παύλος, είχε μιλήσει θετικά και γι' αυτούς, όπως και για τον Παύλο Παυλίδη, προτού ακόμη φτιαχτούν τα Ξύλινα Σπαθιά. Όταν επίσης ο Σιδηρόπουλος ανέβαινε στη Θεσσαλονίκη, έπαιζε μαζί με τις Τρύπες. Του λέγανε οι άλλοι: Τι θες, ρε Παύλο, με τους πάνκηδες τα πιτσιρίκια; Δεν ξέρετε, μάγκες, τι είναι αυτοί, θα το δείτε, τους απαντούσε αυτός. Το είδαμε!
Παρακάμπτω τα περάσματα σας από το πρώτο άλμπουμ των Μουσικών Ταξιαρχιών και την πρώτη επαγγελματική συνεργασία σας ως παραγωγός με τον Λάκη με τα Ψηλά Ρεβέρ και πάω κατ' ευθείαν στους Πυξ Λαξ. Τι είχε τελικά αυτό το συγκρότημα και γνώρισε τέτοια αποδοχή;
Εγώ τότε έγραφα από 'δω κι από 'κει δικά μου κομμάτια. Πάλι δεν είχα φανταστεί να τα εκδώσω, εξαιρουμένου του Sandrina που γράψαμε με τον Νίκο Πιπινέλη για το άλμπουμ των Dreamer & The Full Moon.
Είχε και κάποιο υλικό ο Φίλιππας (σ.σ. ο Πλιάτσικας), υπήρχε και ο Στόκας, ένας εξαιρετικός τραγουδιστής, οπότε είπαμε να κάνουμε κάτι μαζί. Για διάφορους λόγους, το πράγμα δεν λειτούργησε απόλυτα. Αποχώρησε ο Παναγιώτης Σπυρόπουλος, σήμερα στους Tsopana Rave, όπως και ο Σάκης Σταμούλης, μετέπειτα στους Domenica. Μείνανε μόνοι τους λοιπόν ο Φίλιππας με τον Μπάμπη, προστέθηκα κι εγώ ανεπίσημα στο συγκρότημα από τον τρίτο τους δίσκο και επίσημα στον τέταρτο.
Είχε και κάποιο υλικό ο Φίλιππας (σ.σ. ο Πλιάτσικας), υπήρχε και ο Στόκας, ένας εξαιρετικός τραγουδιστής, οπότε είπαμε να κάνουμε κάτι μαζί. Για διάφορους λόγους, το πράγμα δεν λειτούργησε απόλυτα. Αποχώρησε ο Παναγιώτης Σπυρόπουλος, σήμερα στους Tsopana Rave, όπως και ο Σάκης Σταμούλης, μετέπειτα στους Domenica. Μείνανε μόνοι τους λοιπόν ο Φίλιππας με τον Μπάμπη, προστέθηκα κι εγώ ανεπίσημα στο συγκρότημα από τον τρίτο τους δίσκο και επίσημα στον τέταρτο.Γιατί πιστεύετε πως, εκ των υστέρων, θα έλεγε κανείς ότι αφού οι Πυξ Λαξ διαλύθηκαν, υπάρχει ένα μένος κατά του συγκροτήματος;
Τα διαβάζω τόσα χρόνια και τα ξέρω. Μην τραγικοποιούμε όμως τις λέξεις, δεν πιστεύω ότι υπάρχει μένος. Νομίζω πως απλά ο καθένας εξ ημών που εκτίθεται πρέπει να είναι έτοιμος για κριτική, καλή ή κακή. Τις κακές κριτικές απ' όπου κι αν προήλθαν προσωπικά δεν τις φοβήθηκα ποτέ. Αντίθετα, με έκαναν να σκεφτώ πόσο δίκιο έχει αυτός που τις κάνει κι αν εγώ ενδεχομένως να μπορούσα να αλλάξω κάποια πράγματα. Θα έλεγα κιόλας ότι προσπερνάω τις κριτικές που λένε μόνο καλά πράγματα, δίχως ουσία τις περισσότερες φορές. Για να τελειώνουμε με το θέμα, κανείς δε μπορεί να παραγνωρίσει το γεγονός πως ο μόνος κριτής στο τέλος είναι ο κόσμος! Τι κι αν τον ζαλίζουμε εμείς με τις φιλοδοξίες μας, ο κόσμος ειν' αυτός που θα πάει να δώσει 15 ευρώ για να πάρει ένα cd!
