''τα φώτα στην πλατεία'' άναψαν χθες βράδυ στον ''σταυρό του νότου''

Την άποψη μου εν είδει κριτικής για τα ''Φώτα στην πλατεία'', τον δεύτερο δίσκο της τριανδρίας Πάνος Παπαϊωάννου, Χρυσόστομος Καραντωνίου και Δημήτρης Παπαχαραλάμπους, την εξέφρασα εδώ χθες με το προηγούμενο post. Μάλιστα, ενώ είχα την πρόθεση να διαβάσω το κείμενο στη δισκοπαρουσίαση των παιδιών στον Σταυρό του Νότου, ο Δημήτρης Ν. Μανιάτης είχε μια καλύτερη ιδέα: Αντί να γίνουμε μάλλον κουραστικοί με αναγνώσεις κειμένων, να κάνουμε ένα σύντομο διάλογο οι δυο μας πάνω στο δίσκο. Έτσι έγινε και νομίζω λειτούργησε πιο ''επιτυχημένα''. Ούτως ή άλλως, αναφέραμε αμφότεροι σκέψεις μας που είχαμε ήδη καταγράψει και που αφορούσαν στη μουσική και στους στίχους της συγκεκριμένης δουλειάς, στα ονόματα όλων των συνεργατών κ.λπ. 

Μου ''πάει'' ο Μανιάτης ως ντουέτο ή, σωστότερα, ''πάμε'' ο ένας στον άλλον, όλοι αυτό μας έλεγαν χθες, κι εγώ σκεφτόμουν για πολλοστή φορά την πρώτη γνωριμία μας το 2005 όταν είχαμε βρεθεί στον Πειραιά και μού'χε πάρει μια μικρή συνέντευξη για τον Βλάσση Μπονάτσο στα ΝΕΑ. Έκτοτε, όλο και κάπου βρισκόμασταν, με αποκορύφωμα τη ''συνύπαρξη'' μας στο facebook και τα κοινά μας ενδιαφέροντα. Φίλος αγαπημένος, άνθρωπος σωστός, ευφυής, χιουμορίστας, ''περπατημένος'', παραγωγός ραδιοφώνου πλέον μέσα στις τόσες δραστηριότητες του κι αυτός! Έχουμε συνέχεια με τον Μανιάτη, αφού σ' αυτή την πόλη κινούμαστε κι οι δυο μας! Πολύ το χάρηκα, πάντως, που κάτσαμε μαζί και με τον άλλο φίλο, τον Θανάση Συλιβό του ''Μετρονόμου'', ακούγαμε τα τραγούδια, πίναμε και σχολιάζαμε. 

Τα ''Φώτα στην πλατεία'' αποδόθηκαν επί σκηνής με φουλ μπάντα, κάτι σίγουρα δύσκολο για να επαναληφθεί σε live ακόμα και στην Αθήνα, αλλά που τουλάχιστον αποζημίωσε όλο τον κόσμο που προσήλθε στη δισκοπαρουσίαση. Και ήταν και πολύς ο κόσμος χθες, όχι μόνο από φίλους των δημιουργών, αλλά και από σημαντικούς καλλιτέχνες που έσπευσαν να τους τιμήσουν: Μεταξύ αυτών, η Ελένη Ροδά, η Μελίνα Κανά, ο Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης, ο Παντελής Κυραμαργιός, οι στιχουργοί Τάμμυ Τσέκου και Γιώργος Γκώνιας, οι ραδιοφωνικοί παραγωγοί Σιδερής Πρίντεζης και Ξενοφών Ραράκος κ.α. 

Μας συγκίνησε όλους ο Κώστας Παρίσσης, συνεργάτης των παιδιών και ''ψυχή'' της δουλειάς τους. Πρέπει να αποτιμηθεί στο μέλλον, αν δεν έχει ήδη γίνει, η πολύτιμη συμβολή αυτού του μουσικού στην ελληνική δισκογραφία των τελευταίων ετών. Και πιστεύω ακράδαντα πως ο Παρίσσης ήταν και είναι τόσο κοντά πάντα στους δημιουργούς που ενδεχομένως να έμεινε λίγο πίσω το προσωπικό του έργο. Πάντως χθες ακούσαμε απ' τον ίδιο εκείνη την ωραία διασκευή που είχε κάνει με τα Υπόγεια Ρεύματα στο παλιό λαϊκό του Χιώτη, ''Τι παράξενη κοπέλα'', καθώς και το ''Γέλα ψυχή μου'', τη μεγάλη επιτυχία πού'χε χαρίσει κάποτε στη Μελίνα Κανά. Παρεμπιπτόντως, την ώρα που έπεσαν οι πρώτες νότες του ''Γέλα ψυχή μου'', πέρασε από μπροστά μου η Μελίνα! ''Θ' ανέβεις να μας το τραγουδήσεις;'' την έπιασα και τη ρώτησα. ''Καλέ, όχι, στην τουαλέτα πάω'' μου απάντησε και λιώσαμε στο γέλιο! 

