Τετάρτη, 6 Απριλίου 2011

τα-carmina-graeca-του-σαράντη-κασσάρα-και-του-γιάννη-ρίτσου-αύριο-στον-ιανό

ΣΑΡΑΝΤΗΣ ΚΑΣΣΑΡΑΣ

CARMINA GRAECA

ΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ

ΕΡΜΗΝΕΥΟΥΝ: ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΗΤΣΙΑΣ, ΤΖΕΝΗ ΔΡΙΒΑΛΑ, ΣΟΦΙΑ ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ, ΜΠΑΜΠΗΣ ΤΣΕΡΤΟΣ, ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΒΕΤΤΑ, ΝΙΚΟΣ ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ, ΤΑΚΗΣ ΦΑΒΙΟΣ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ, ΘΟΔΩΡΟΣ ΠΑΝΤΣΙΟΣ, ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΖΙΟΒΑΝΗΣ

LYRA

Το ποίημα Πρωινό άστρο του Γιάννη Ρίτσου, γραμμένο για την κόρη του, έχει γνωρίσει αρκετές μελοποιήσεις τα τελευταία χρόνια. Ενδεικτικά αναφέρουμε αυτήν του τραγουδιστή και τραγουδοποιού Μανώλη Λιδάκη για το ντεμπούτο άλμπουμ του Νίκου Ζουρνή και την εργασία του συνθέτη Σάκη Τσιλίκη με ερμηνευτές τον Πάνο Κατσιμίχα, τον Πέτρο Πανδή και τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου. Εν αναμονή, επίσης, της υπό έκδοσιν μελοποίησης του βετεράνου Χρήστου Λεοντή στο Πρωινό άστρο του Ρίτσου, θα λέγαμε πως τούτη η έκδοση που κρατάμε στα χέρια μας, σε μουσική του Σαράντη Κασσάρα, είναι ότι αρτιότερο θα μπορούσε να γίνει σε επίπεδο συνθέσεων, ερμηνειών, ενορχηστρώσεων, αλλά και παραγωγής. Ας τα πιάσουμε ένα- ένα: Ο Σαράντης Κασσάρας που ξεκίνησε στα τέλη των 60s ως συνοδοιπόρος του Νίκου Παπάζογλου στο ποπ γκρουπ Blow Up, στις αρχές της επόμενης δεκαετίας έφυγε για σοβαρές μουσικές σπουδές στη Γερμανία και τη Γαλλία, πειραματιζόμενος με τη τζαζ, την αυτοσχεδιαστική και την ηλεκτρονική μουσική. Στο Παρίσι, μάλιστα, μαθήτευσε κοντά στον Ιάννη Ξενάκη και ξεκίνησε τη συνθετική του δραστηριότητα - μία δραστηριότητα που περιλαμβάνει βασικά τη μελοποίηση της Μαρίας Νεφέλης του Οδυσσέα Ελύτη και το έργο Σαλαμίνα της Κύπρος σε ποίηση Γιώργου Σεφέρη. Στενός συνεργάτης για χρόνια του Μίκη Θεοδωράκη, της Μαρίας Φαραντούρη και του Μάνου Χατζιδάκι, πολύ σωστά ο Κασσάρας δηλώνει στο βιογραφικό του πως ως συνθέτης αντλεί την έμπνευση του από την ελληνική μουσική παράδοση. Για την ακρίβεια, αυτό που κατάφερε με την τωρινή μελοποίηση του στον Γιάννη Ρίτσο είναι η απόλυτη ισορροπία μεταξύ Ανατολής και Δύσης κι, ακόμη, μεταξύ δυτικής λόγιας και ελληνικής λαϊκής μουσικής. Τα Carmina Graeca είναι κάτι παραπάνω απ' αυτό που θα ορίζαμε ως λαϊκό ορατόριο και η σκέψη μας θα πήγαινε στο Άξιον Εστί του Θεοδωράκη