Τον τελευταίο καιρό συνεργάζεστε τόσο στη δισκογραφία, όσο και στις συναυλίες, με τον Πάνο Κατσιμίχα. Μια μεγάλη φιλία είναι στάνταρ παράγοντας και για μια επαγγελματική συνεργασία; Με τον Πάνο γνωριζόμαστε από το 1974, είναι πολύ παλιά ιστορία. Στον χώρο αυτό είναι δύσκολο να κρατήσεις πραγματικές φιλίες, άλλο ο γνωστός και άλλο ο φίλος, που θα πάρει να σε ρωτήσει αν είσαι καλά ή χρειάζεσαι κάτι. Τα ακούσματα μας ήταν και είναι τα ίδια, καθώς και η αισθητική αντίληψη.
Σας ενδιαφέρει πλέον η δημιουργία τραγουδιών ερωτικού ή πολιτικού περιεχομένου;
Ας μη βάζουμε ταμπέλες, τη στιγμή που όταν γρατζουνάω την κιθάρα δεν ξέρω που πάει και που θα με οδηγήσει. Τις ανησυχίες του κόσμου και των παιδιών μου προσπαθώ να καταγράψω σε δυο- τρία φύλλα χαρτί και άλλα τόσα ακόρντα.
Είπατε στην αρχή ότι συνεργάζεστε ακόμη και με δεκαοχτάρηδες. Κάπου ειπώθηκε ότι ο ήχος σας ακούγεται εγκλωβισμένος στα 70s και τα 80s. Να υποθέσουμε λοιπόν ότι στους νέους μουσικούς ποντάρετε και τη δική σας ηχητική- καλλιτεχνική ανανέωση;
Αλήθεια είναι αυτό! Πολύ δύσκολα μπορούμε να ξεφύγουμε απ' τις καταβολές μας. Δηλαδή, όταν εμένα είναι μέσα μου οι Pink Floyd και ο Rory Gallagher, πως μπορώ να μην τους βγάζω και προς τα έξω; Ο νέος όμως άνθρωπος που έχει ανατραφεί με άλλα ακούσματα, αυτά της δικής του εποχής, θα πάρει τα δικά μου ακόρντα, τη σειρά μου και θα τα πάει κάπου αλλού. Καλύτερα ή χειρότερα, δεν ξέρω, ενδιαφέροντα όμως σίγουρα!
Ακούτε ηλεκτρονική μουσική;
Όχι, για να πω την αλήθεια. Μου αρέσει όμως το hip hop, η μουσική αντίδραση του δρόμου.
Κλείνοντας, συμφώνως με τον τίτλο του τελευταίου cd σας, τι σημαίνουν τα αστέρια και γιατί θα' ναι πάντα μακριά;
Τα αστέρια είναι αυτά που βλέπαμε από παιδιά, όπως όλος ο κόσμος, και που έγιναν μια μαγεία μέσα στη νύχτα. Η νύχτα όμως αντιπροσωπεύει πάντα το μαύρο χρώμα. Τα αστέρια επίσης είναι η ελπίδα, δηλαδή ότι βρίσκεται σε απόσταση από εμάς. Δε σημαίνει όμως ότι διαλέγουμε τον εύκολο δρόμο. Πριν φτάσουμε στα μακρινά αστέρια μπορεί να υπάρχει κι ένα άλλο αστέρι που θα πρέπει να πάμε κοντά του για να το δούμε!