Αυτό που διαπίστωσα καθώς παίζονταν ''ζωντανά'' όλα τα τραγούδια του CD, είναι ότι διαγράφουν ήδη την τροχιά τους. Ο κόσμος φάνηκε να τα ξέρει και να τραγουδάει τους στίχους, ενόσω ο Παπαϊωάννου τα ερμήνευε για πρώτη φορά ολοκληρωμένα μπροστά σε κοινό. Δεν είναι μικρό πράγμα αυτό, εφόσον συνήθως σε ένα live ειδικά καινούργιας δουλειάς ο κόσμος περιμένει βασικά ν' ακούσει διασκευές σε αγαπημένα του τραγούδια. Κι όμως, χθες ένωσε τη φωνή του μ' αυτή του Πάνου στο ''Δε γίνεται αλλιώς'', στο λαϊκότροπο ''Πες μου'' ή στο ομότιτλο του δίσκου. Υπό αυτή την έννοια, τα ''Φώτα στην πλατεία'' είναι ένας μάλλον καλός δίσκος, ανεξαρτήτως του τι είπα εγώ ή ο Μανιάτης ή τι λένε οι κοντινοί άνθρωποι των δημιουργών. Το παν είναι το τραγούδι να φτάνει στον κόσμο και αυτό νομίζω πως επιτεύχθηκε στη χθεσινή δισκοπαρουσίαση. 

Είχα πολύ καιρό, μπορεί και χρόνια, να δω live τη Μαρία Παπαγεωργίου, η οποία συμμετέχει στα ''Φώτα στην πλατεία'' σε ένα ντουέτο με τον Παπαϊωάννου στο εξελληνισμένο ''Someone you love''. Η Παπαγεωργίου επίσης έχει φτιάξει κατάσταση με σκληρή δουλειά την τελευταία δεκαετία. Έχει ένα νεύρο κι ένα τσαμπουκά επί σκηνής αυτό το κορίτσι που σε συνδυασμό με το γρέζι στη φωνή της άνετα θα αναγορευόταν σε ορίτζιναλ ροκ περφόρμερ! Ας ξαναπώ από δω αυτό που έγραψα και που είπα χθες από μικροφώνου: Η Παπαγεωργίου έχει πλέον την έγκριση του ίδιου του Μίκη Θεοδωράκη που είναι φαν της διασκευής της στο τραγούδι του, ''Ξημερώνει'', από το ''Ραντάρ'' σε στίχους του Κώστα Τριπολίτη. Επιτέλους άκουσα κι εγώ live το ''Ξημερώνει'' και κατάλαβα ότι η Παπαγεωργίου δεν έκανε απλά μία διασκευή. Έκανε το κομμάτι δικό της και το έστειλε στα ουράνια!

Τι να πω και για τον Απόστολο Ρίζο, έναν εξαίρετο ερμηνευτή που επίσης κάνει δικό του ότι τραγουδάει! Αυτές τις μέρες ακούω συνέχεια το ''6'' του, τα έξι δηλαδή δισκογραφημένα τραγούδια του που διαφέρουν κατά πολύ από τον μέσο όρο της τρέχουσας δισκογραφικής παραγωγής. Θα γράψω σχετικά οσονούπω, γιατί τέτοιες δουλειές πρέπει να μαθαίνονται στις δύσκολες εποχές που ζούμε. Ο Ρίζος μας τραγούδησε το κομμάτι που κλείνει τα ''Φώτα στην πλατεία'', το ηλεκτρικό μπλουζ ''Ο καιρός θα δείξει'', συνοδεία του Πάνου Παπαϊωάνου στη φυσαρμόνικα! Μεγάλη στιγμή!

Η βραδιά έκλεισε σε λογική ώρα - δεν ''τράβηξε'' δηλαδή πολύ ώστε να κουράσει τον κόσμο - με τον ερμηνευτή Πάνο Παπαϊωάννου και τον συνθέτη Χρυσόστομου Καραντωνίου σε ένα ακουστικό set για κιθάρα - φωνή. Ακούσαμε την υπέροχη μπαλάντα τους, ''Ιχθύς'' (από τα αγαπημένα μου τραγούδια του δίσκου), αλλά και την άποψη τους στον ''Γκρεμό'' του Μάνου Χατζιδάκι. Εύχομαι κάθε επιτυχία στα ''Φώτα στην πλατεία'' και επαναλαμβάνω πως απ' αυτό που είδα/ άκουσα χθες, ήδη άναψαν για τα καλά, φωτίζοντας τις σκοτεινές λεωφόρους, στις οποίες ταξιδεύει το τραγούδι στην Ελλάδα των Μνημονίων, της φτώχειας και της αυτοδιαχείρισης. Νά'ναι καλά τα παιδιά! 