και του Ελύτη. Είναι το γενναίο απόσταγμα ενός εμπνευσμένου μελωδού με μια πρώτη ακρόαση και ενός δεξιοτέχνη της σύνθεσης, με μια δεύτερη. Υπάρχουν μέσα στο έργο του, τουλάχιστον πέντε τραγούδια που καταφέρνουν κυριολεκτικά να καθηλώσουν τον ακροατή. Αναφέρομαι στο Τραγούδι της μητέρας με τη Τζένη Δριβάλα, που προσωπικά με παρέπεμψε στον Θρήνο της Αγαύης από την αδισκογράφητη μουσική του Χατζιδάκι για τις Βάκχες του Ευρυπίδη, το Θα βγω στο δρόμο, ενδεχομένως το καλύτερο τραγούδι που είπε τα τελευταία χρόνια ο Μανώλης Μητσιάς, την Παραίνεση με έναν εξαιρετικό, δωρικό και λυγμικό ταυτόχρονα, Αλέξανδρο Εμμανουηλίδη, το Μυστικό του κόσμου με την κελαριστή φωνή του Νίκου Ανδρουλάκη, αλλά και το Τραγούδι του πατέρα με την, όλο βυζαντινή μεγαλοπρέπεια, πρωτότυπη ερμηνεία του Μπάμπη Τσέρτου. Ατόπημα αν παρέλειπα τις συμμετοχές της Σοφίας Μιχαηλίδου, μιας τραγουδίστριας με μεγάλη θητεία στο έντεχνο ποιητικό ρεπερτόριο, της Καλλιόπης Βέττα σε ένα συγκινητικό τρυφερό νανούρισμα, καθώς και των βαρύτονων Τάκη Φάβιου, Θόδωρου Πάντσιου και Απόστολου Σωτηρούδη. Με τις ερμηνείες που απέσπασε απ' όλους τους τραγουδιστές του, με τις συμπράξεις των Χορωδιών Γιάννης Ρίτσος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ρίζες Μονεμβασιάς, του ΟΤΕ Θεσσαλονίκης και της Παιδικής του Δημήτρη Τυπάλδου, με τις πλούσιες ενορχηστρώσεις του, τις οποίες υπηρέτησαν γνωστοί βιρτουόζοι (Μανώλης Ανδρουλιδάκης στην κιθάρα, Δημήτρης Χιονάς στο μπουζούκι, Νίκος Κιάκος στο βιολί κ.α.), κυρίως όμως με την προσωπική του μουσική πρόταση, γεμάτη από συναισθήματα, λυρισμό και δραματική ένταση, ο Σαράντης Κασσάρας παρέδωσε ένα πλήρες έργο, ικανό αφενός να γεμίσει κάποιο αρχαίο θέατρο και αφετέρου να ακουστεί αποσπασματικά από τα ραδιόφωνα που εξακολουθούν να υπερασπίζουν το καλό ελληνικό τραγούδι. Αξίζουν συγχαρητήρια τόσο στο Αιολικό Πνευματικό και Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Καισαριανής, που χρηματοδότησε μια τέτοια παραγωγή, αντικαθιστώντας στην ουσία τις, από καιρό, αδρανοποιημένες πολυεθνικές δισκογραφικές, όσο και στη Λιάνα Μαλανδρενιώτη που είχε όλη την καλλιτεχνική επιμέλεια του εγχειρήματος. Την έκδοση προλογίζουν η Έρη Ρίτσου, όπως και ο Σπύρος Τζόκας και η ηθοποιός Μίνα Χειμώνα, ο Δήμαρχος και η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, αντίστοιχα, της Καισαριανής. Τέλος, στο εξώφυλλο του cd, σα να αναδύεται από τον πύρινο λόγο του ποιητή της Ρωμιοσύνης, το εξαίσιο χαρακτικό της Βάσως Κατράκη.