Τώρα που τα πράγματα καλυτερεύουν και η μαμά μπορεί κούτσα- κούτσα να βολτάρει μόνη της σε όλα τα δωμάτια του σπιτιού, δικαιούμαι κι εγώ να κανονίζω ένα μακρινό ταξίδι κυριολεκτικής αναψυχής. Μια χαρά σας βλέπω συγκριτικά με άλλους ομοιοπαθούντες, της είπε τις προάλλες το παιδί που της έφερε την ειδική ζώνη για τη μέση της. Άσε με, αγόρι μου, στη μαυρίλα μου, του απάντησε εκείνη, περπάτα κι εσύ στα τέσσερα, σαν τη μαϊμού, κι έλα πες μου μετά...Δε χρειάζεται να πω πόσο καταρτισμένος ιατρικά αισθάνομαι. Τσεκαρισμένο κι απ' τον διαβητολόγο της μάνας μου! Είστε ο καλύτερος θεράπων ιατρός, μου είπε, ξέρετε ολόσωστα πια τις ημερήσιες δόσεις της ινσουλίνης της! Ψέματα είναι; Έχω μάθει απ' έξω κι ανακατωτά όλους τους τύπους φαρμάκων, τη δράση και τις παρενέργειες τους. Μιλάμε για πολλά φάρμακα, penrazol για το στομάχι, inderal για τις ταχυκαρδίες, plavix για την αποφυγή θρομβώσεων, lyrica για τους ισχυρούς νευρόπονους, βιταμίνες superamin για τη δυνάμωση των μυών, ένα άλλο κίτρινο για την καρδιά κι ένα πρασινοκαφέ για την πίεση και το αποτρόπαιο medrol, η κορτιζόνη, που διακόπτεται οριστικά σε καμιά δεκαριά μέρες από σήμερα. Άντε να ορθοποδήσει η γυναίκα να τη στείλουμε διακοπές στη φίλη της, στην Τήνο, παρέα με τις ινσουλίνες και τη μίνι φαρμακαποθήκη της. Πολύ τη λυπάμαι που τη βλέπω ξαπλωμένη να κοιτάει συνέχεια το εκδρομικό πρόγραμμα του ΚΑΠΗ. Κοίτα τι έχασα, μου έλεγε πρόσφατα, μέχρι στη γαλλική Ριβιέρα θα τους πάνε! Προχθές μάλιστα γίναμε βίδες ξανά μετά από πολύ καιρό, με διαολόστειλε κι εγώ έφυγα κοπανώντας την πόρτα, γεγονός που δείχνει πως πηγαίνει σίγουρα όλο και περισσότερο προς την υγεία. Πάλι καλά που βοηθάει πολύ κι ο αδερφός μου, έχοντας αναλάβει- όποτε δεν είναι στη δουλειά- το συγύρισμα του σπιτιού κι αφήνοντας σε μένα το μαγείρεμα και τη χοντρή ιατρική φροντίδα.
Ακούω τα τέσσερα cd από το box set με τίτλο Real life- Permanent Dreams, κανονικό ψυχεδέλιασμα, μέρος κι αυτό της κληρονομιάς του ποιητή. Όλες οι obscured βρετανικές μπάντες των 60s που γούσταραν το LSD, τα πορτοκαλί ποδήλατα, τα κίτρινα ουράνια τόξα και τις αρχαιοελληνικές άρπες. Τέτοια άκουγε κι ο Χατζιδάκις εκεί πέρα και μετά ήρθε πίσω κι έφτιαξε τον Μεγάλο Ερωτικό! Αν δεν απαγόρευε το youtube το downloading των σπάνιων βίντεο του, θα ήθελα να πήξω τούτο το post στα πολύχρωμα psychedelic ντοκουμέντα! Αυτό είναι! Όταν έχεις κάτι δεν το εκτιμάς όσο πρέπει, στο απαγορεύουν πρώτα και μετά αυτομάτως γίνεται πιο ελκυστικό. Όπως συνέβαινε παλιά και με το ΚΚΕ ή τη σήμερον ημέρα με το χόρτο. Βέβαια, ΚΚΕ και χόρτο δεν τα βρήκαν ποτέ, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία, φαιδρή κατά τη γνώμη μου. Θυμήθηκα τώρα τον φίλο μου τον Δημήτρη, παλιό φρικιό που πενηντάρισε και που όταν ήταν εικοσάρης έθεσε εαυτόν εκτός κόμματος, εκτός ΚΝΕ δηλαδή, μια και δύο κορίτσια τα είχαν προηγουμένως διαγράψει επειδή ήταν, λέει, δηλωμένες λεσβίες. Τι καλά που το είπε η Δήμητρα Παπαδοπούλου, η ηθοποιός και σεναριογράφος: Από το ΄70 και μετά έχει αποτύχει κάθε τι ομαδικό στην Ελλάδα, από το ΚΚΕ μέχρι την παρτούζα! Και εφόσον πλέον ούτε για παρτούζες δεν υπάρχει χρόνος, τι μένει; Οι περιστασιακές μουσικές ακροάσεις, οι απώλειες που συνηθίσαμε πια (κοίταξε εκεί το νεκροταφείο μου, μου έλεγε μόλις χθες η 87χρονη θεία του ποιητή, υποδεικνύοντας μου ένα ράφι όλο φωτογραφίες), το γράψιμο, οι φίλοι που έρχονται όλο και πιο κοντά κι εκείνα τα στιχάκια του Ferlinghetti περί ποίησης, επίσης μέρος της κληρονομιάς του ποιητή: Let the poet be a singing animal turned pimp for an anarchist king.