Ας φύγουμε τώρα από τον Σταυρό του Νότου κι ας πεταχτούμε στο γογό tasty bar! Το γνωρίζετε αυτό το στέκι απέναντι από τον Σταυρό, στην πλατεία; Το έχει η θεόμουρλη και ευφυέστατη Γωγώ Σουμουλίδου, κολλητή του Σωκράτη Μάλαμα και όχι μόνο, ψυχή μιας ''εντεχνοπαρέας'' των τελευταίων ετών, που ξέρει τους πάντες και την ξέρουν οι πάντες! Αν θες να γνωρίσεις μία αυθεντική ροκ γυναικεία περσόνα παλαιάς κοπής, πέρνα οπωσδήποτε από το γογό tasty bar! Η πληθωρική Γωγώ, όποτε δεν ανεβαίνει να χορέψει στις μουσικές σκηνές σε ακομπλεξάριστες και διαχυτικές περιπτύξεις με όλους τους καλλιτέχνες (είπαμε, την ξέρουν οι πάντες), σερβίρει τα καλύτερα ποτά και τα χειροποίητα πεντανόστιμα φαγητά της! Εκεί, λοιπόν, αμέσως μετά το τέλος της παρουσίασης των ''Φώτων στην πλατεία'' βρεθήκαμε με όλους τους μουσικούς, σκεπτόμενος κι εγώ πόσο ωραία θά'ναι τώρα που καλοκαιριάζει και θα αποκτήσω ξανά ένα γουστόζικο στέκι! Στη selfie photo είμαστε με τον στιχουργό Γιώργο Γκώνια, που έγραφα μόλις προχθές για την περίπτωση του, με αφορμή το άλμπουμ του Παπαδογιώργου, και χάρηκα που γνωριστήκαμε και προσωπικά. 
* Οι photos του post πλην της τελευταίας είναι του Κώστα Scrom. Η photo με μένα και τον Μανιάτη είναι της Ελεάννας Παπασπύρου

Για τα ''φώτα στην πλατεία'' των πάνου παπαϊωάννου - χρυσόστομου καραντωνίου - δημήτρη παπαχαραλάμπους

