Κυριακή, 18 Σεπτεμβρίου 2011

marketa-lazarova-ή-πως-πρέπει-να-είναι-η-τέχνη-του-κινηματογράφου


Χθες βράδυ είχα την τύχη να παρακολουθήσω στον Απόλλωνα μία ταινία που έψαχνα από το 1995, το έτος που αποφοίτησα από τη σχολή κιν/φου, και που πλέον συγκαταλέγω μαζί με τον Αντρέι Ρουμπλιόφ του Ταρκόφσκι και τις Σκιές των ξεχασμένων προγόνων του Παρατζάνοφ στην τριάδα των σημαντικότερων ταινιών που έχω δει ίσαμε τώρα! Με χαρά, λοιπόν, πληροφορήθηκα για την προβολή της αποκατεστημένης κόπιας της Marketa Lazarova στις Νύχτες Πρεμιέρας και έσπευσα να προμηθευτώ αρκετά νωρίτερα το εισιτήριο. Το ότι η ταινία αυτή θεωρείται η σπουδαιότερη στην ιστορία του τσέχικου κινηματογράφου, το γνώριζα από το...κήρυγμα του Δήμου Θέου στη σχολή, δεν περίμενα όμως ποτέ - για νά 'μαι ειλικρινής - και το ότι θα την έβλεπα τόσα χρόνια μετά, για πρώτη φορά, ενταγμένη μάλιστα σε ένα glamour αθηναϊκό φεστιβάλ. Τα συγχαρητήρια μου, ως εκ τούτου, στους διοργανωτές για τη χθεσινοβραδυνή προβολή - πέρσι ήταν ο Μικρός Ιησούς της Φλάνδρας, φέτος η Marketa Lazarova, που θα με κάνουν και μένα σκληροπυρηνικό σινεφίλ, ανίκανο να τη βρει με οτιδήποτε δεν έχει ίχνος ποίησης μέσα του. Διότι, κακά τα ψέματα, τι να σου πει ο Λαρς φον Τρίερ, ο Γασπάρ Νοέ και αρχίδια καλαβρέζικα - με το συμπάθειο - όταν σε μαστιγώνουν, όσο καλά κι αν το κάνουν, με τον νευρωτισμό των μητροπόλεων τους; Το σινεμά, κύριοι, πάρτε το χαμπάρι, δεν είναι φτηνή διασκέδαση, ποπ-κορν, καροτί μαλλί, ο Κούντερα στό 'να χέρι, το Αθηνόραμα στ' άλλο και στα χείλη ηλίθιες ατάκες του τύπου "Ήταν ενδιαφέρον, αλλά κάτι του έλειπε στο σενάριο". Διότι, την άκουσα τη φράση αυτή από νεαρά, η οποία έβγαινε από τη συγκεκριμένη ταινία και μού 'ρθε να πιώ το νέο άρωμα Antonio Banderas που μας είχαν μοιράσει στην είσοδο, μπας και την ακούσω ο άνθρωπος και ξεχάσω. Το σωστό σινεμά είναι περισυλλογή, μελαγχολία, αποτρεπτικό ως προς την ταύτιση με τους ηθοποιούς, φιλικό ως προς την ιστορικότητα, τον λαϊκό Θρύλο και τον αρχαίο Μύθο και πάνω απ' όλα, φορέας εικόνων, ήχων και συμβόλων που παίρνεις στο σπίτι σου κατ' ευθείαν από την προβολή και απασχολούν για πολύ καιρό, ίσως και για χρόνια, το σκατογεμισμένο ή, ακόμη χειρότερα, κλούβιο κεφάλι σου. Τι περιείχε, λοιπόν, η Marketa Lazarova του σκηνοθέτη Φράντισεκ Βλάτσελ, ο οποίος υπήρξε κατά βάση εικαστικός καλλιτέχνης και καμία άλλη ταινία του δεν κατάφερε να ξεπεράσει αυτήν; Κατ' αρχάς, γυρίστηκε το 1967, λίγους μήνες πριν την Άνοιξη της Πράγας και αποτελούσε μεταφορά στην οθόνη ενός μυθιστορήματος του Βλάντισλαβ Βάντσουρα, του μεγάλου Τσέχου κομμουνιστή συγγραφέα που εκτέλεσαν οι Ναζί το 1942. Είχε στον ομότιτλο ρόλο ένα υπέροχο 19χρονο κορίτσι, τη Μάγκντα Βισάριοβα, η οποία σήμερα διαπρέπει στον διπλωματικό στίβο της χώρας της, της Σλοβακίας. Είχε ακόμη έναν εξαιρετικό συνθέτη, τον Ζντένεκ Λίσκα, που υπήρξε επί σειρά ετών συνεργάτης του σπουδαίου Τσέχου καρτουνίστα Γιάν Ζβενκμάγερ και που έντυσε τη Marketa Lazarova από το πρώτο ως το τελευταίο λεπτό με χορωδιακά μέρη και υποβλητική μεσαιωνική μουσική, χρησιμοποιώντας ωστόσο και σύγχρονα όργανα! Επίσης, είχε την απίστευτη μαυρόασπρη φωτογραφία του Μπέντρικ Μπάτσκα και τα κοστούμια του Θίοντορ Πίστεκ. Αυτό όμως που είχε, κυρίως, ήταν σκηνοθεσία: πλάνα τόσο άρτια δομημένα σαν ζωγραφικοί πίνακες της προχριστιανικής και Αναγεννησιακής περιόδου. Μία εκπληκτική ανάδειξη του ανθρώπινου σώματος, των φυσικών τοπίων και των στοιχείων της φύσης. Μία 100% επιτυχημένη απόπειρα εκ μέρους του για την παρουσίαση των πιο βίαιων ενστίκτων ως απόρροια επιβολής της θεϊκής βούλησης. Στο τέλος, όμως, οι προσωπικές ανθρώπινες επιλογές νικούν ακόμη και αυτή την παντοδύναμη θεϊκή βούληση, αφού η Marketa Lazarova, η πρώην ταγμένη στον Θεό, ερωτεύεται τον βιαστή και δυνάστη της, απαρνείται τον μοναστηριακό βίο και ξεκινάει την περιπλάνηση της μεσ' στους δρυμούς. Όλο αυτό το ποιητικό μεσαιωνικό έπος, δηλαδή -εν περιλήψει- η ιστορία της διαμάχης ενός θεοσεβούμενου φεουδάρχη με αντάρτες ιππότες και η απαγωγή της κόρης του, διήρκησε δύο ώρες και σαράντα λεπτά, εξ ου και το πέρασμα, τόσο στον έξω κόσμο για το καθιερωμένο τσιγάρο, όσο και ξανά στην αίθουσα για την επόμενη ταινία (βλέπε προηγούμενο post), μού φάνηκε σχεδόν εξοντωτικό. Όπου κι αν πετύχετε την Marketa Lazarova, μην τη χάσετε!