Θα σας κάνω κουνέλι στιφάδο, είχε πει όλο περιποίηση. Και βουτάει έναν πανέμορφο κούνελο- θρεφτάρι, του πατάει μια καρατιά στο σβέρκο, μετά του τραβάει ολόκληρη τη γούνα και τον καρφώνει σε μια σούβλα! Όλο αυτό μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα φρίκης με μένα να θέλω να ξεράσω και να ορκίζομαι πως όταν μεγαλώσω θ' ανοίξω εκτροφείο κουνελιών να τα ταΐζω και να τα βλέπω. Θα μου πεις, μήπως τότε δεν έφαγες απ' το στιφάδο; Έφαγα και παραέφαγα κι ήταν νοστιμότατο στη σούβλα του κομμουνιστή βλάχου, η στιγμή όμως εκείνη δε μου βγαίνει με τίποτα από το μυαλό κι ας έχουν περάσει καμιά τριανταριά χρόνια. Πολύ άπονος άνθρωπος ήταν ο θείος! Μιαν άλλη φορά που ανακάλυψε ότι τις κότες του δεν τις έπνιγε κάποια μυστηριώδης αλεπού, αλλά η παμπόνηρη σκύλα που της είχε αναθέσει να τις φυλάει, τη φώναξε να βγει απ' το σπιτάκι της και κόντεψε να τη σκοτώσει με φτυαριές εν είδει τιμωρίας.
Λίγα χρόνια μετά ερωτεύθηκα τη Γιωτούλα, ένα τρισχαριτωμένο θηλυκό μοσχαράκι που είχε γεννηθεί Δεκαπενταύγουστο, εξ ου και το όνομα που του δόθηκε. Το τάιζα φρέσκο γάλα με τον κουβά για να δυναμώσει, έτσι μωρό που ήταν, και μετά καθόμουν δίπλα του να το προσέχω. Φοβόμουν μην έρθουν οι βάρβαροι και μετατρέψουν το γλυκό αυτό πλάσμα σε κονσέρβα ζαμπόν ή λουκάνικα τύπου Στράκας, τα φημισμένα βολιώτικα εδέσματα. Δεν είχα άδικο! Εγώ να δεις κάτι λουκάνικα που φτιάχνω, καμάρωνε ο θείος, πρώτη ποιότητα, όχι σαν αυτά των εργοστασίων που ρίχνουν μέσα τις οπλές, τ' αυτιά και τα βυζιά των ζώων! Καημένη Γιωτούλα, σκεφτόμουν, μακάρι να σ' έπαιρνα στον Πειραιά κι ας κοιμόμασταν αγκαλίτσα. Εννοείται πως το επόμενο καλοκαίρι δεν το ξανάδα το ζωντανό όσο κι αν το αναζήτησα. Εγώ ήμουν στα δώδεκα τότε και σήμερα είμαι τριάντα έξι, αυτό δεν πρόλαβε ούτε χρονιά ολόκληρη να βγάλει. Τελευταία φορά που επισκέφτηκα το σπίτι του θείου στο Πήλειο ήταν όταν πια είχα μπει για τα καλά στην εφηβεία. Προτιμούσα να τρώω τα ωραιότατα λαχανικά απ' τον κήπο του παρά κρέατα, που ανήκαν σε ζωάκια, τα οποία σίγουρα θα είχα χαϊδέψει κάποια στιγμή στη ζωή μου/ τους.