Καταρχάς να πούμε ότι η ύπαρξη αυτή τη στιγμή στο ελληνικό τραγούδι ή μάλλον η συνύπαρξη τριών νέων δημιουργών δικαιώνει αυτό που λέγεται απ' όλους και ισχύει κιόλας, ότι την ιστορία τη φτιάχνουν οι παρέες. Φίλοι κολλητοί από τη Θεσσαλονίκη, ταγμένοι στη μουσική, ο ερμηνευτής Πάνος Παπαϊωάννου και ο συνθέτης Χρυσόστομος Καραντωνίου έπρεπε να συναντήσουν στην Αθήνα τον στιχουργό Δημήτρη Παπαχαραλάμπους ώστε να κάτσουν και να φτιάξουν τραγούδια από κοινού. Ένα απ' αυτά, τα ''Μεροκάματα'', διακρίθηκε στους Αγώνες της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών και οδήγησε στην έκδοση του πρώτου τους δίσκου πριν από μερικά χρόνια. Εδώ να πούμε, βέβαια, ότι τα παιδιά στάθηκαν τυχερά: Η δουλειά τους δεν κυκλοφόρησε είτε στο διαδίκτυο μόνο, είτε χέρι με χέρι, αλλά από μία κραταιά εταιρεία, τη Feelgood, που φρόντισε για την όσο το δυνατόν καλύτερη διανομή της μουσικής τους. Με εκείνη τη δουλειά, οι τρεις καλλιτέχνες κατάφεραν κάτι όχι πολύ εύκολο: Να παιχτούν από τα ραδιόφωνα και να ξεχωρίσουν μέσα σε μία πληθώρα ανεξάρτητων κυρίως δισκογραφικών παραγωγών, διότι - ξέρετε - ναι μεν κρίση, οι δίσκοι όμως εξακολουθούν να βγαίνουν ως αυτοχρηματοδοτούμενοι και συνήθως να μένουν στα αζήτητα ή να σκονίζονται σε κάποιο ράφι. Αυτό τον σκόπελο λοιπόν κατάφεραν τότε να ξεπεράσουν και το ίδιο θα συμβεί, έχω την αίσθηση, με ''Τα φώτα στην πλατεία'', το δεύτερο δίσκο τους που παρουσιάζουμε απόψε. Θα έλεγα ότι μία πρόοδο την έχουν κάνει, ότι καλύτερο δηλαδή για έναν δημιουργό να μην επαναλαμβάνεται και να αφουγκράζεται κάθε φορά την εποχή του. Κι η σημερινή εποχή έχει ανάγκη τον λυρισμό τους, δοσμένο όχι μόνο με εκκίνηση το λαϊκό τραγούδι, που αγαπούν και οι τρεις τους, αλλά και με πιο δυτικότροπες φόρμες, όπως αυτές που κατά κόρον χρησιμοποίησαν τώρα. Και τα έντεκα νέα τραγούδια τους φλερτάρουν με ένα κλίμα α λα Rene Aubry, από το ηχητικό τους περίβλημα μέχρι τα εικαστικά της έκδοσης του ζωγράφου Ηλία Παπανικολάου. Από το εναρκτήριο ''Ο άνεμος φυσά'' μέχρι το εξόδιο ''Ο καιρός θα δείξει'', ένα καθαρόαιμο ηλεκτρικό blues με την ταιριαστή ερμηνεία του Απόστολου Ρίζου, ολόκληρος ο δίσκος κυλάει αβίαστα: Το ένα κομμάτι διαδέχεται το άλλο σαν να είναι η συνέχεια του, σαν να ακούμε δηλαδή ένα ολοκληρωμένο μουσικό έργο με ταυτότητα και χαρακτήρα. Πολλά πνευστά, έγχορδα, μαντολίνο και ηλεκτρικές κιθάρες με την παρουσία των λαϊκών οργάνων σε ένα μόνο τραγούδι, επιβεβαιώνουν αυτό που περιγράφει στο ένθετο της έκδοσης ο συνθέτης Χρυσόστομος Καραντωνίου: Την επαφή τους με έναν ήχο πιο ηλεκτρικό, έναν ήχο γνώριμο μεν, αλλά και καινούργιο γι' αυτούς. Όχι βέβαια ότι ξαφνικά την ''είδαν'' ροκάδες χωρίς αυτό φυσικά να αποτελούσε μομφή. Τα παιδιά φτιάχνουν ένα 100% ελληνικό τραγούδι σύγχρονο και φρέσκο, σε μία περίοδο που όλοι ψάχνονται για το πως θα πρωτοτυπήσουν κυρίως σε ενορχηστρωτικό επίπεδο. Εδώ, λοιπόν, η ενορχήστρωση προσδίδει ύφος, αλλά δεν φαίνεται να καπελώνει ούτε τη συνθετική γραμμή, ούτε τους στίχους του Δημήτρη Παπαχαραλάμπους: Ο ακροατής εισπράττει τις πολλές εικόνες και τα νοήματα του στιχουργού που αν και περιγράφει το αιώνιο ζήτημα περί έρωτος, ασχολείται σε κάποια κομμάτια και με άλλα θέματα, σαν την ανθρώπινη μοναξιά και την έλλειψη επικοινωνίας των πόλεων. Για το λόγο αυτό ξεχώρισα ιδιαιτέρως την ακουστική μπαλάντα ''Ιχθύς'' και το ''Πες μου'', το πιο λαϊκότροπο απ' όλα τα άλλα τραγούδια της δουλειάς. Δεν με εξέπληξε ο ερμηνευτής Πάνος Παπαϊωάννου. Εννοώ πως γνωρίζοντας την ερμηνευτική του δεινότητα, ήμουν σίγουρος πως η ευέλικτη φωνή του θα έπλεε κυριολεκτικά μέσα στις ρυθμικές ροκ μπαλάντες του Καραντωνίου. Μετά απ' τα ''Φώτα στην πλατεία'' είμαι σχεδόν σίγουρος πως ο Παπαϊωάννου μπορεί να τραγουδήσει τα πάντα, έχοντας επίγνωση κάθε φορά του τι ''βγάζει'' απ' τα χείλη του. Άφησα για το τέλος την τραγουδοποιό και ερμηνεύτρια Μαρία Παπαγεωργίου, που τραγούδησε μαζί με τον Πάνο το κομμάτι ''Αυτούς που αγαπάς'', την απόδοση στα ελληνικά δηλαδή του τραγουδιού ''Someone you love'' της Δανέζας φολκ - ροκ τραγουδοποιού Tina Dickow. Θα σας πω μια μικρή ιστορία στο σημείο αυτό: Πριν από μερικές εβδομάδες ο Μίκης Θεοδωράκης μου έδωσε μία μεγάλη συνέντευξη για τη LIFO. Ξαναβρεθήκαμε λίγες μέρες μετά απ' τη συνέντευξη και κάναμε μια ιδιωτική κουβέντα περί νέων τραγουδιστών, όπου τον ρώτησα ποιους έχει ξεχωρίσει τελευταία. Μου απάντησε με μια τρομερή διαύγεια για τα 92 του χρόνια: ''Τη Μαρία Παπαγεωργίου, έτσι όπως τραγούδησε το Ξημερώνει''! Η φωνή της Παπαγεωργίου, λοιπόν, στα ''Φώτα στην πλατεία'' ταίριαξε μ' αυτήν του Παπαϊωάννου σε μία διασκευή που μάλλον ξέφυγε απ' τα όρια ακριβώς της διασκευής και άγγιξε την αναδημιουργία. Εν κατακλείδι, ξαναγυρνώντας σ' αυτό που έλεγα στην αρχή, την ιστορία - ναι - τη φτιάχνουν οι παρέες κι εδώ αποδεικνύεται πως η τριανδρία αυτή, ο ερμηνευτής Παπαϊωάννου, ο συνθέτης Καραντωνίου και ο στιχουργός Παπαχαραλάμπους, έχουν ήδη βάλει το δικό τους λιθαράκι στην υπόθεση σύγχρονο ελληνικό τραγούδι. Τους αξίζει κάθε επιτυχία και εύχομαι να τους ανακαλύψετε, όσοι δεν είχατε την ευκαιρία ή την τύχη να τους γνωρίσετε. 