κκκ

* το cd Carmina Graeca του Σαράντη Κασσάρα παρουσιάζεται αύριο, Πέμπτη 7 Απριλίου, στις 12.30 το μεσημέρι, στον Ιανό της Σταδίου. Θα μιλήσουν ο Σπύρος Τζόκας (Πανεπιστημιακός- πρώην Δήμαρχος Καισαριανής), ο Γιώργος Χρονάς (ποιητής- εκδότης- δ/ντής της Βιβλιοθήκης της Ελευθεροτυπίας), η Μίνα Χειμώνα (ηθοποιός- Πρόεδρος Πνευματικού Κέντρου Δήμου Καισαριανής) και ο Αντώνης Μποσκοΐτης (σκηνοθέτης- δημ/φος). Θα χαιρετίσει ο Νίκος Βερλέκης (ηθοποιός- Αντιδήμαρχος Πολιτισμού).

5 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Εξαιρετικό κείμενο! Θα είμαι εκεί αύριο :-))))))))))))

BOSKO είπε...

Ανώνυμος...
το ξέρω (ότι είναι εξαιρετικό το κείμενο, εννοώ)!
κι εγώ (θα ειμ' εκεί αύριο)!

Ανώνυμος είπε...

Γεια σου, Αντώνη!

Η άρτια παρουσίασή σου για τα ''Carmina Graeca'' υπήρξε, τουλάχιστον στην περίπτωσή μου, πέραν άλλων, και αρκούντως... δελεαστική!

Για όποια/-ον τυχόν ενδιαφέρεται, επίτρεψέ μου, μόνο, να παρατηρήσω, ότι η αναφορά σου στην αδισκογράφητη μουσική του Χατζιδάκι για τις ''Βάκχες'' του Ευριπίδη είναι ακριβής μεν, αλλά μόνον εν μέρει... Κι αυτό, γιατί, ήδη, από το 2009 κυκλοφορεί από τη ''Yafka Records'' ένας εξαιρετικά καλαίσθητος ψηφιακός δίσκος, με εικαστικό έργο εξωφύλλου φιλοτεχνημένο από τον Ν. Κούνδουρο, όπου ο Σπύρος Σακκάς, με τη συνοδεία του Γιώργου Κουρουπού στο πιάνο, τραγουδά, μεταξύ άλλων, την Τριλογία από τις ''Βάκχες'' σε μουσική του Μάνου. Πρόκειται για τρία τραγούδια σε απόδοση Παντελή Πρεβελάκη με τους τίτλους ''Πιερία'', ''Τί γλύκα!'' και το ''Μοιρολόγι της Αγαύης (Κομμός)''... Στο ένθετο φυλλάδιο του δίσκου μπορεί κανείς να διαβάσει κι ένα πολύ κατατοπιστικό κείμενο του Κ. Γεωργουσόπουλου με τον τίτλο ''Ο Χατζιδάκις και το τραγικό μέλος''... Αν υπάρχουν ηχογραφημένα κι άλλα μουσικά μέρη από τις ''Βάκχες'', που τυχαίνει να γνωρίζεις, Αντώνη, και δεν έχουν επισήμως εκδοθεί σε δίσκο, σε παρακαλώ, ενημέρωσέ μας σχετικά, όποτε μπορέσεις... Για την πληρότητα του σχολίου μου, συμπληρώνω, ότι ο παραπάνω δίσκος περιλαμβάνει, επίσης, έξι τραγούδια του Γιάννη Χρήστου σε ισάριθμα ποίηματα του T. S. Eliot, καθώς και δέκα ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη, μελοποιημένα από τον Δημήτρη Μητρόπουλο (''10 Inventions'')... Σ' ευχαριστώ για την προσοχή σου! Τα σέβη μου, φίλε! Να 'σαι καλά!

Σάκης

BOSKO είπε...

Σάκης...
έχεις πολύ δίκιο, Σάκη, και σ' ευχαριστώ για το άκρως πληροφοριακό και κατατοπιστικό σου σχόλιο. Η μουσική του Χατζιδάκι για τις "Βάκχες" του Ευριπίδη εξακολουθεί να παραμένει αδισκογράφητη, στο σύνολο της τουλάχιστον. Η έκδοση με τον Σακκά και τον Κουρουπό στο πιάνο είναι μίνιμαλ και δεν έχει σχέση με μιαν άλλη ηχογράφηση που έχω στα χέρια μου και στην οποία αναφέρομαι μέσα στο κείμενο για τα "Carmina Graeca" του Κασσάρα: συγκεκριμένα, στο "Μοιρολόι της Αγαύης" με την Κική Μορφονιού και πλήρη ορχήστρα από τον Μουσικό Αύγουστο στο Ηράκλειο Κρήτης το 1981!

Ανώνυμος είπε...

Μα τα χίλια ''Γλουπ!''! Τί 'πες, τώρα, ρε Αντώνη;! ''"Μοιρολόι της Αγαύης" με την Κική Μορφονιού και πλήρη ορχήστρα από τον Μουσικό Αύγουστο στο Ηράκλειο Κρήτης το 1981!''; Διάβασα καλά ή με γελούν τα ματάκια μου;! Ε, λοιπόν, δεν είχα την παραμικρή ιδέα! Όχι πως αυτό είναι είδηση, βέβαια...! Γι' αυτό, λοιπόν, κανόνισε την πορεία σου! :-) Για να παραφράσω κι ένα δίστιχο του Γκάτσου (ελπίζω να μη σηκωθεί απ' το μνήμα του ο μακαρίτης!):

Πάψε να πνίγεις την ανάσα
για τα φλουριά, που 'χεις στην κάσα!

Επιτέλους! :-)

Σάκης