6 σχόλια:

Υπερμίκης είπε...

Εδ
ω και τριάντα χρόνια πηγαίνω αρκετά συχνά σε μια κινηματογραφική λέσχη κι όμως δεν άκουσα ποτέ να μιλούν για τη συγκεκριμένη ταινία.Έτυχε μάλιστα να δω μια σειρά τσέχικων ταινιών και σχεδόν όλες με απογοήτευσαν.Παραήταν δογματικές..Δεν εννοώ φυσικά τις ταινίες του Φόρμαν που σχεδόν όλες με αρέσουν.Ωστόσο με το ωραίο σου ποστ για την ταινία του Βλάτσελ με έπεισες,μου άνοιξες πραγματικά την όρεξη να τη δω.Θα την ψάξω,θα τη βρώ!
Ταινίες σαν τον Ιβάν τον τρομερό ή σαν το Όταν παιρνούν οι γερανοί δεν σε συγκινούν; Μόνο ο λυρισμός του Ταρκόφσκι σε απογειώνει;

BOSKO είπε...

Υπερμίκης...
γειά σου, κύριε Υπερμίκη
δεν έχεις άδικο, ο σοβιετικός προϊστορικός κιν/φος σήμερα βλέπεται πιο πολύ για τις τεχνικές πρωτοποριακές αρετές του (βλέπε μοντάζ Αϊζενστάιν) και λιγότερο για τις προπαγανδιστικές, εθνικιστικές συχνά, ιστορίες του.
αλλά γιατί σε είχαν απογοητεύσει οι τσεχοσλοβάκικες ταινίες της δεκαετίας του ΄60-υποθέτω; Τι είχες δει; Ο Γίρι Μένζελ, ο πρώιμος Μίλος Φόρμαν και άλλοι που μου διαφεύγουν τώρα είχαν κάνει αριστουργήματα. Είναι εκπληκτικό το τσέχικο σινεμά των 60s κατά τη γνώμη μου και στο πλαίσιο αυτό η Marketa Lazarova του Βλάτσελ πάει ακόμη παραπέρα.
ο Ταρκόφσκι ειν' άλλη περίπτωση, δεν επρόκειτο απλά για άλλον ένα σημαντικό σκηνοθέτη.