Από αριστερά ο συνθέτης Χρυσόστομος Καραντωνίου, ο ερμηνευτής Πάνος Παπαϊωάννου και ο στιχουργός Δημήτρης Παπαχαραλάμπους

Το Ποίημα που έγινε Τραγούδι & διάφορα άλλα...

Ξεκινάω από μία φράση του Χρήστου Παπαμιχάλη, παραγωγού στον ιντερνετικό σταθμό toradiofono.gr, από το δελτίο Τύπου: To άλμπουμ «Το Ποίημα Που Έγινε Τραγούδι» παρουσιάζει την ποίηση σπουδαίων ποιητών (Οδυσσέα Ελύτη, Κωστή Παλαμά, Γιώργου Σεφέρη, Γιάννη Ρίτσου, Νίκου Καββαδία, Τάσου Λειβαδίτη, Μανόλη Αναγνωστάκη, Μιχάλη Γκανά) αλλά και νεότερων στιχουργών (Γεράσιμου Ευαγγελάτου, Τζένη Μαστοράκη)... Ντόινγκ! ''Νεότερη στιχουργός'' η Τζένη Μαστοράκη; Ποιος ξέρει, προφανώς για να δικαιολογηθεί η συμμετοχή του ''στιχουργού'' Γεράσιμου Ευαγγελάτου μεταξύ των μεγάλων ''ποιητών'', θα είπαν ''βάλε και τη Μαστοράκη ως νεότερη στιχουργό μαζί του''...Η οποία, ωστόσο, Τζένη Μαστοράκη είναι γεννημένη το 1949 και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ποιήτριες και μεταφράστριες, γνωστό τοις πάσι, εκτός - ως φαίνεται - από τους συντελεστές της έκδοσης. Μόνο στο ''Ποιείν'' είδα να αναγράφονται όπως πρέπει τα πράγματα, αλλά εκεί καμία έκπληξη - ποιητές διαχειρίζονται το site! Τέλος πάντων, κοίτα όμως να δεις τώρα που το πιο ενδιαφέρον τραγούδι στο CD, αν υποτεθεί πως όλα τα άλλα είναι απλά επανεκτελέσεις, φαίνεται να είναι πραγματικά το εναρκτήριο ''Επινίκιο'' σε στίχους του Ευαγγελάτου και σε μουσική του ΆγγελουΤριανταφύλλου με τη Νατάσσα Μποφίλιου!

Μία Μποφίλιου χαμηλότονη, εσωστρεφής, συγκινητική, αυθεντική ερμηνεύτρια μέσα σε μία post rock μπαλάντα με την ηλεκτρική κιθάρα του Δημήτρη Σιάμπου να τη συνοδεύει στα λόγια - υπέροχο πένθιμο εμβατήριο του Ευαγγελάτου: ''Μάνα που ειν' το όπλο μου; Ο πόλεμος ξεκίνησε σαν Μάης γαλλικός κι όχι σαν καφές ελληνικός που πίνουν στις κηδείες...'' Έτσι, κατά ένα τρόπο το κομμάτι αυτό μοιάζει σαν την ''απάντηση'' του γιού σε ένα άλλο τραγούδι της Μποφίλιου, τον παλιότερο ''Μονόλογο'' της ''μάνας'', σε επιτυχημένη επίσης μουσική του Θέμη Καραμουρατίδη.

Η Μαρία Βουμβάκη, εν συνεχεία, αποδίδει το ''Κοχύλι'' της σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη και νιώθω όμορφα που αποτυπώθηκε λάιβ η αιώνια εφηβική φωνή και ερμηνεία της σε μία, ούτως ή άλλως, αγαπημένη δική της σύνθεση.

Δεν θα έλεγα το ίδιο για το, κατά Φοίβο Δεληβοριά, ''Του μικρού βοριά'', επίσης σε ποίηση Ελύτη, στη θρυλική μελοποίηση του Μίκη Θεοδωράκη. Και εξηγούμαι: Το κομμάτι μέσω της επικοινωνιακής δύναμης του τραγουδοποιού και ερμηνευτή, αλλά και της ευφάνταστης ενορχήστρωσης, ακούγεται σαν κάτι άλλο, πιο φρέσκο, πιο σημερινό. Ας έλειπαν όμως οι αστεϊσμοί στο τέλος ''Του Δεληβοριά παράγγειλα'' κλπ. Ας κοβόταν στο τελικό μιξάζ, λέω εγώ τώρα, εφόσον εδώ, ενταγμένο σε έναν φορέα ήχου που ''μένει'', αγγίζει τα όρια του εμφορούμενου χαβαλέ και σίγουρα δεν τιμάει ένα τόσο μεγάλο τραγούδι.

Προβλέψιμη η εκτέλεση του ''Πες της το με ένα γιουκαλίλι'' σε ποίηση Γιώργου Σεφέρη, από την ''Τετραλογία'' του Δήμου Μούτση, με τον πάντα καλλίφωνο και συνεπή ερμηνευτικά Δώρο Δημοσθένους. Όλα κυλούν ωραία και ομαλά.