Εκείνη τη χρονιά ο θείος είχε πρόβλημα με τον Ιμπραήμ, έναν φοβερό τράγο με επιβλητικά κέρατα και μακριά γενειάδα, που του πηδούσε αλύπητα και αυθαίρετα όλες τις προβατίνες του. Θυμάμαι να περνάμε κοντά από τον δεμένο αγριεμένο τράγο και να βρωμάει ο τόπος από τις ερωτογόνες ορμόνες που εκκρίνονταν. Ξέχασα να πω ότι ο θείος μου εκτός από τον Ιμπραήμ, αντιμετώπιζε και πρόβλημα με τα...αρχίδια του. Λόγω μιας κήλης που είχε υποστεί σε νεαρή ηλικία και δεν την είχε κοιτάξει, στα εβδομήντα πέντε του κρέμονταν απ' το τζιν σορτσάκι τα αρχίδια του σαν τ' αυτιά του Γκούφυ! Δε γαμούσε, φαίνεται, ο γέρος και σπαζόταν που ο τράγος, ένα υπέροχο αναρχικό ζώο, τού έδινε και καταλάβαινε στον συγκεκριμένο τομέα. Μια μέρα, λοιπόν, μιας κι εγώ είχα μεγαλώσει, με φώναξε να τον βοηθήσω στην τιμωρία του Ιμπραήμ. Μπήκαμε στο μαντρί και τον είδα να δένει σφιχτά τα πίσω πόδια του ζώου. Τι θα κάνει ο τρελάρας; αναρωτιόμουν όλο αγωνία! Ξαπλώσαμε με χίλια ζόρια καταγής τον βαρβάτο τράγο ανάσκελα και σίγουρα αν μπορούσε θα μας έκανε κομμάτια με τα δυνατά του κέρατα! Έπειτα ο θείος έβγαλε απ' την κωλότσεπη μια μαχαίρα, έκανε μια χραπ και ξερίζωσε εκεί, μπροστά στα μάτια μου, τα γεννητικά όργανα του τράγου. Συν τοις άλλοις, μιλούσε με τέτοια περιφρόνηση και κακία στο ζωντανό, λες κι είχε απέναντι του τον μεγαλύτερο εχθρό του. Είδες, Ιμπραήμ, πως σε έκανα τώρα 'γω μάγκα; Παλιοπούστη, τον έβριζε! Αυτό ήταν! Ε, άντε γαμήσου, ρε θείο, του φώναξα κι εγώ και κόντεψε να του πέσει η μαχαίρα. Δεν κόβεις καλύτερα τα δικά σου αρχίδια που τα περιφέρεις άχρηστα εδώ κι εκεί και μας γυρνάνε τ' άντερα κιόλας; Τσιμουδιά δεν έβγαλε ο γέρος, με κοιτούσε μάλλον με τέτοια απορία, σα να αδυνατούσε να καταλάβει γιατί ήμουν με το μέρος του άμοιρου ζώου κι όχι με το δικό του. Στο σκαμμένο του πρόσωπο διάβαζα τις λέξεις Είμαι άνθρωπος κι είσαι άνθρωπος, ενώ αυτό ειν' ένα ζώο, ένα κατώτερο ον χωρίς καμιά σκέψη...Άντε τώρα να εξηγούσα στον σκληροτράχηλο καράβλαχο πώς αφενός ο γερο- Ιμπραήμ δεν είχε σκέψη, ως τράγος που ήταν, αφετέρου όμως είχε ένα ένστικτο πολύ πιο ακμαίο και ζωηρό από το δικό του, που το' χε παρατήσει πολλές δεκαετίες πίσω στο βουνό με τους αντάρτες του. Έκτοτε, για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα δεν ξανάφαγα κρέας και αν δεν μου την έλεγαν οι γιατροί για τον πεσμένο αιματοκρίτη μου πιθανώς ακόμη να ήμουν φανατικός χορτοφάγος. Κάπου εκεί λάτρεψα το καταδηλωτικό I don' t eat animals της Melanie και το συμπαραδηλωτικό Donna- Donna με τον Donovan και τη Joan Baez- το τελευταίο είναι το γνωστό εβραϊκό τραγούδι διαμαρτυρίας μεταφρασμένο στ' αγγλικά, μια ποιητική αλληγορία που υπαινισσόταν τον πηγαιμό των Εβραίων στα ναζιστικά κρεματόρια με ένα μοσχαράκι που το οδηγούν στη σφαγή και κλαίει. Έτσι, κάθε Κυριακή του Πάσχα, της αιμοβόρου εορτής της χριστιανοσύνης, αποφεύγω το μεσημεριανό τραπέζωμα. Προτιμώ να τη βγάζω με γύρο κοτόπουλο ή χοιρινό κατά παραγγελία, όχι δηλαδή να' χω μπροστά στα μάτια μου απ' την προηγούμενη το γδαρμένο κορμί του αρνιού ή του κατσικιού. Κι εκείνα τα μάτια που δεν έχουν χάσει τίποτα από τον τρόμο της στιγμής του βίαιου θανάτου τους. Εσείς όμως μη μασάτε (ή, μάλλον, μασάτε) κι αφήστε εμένα να εκθέτω τις παραξενιές μου. Πάρτε και σαλάτα, χυμήξτε στο τζατζίκι, αλοίψτε με μουστάρδα! Χριστός ανέστη κι ας τρεφόταν όσο ζούσε με ακρίδες, χόρτα και μέλι...