Μ. είπε...

Συνυπογράφω τα όσα λες για το σινεμά..
Εξαιρετικό το συγκεκριμένο σου ποστ.

"..ανίκανο να τη βρει με οτιδήποτε δεν έχει ίχνος ποίησης μέσα του¨..

κραταω αυτο! :)

και ελπιζω πως θα εχω την ταινια αποψε η αυριο ωστε να την δω, μιας κ την εχασα χθες.

πολυ σ'ευχαριστώ για το ποστ κ την ταινια

BOSKO είπε...

Μ. ...
τι εννοείς "θα έχω την ταινία";
έχεις σχέση με τις Νύχτες Πρεμιέρας ώστε να σ' τη δώσουν σε dvd; σ' το εύχομαι, γιατί δεν έχει προγραμματιστεί επαναληπτική προβολή της, διαφορετικά θα φρόντιζα να ενημερώσω!
ταινιάρα, πάντως:-))

Υπερμίκης είπε...

Δυστυχώς δεν θυμάμαι αγαπητέ Μπόσκο τι είχα ακριβώς δει...Ήταν την εποχή που έπεφταν τα σοσιαλιστικά καθεστώτα.Γύρω στο 90;Ωστόσο για την παρουσίαση των τσεχοσλοβάκικων ταινιών μας είχαν στείλει αντιπροσώπους από την Πράγα του τότε κομμουνιστικού κόμματος που έβγαζαν ατέλειωτους προπαγανδιστικούς Λόγους.Ίσως κι΄γω από άγνοια της πολιτικής αυτής της χώρας να μην μπόρεσα να μπω στο πνεύμα των εν λόγω ταινιών.Πιθανόν να είχα και προσωπικά προβλήματα που με απασχολούσαν κατά την διάρκεια των προβολών..Θυμάμαι μόνο ότι δεν με τράβηξαν το ενδιαφέρον οι ταινίες αυτές αν και ήμουνα θετικά προιδεαθετιμένος για τον κινηματογράφο της Τσεχοσλοβακίας . Εν αντιθέσει με αυτόν που αφορά χώρες της Ασίας.Κι όμως πριν τρία χρόνια ενθουσιάστηκα βλέποντας τις ταινίες του Φιλιππινέζου σκηνοθέτη MENDOZA BRILLANTE.Ιδιαίτερα ένα του φιλμ που πραγματεύονταν την υιοθεσία παιδιών, ήταν άκρως συγκινητικό.Με άγγιξε παρ΄΄λο που η σχέση μου με τη χώρα αυτή είναι μηδαμινή.Δεν θα΄λεγα το ίδιο για την Ιαπωνία...
Πάντως χάρι σε σένα έρχομαι τώρα σε επαφή με αριστουργήματα του τσέχικου σινεμά.Θα ενημερωθώ και για τις ταινίες του Μένζελ για τον οποίο ομολογώ ότι δεν ξέρω τίποτα.Και να φανταστείς ότι παίζω στα δάχτυλα τις ταινίες των Μπουνουέλ,Αντονιόνι,Οζού κλπ Και του Αγγελόπουλου φυσικά που δεν με κουράζουν ποτέ όσες ώρες κι αν διαρκούν..
Αυτή τη στιγμή κρατώ στα χέρια μου το βιβλίο ΤΑ 1001 ΦΙΛΜ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΕΙΤΕ ΠΡΙΝ ΠΕΘΑΝΕΤΕ...Ένα από αυτά είναι και η ταινία του Μενζελ OSTRE SLEDOVANE VLAKY-1967.Ο τίτλος του στα γαλλικά μιλάει για εποπτεία τρένων..Πως να λέγεται άραγε στα Έλληνικά;

BOSKO είπε...

Υπερμίκης...
νομίζω πως λέγεται "Ο άνθρωπος που έβλεπε τα τραίνα να περνούν", είναι πράγματι του Γίρι Μένζελ και τη θεωρώ εξαιρετική ταινία!