Ευχάριστη έκπληξη η απόδοση της Ηρούς στον ''Μικρόκοσμο'' των Θάνου Μικρούτσικου, Ναζίμ Χικμέτ, Γιάννη Ρίτσου. Ερμηνεία δυνατή, όλο νεύρο και επαναστατική διάθεση που σε συνεπαίρνει. Μπράβο της!

Το τραγούδι ''Μαρέα'', απ' την άλλη, ένα από τα ποιήματα του Καββαδία που ο Θάνος Μικρούτσικος μας φανέρωσε σχετικά πρόσφατα τη μελοποίηση του, δεν κομίζει καμία πρωτοτυπία. Απλά ο Χρήστος Θηβαίος (ξανα)τραγουδάει Θάνο Μικρούτσικο - Νίκο Καββαδία.

Στα νερά του και ο Γιώργος Νταλάρας όταν αποδίδει το, μελοποιημένο από τον Θεοδωράκη, ποίημα ''Την πόρτα ανοίγω το βράδυ'' του Τάσου Λειβαδίτη. Υπεράνω κριτικής! Και η ερμηνεία του Νταλάρα, και οι στίχοι του Λειβαδίτη, και κυρίως η μουσική του Θεοδωράκη.  

Η Γιώτα Νέγκα εν συνεχεία σε κερδίζει με την κατάθεση της στο ''Τραγούδι του Αρχιπελάγους'' του Ηλία Ανδριόπουλου από τους ''Προσανατολισμούς'' του Ελύτη. Πιο κοντά στην λαϊκότροπη πρώτη εγγραφή της Πρωτοψάλτη και λιγότερο στην λόγια επανεκτέλεση της Νένας Βενετσάνου, η Νέγκα επιβάλλεται και κάνει το τραγούδι σχεδόν ''must'' για κάθε σοβαρό ''έντεχνο'' ρεπερτόριο.

Αξιοπρεπέστατη και η Ανδριάνα Μπάμπαλη στο ''Βράδυ'' του Κώστα Καρυωτάκη, έτσι όπως το μελοποίησε η Λένα Πλάτωνος. Αφού με έκανε να μπορώ να το ακούω και να το ξανακούω με τη φωνή της, μετά την αριστουργηματική εκτέλεση της Σαβίνας Γιαννάτου, μάλλον το κέρδισε το στοίχημα! Κι ήταν ίσως το πιο δύσκολο στοίχημα στο σύνολο του CD αυτού! 

Ως πραγματική ανανέωση κρίνεται η απόδοση της Μαρίας Παπαγεωργίου στο ποίημα ''Το σκάκι'' του Μανώλη Αναγνωστάκη, μελοποιημένο από τον Δημήτρη Παπαδημητρίου. Μετά την κάπως άκαμπτη α' ερμηνεία του Γεράσιμου Ανδρεάτου, κατά την ταπεινή μου γνώμη η Παπαγεωργίου ''χρωματίζει'' το καλό αυτό τραγούδι με το πλούσιο ηχόχρωμα της φωνής της.

Η μελοποίηση και ερμηνεία της Μελίνας Τανάγρη στο ποίημα ''Εν άνθος'' του Κωστή Παλαμά ανέκαθεν μου άρεσε. Κι ας μην είναι ο ''Θανατηφόρος πυρετός'', ούτε το πιο ποπ ''Ότι χάνεις''. Τηρουμένων των αναλογιών, είναι σα ν' ακούς την Εντίθ Πιάφ να τραγουδάει Μποντλαίρ κι εκεί λες απλά ένα ''ρισπέκτ'' και τελειώνεις! 

Πάμε τώρα στο ''Πλήθος'' της Τζένης Μαστοράκη σε μελοποίηση και ερμηνεία του Θέμη Καραμουρατίδη. Πρόκειται για το δεύτερο - μαζί με το ''Επινίκιο'' - ολοκαίνουργιο κομμάτι της συλλογής. Εξαιρετικός ως ερμηνευτής ο Καραμουρατίδης, εφόσον ανήκει στη στόφα των συνθετών που λένε καλύτερα από κάθε ερμηνευτή τα δικά τους δημιουργήματα! Δεν καταλαβαίνω, παρόλα αυτά, γιατί η μουσική του εξαντλείται κι εδώ στο πλαίσιο μιας πιασάρικης ζεϊμπεκιάς που ξεκινάει επιβλητικά και στο ρεφραίν εκτινάσσεται όλο ηδυπάθεια. Κάνε και κάτι πιο αντιεμπορικό, βρε αδερφέ, κι ας μην ακουστεί απ' τα ραδιόφωνα, δεν τρέχει και τίποτα. Αφού τό'χεις! 

Το επόμενο τραγούδι, η μελοποίηση των αδερφών Καλογεράκη στο ποίημα ''Αυτοί παιδί μου δεν'' του Μιχάλη Γκανά, φοβάμαι πως ακούγεται σχεδόν ερασιτεχνική μέσα στη ροή του συγκεκριμένου CD, το οποίο αποτελείται από μεγάλα τραγούδια. Είναι τα πιο νέα παιδιά που συμμετέχουν στη συλλογή, οπότε οι όποιες (συνθετικές) αδυναμίες συχωρούνται.

Το CD κλείνει με μία εξαιρετική εκτέλεση της μελοποίησης του Γιώργου Τσαγκάρη στο ποίημα ''Αλλά τα βράδια'' του Τάσου Λειβαδίτη από τον Απόστολο Ρίζο. Δεν τίθεται θέμα σύγκρισης με την αρχική εγγραφή του Βασίλη Παπακωνσταντίνου. Η απουσία μάλιστα της φωνής του ηθοποιού Γιώργου Μιχαλακόπουλου, με τον Ρίζο να απαγγέλει ο ίδιος το μέρος του ποιήματος, δίνει στο κομμάτι μια ατόφια ''αντεργκράουντ'' χροιά και το δικαιώνει στη μάχη με το χρόνο.

Αυτά από μένα, κατόπιν πολλών συνεχόμενων ακροάσεων του CD. Εύχομαι καλή συνέχεια στο toradiofono.gr και στην εμμονική πίστη των συντελεστών του στο ποιοτικό ελληνικό τραγούδι.

* Το CD ''Το Ποίημα που έγινε Τραγούδι'' κυκλοφορεί από τη Feelgood και περιέχει ζωντανές ηχογραφήσεις από το Βοτανικός Ρυθμός Stage. Και στα 14 τραγούδια πιάνο και κιθάρα παίζουν αντιστοίχως ο Νεοκλής Νεοφυτίδης και ο Δημήτρης Σιάμπος. Στο εξώφυλλο ο πίνακας είναι του Χρήστου Μποκόρου.

συναισθήματα-μελαγχολίας-στη-συναυλία-αλληλεγγύης-στην-τεχνόπολη

Τσεκ ήχου λίγο πριν ξεκινήσει η συναυλία αλληλεγγύης στην Τεχνόπολη. Από αριστερά, η Μελίνα Κανά, ο Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης, η Ελένη Τσαλιγοπούλου, η Μαρία Παπαγεωργίου και ο βιολιστής Στέλιος Γαργάλας.

 Και η συναυλία ξεκίνησε με την Ελένη Πορτάλιου από τον Πολυχώρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Πολιτισμού να ευχαριστεί τους καλλιτέχνες που δέχτηκαν να τραγουδήσουν για την ενίσχυση του Κοινωνικού Ιατρείου - Φαρμακείου Αθήνας.

Στο πρώτο μέρος ακούστηκαν κομμάτια από τους δίσκους των τριών νέων καλλιτεχνών της παρέας, του Αλέξανδρου Εμμανουηλίδη με τη Μαρία Παπαγεωργίου και της Ευτυχίας Μητρίτσα. Μαέστρος στο πιάνο ο Γιώργος Ανδρέου. 

 Τη Μελίνα Κανά είχα πολλά χρόνια να τη δω live. Παραμένει μία πολύ καλή τραγουδίστρια και με ρεπερτόριο δικό της που αντέχει στο χρόνο.

Εδώ, ντουέτο με τη Μητρίτσα στο πιάνο, η Κανά ερμηνεύει το Αχ ζωή μου μάγισσα του Θανάση Παπακωνσταντίνου.  

Σε φόρμες και η Ελένη Τσαλιγοπούλου. Κρίμα που δεν είμαστε πολλοί...είπε απευθυνόμενη στο κοινό και είχε δίκιο ειδικά αν λάβει υπ' όψιν κανείς το σκοπό της συναυλίας. 

 Και η Τσαλιγοπούλου δεν στερείται βέβαια καθόλου ρεπερτορίου. Κομμάτια του Ανδρέου, του Ζούδιαρη, του Λειβαδά από τη χρυσή εποχή του έντεχνου και τα 90s.

Κι ένα όμορφο ντουέτο της Κανά με την Τσαλιγοπούλου στο Αερικό του Θ. Παπακωνσταντίνου. 

Εμμανουηλίδης, Κανά, Παπαγεωργίου, Μητρίτσα και Τσαλιγοπούλου τερματίζουν τη συναυλία με τη Μικρή πατρίδα του Γιώργου Ανδρέου και του Παρασκευά Καρασούλου.

Τι μου άρεσε: 

1ον: Η Τσαλιγοπούλου ερμήνευσε το Άβουλο θεριό και η Κανά την Ιαχή, δύο τραγούδια από τον τελευταίο δίσκο των Εμμανουηλίδη - Παπαγεωργίου. Με την Κανά επίσης πήραμε μια γεύση από τον κύκλο τραγουδιών που ετοιμάζουν με τη Μητρίτσα. Οι δύο μεγάλες ερμηνεύτριες όχι απλά έδωσαν βήμα στους νέους, αλλά μοιράστηκαν τις ανησυχίες τους, υιοθετώντας συναυλιακά τα τραγούδια τους.

2ον: Η πιο εσωστρεφής Παπαγεωργίου και η πιο αλέγκρα Μητρίτσα. Η μία έπαιζε διάφορα όργανα καθ' όλη τη διάρκεια της συναυλίας και η άλλη χόρευε, θέλοντας φανερά να ξεσηκώσει το κοινό. Δημιουργήθηκε έτσι μια ζεστή παρέα ανθρώπων, από διαφορετικές γενιές, που απολαμβάνουν οι ίδιοι πάνω απ' όλα τη μουσική.

3ον: Ο Γιώργος Ανδρέου ως οικοδεσπότης συν τοις άλλοις. Μίλησε για ποιο σκοπό ήταν εκεί όλοι οι καλλιτέχνες, τους παρουσίασε έναν - έναν και έδινε πληροφορίες για τους δημιουργούς των τραγουδιών που ακούγονταν. 

Τι δεν μου άρεσε:

1ον: Η μελαγχολία που με έπιασε στο άκουσμα των τραγουδιών της συναυλίας. Εξαιρούνται τα κομμάτια των τριών νέων δημιουργών, αναφέρομαι σ' αυτά του Ανδρέου, της Τσαλιγοπούλου και της Κανά. Σκεφτόμουν ότι ήμουν 20 και 25 ετών όταν τα άκουγα, τελείως διαφορετικός άνθρωπος απ' ότι είμαι σήμερα που πάω για τα 40. Σκεφτόμουν ακόμη την αθώα εποχή των 90s που δουλεύαμε, κερδίζαμε χρήματα με τη δουλειά μας, αγοράζαμε αυτά τα τραγούδια σε δίσκους και που δημιουργούνταν φιλίες και έρωτες πάλι μ' αυτά τα τραγούδια. Πλέον τα πάντα έχουν αλλάξει και πολύ φοβάμαι ότι η αλλαγή στον ήχο ή η πρόοδος της μουσικής, να το πω έτσι, είναι το λιγότερο.

2ον: Ο λιγοστός κόσμος. Κάτι το συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ που ξεκίνησε, κάτι η αφραγκία του κόσμου, ήταν λυπηρό να βλέπεις γεμάτο μόνο το χώρο μπροστά από τη σκηνή.

το-άβουλο-θεριό-της-μαρίας-παπαγεωργίου-και-του-αλέξανδρου-εμμανουηλίδη

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ - ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

ΑΒΟΥΛΟ ΘΕΡΙΟ

PHONOGRAPH

Από τη νεοσύστατη Phonograph κυκλοφορεί το δεύτερο άλμπουμ της ερμηνεύτριας Μαρίας Παπαγεωργίου αποκλειστικά σε μουσική και στίχους του Αλέξανδρου Εμμανουηλίδη. Παρακάμπτω την πολυκαιρισμένη λέξη θεριό στον τίτλο, τόσο ενός από τα τραγούδια, όσο και ολόκληρου του δίσκου, και ρίχνομαι ευθύς αμέσως στην ακρόαση: Στη μέση αυτού του δρόμου λέγεται το εναρκτήριο κομμάτι και είναι όμορφο μουσικά, στιχουργικά και ενορχηστρωτικά. Οι δυο εραστές - σύντροφοι στέκονται ενώπιον του πλήθους που ζητάει δανεικά απ' τα παιδιά τους και ο έρωτας αυτομάτως ασφυκτιά μεσ' στην κοινωνική ζώσα πραγματικότητα. Στην Αμφιβολία, με την τρομπέτα του Ανδρέα Πολυζωγόπουλου να δεσπόζει, η ερμηνεύτρια - ηρωίδα αμφισβητεί το ίδιο το ερωτικό της αντικείμενο. Η υπερβολική όμως δραματική ερμηνεία της με πετάει εκτός. Στο Πισώπλατα, με το σόλο πιάνο του Χρήστου Τόλη εν μέσω μιας αβανταδόρικης jazzy ενορχήστρωσης, σχολιάζεται η αιώνια πάλη αρσενικού-θηλυκού και ξανασυναντούμε τη λέξη θεριό. Στο ομότιτλο κομμάτι, το Άβουλο θεριό, κατ' εξοχήν ερωτικό από στιχουργικής άποψης, η ενορχήστρωση του Νίκου Χαλβατζή δεν το σώζει από τη συμβατικότητα της έντεχνης υφής του. Αντίθετα, στα Μισόλογα, ντουέτο του τραγουδοποιού και της ερμηνεύτριας, έχουμε ένα πρωτότυπο ρυθμολογικά τραγούδι, βασισμένο μουσικά σε, ροκάδικα καλυμμένους, δημοτικοφανείς δρόμους και στιχουργικά σε σκόρπια μισόλογα που όμως έχουν το νόημα τους και εξυπηρετούν το θέμα τους. Τα Θαύματα είναι μια μπαλάντα σε αργόσυρτο ζεϊμπέκικο ρυθμό με το καλόγουστο συνταξίδεμα τζουρά και τρομπέτας να κερδίζουν τις εντυπώσεις συγκριτικά με τη σύνθεση αυτή καθ'αυτή και το στιχούργημα. Στο Τι είμαι για σένα, η Παπαγεωργίου υποδύεται μια γυναίκα πιωμένη που θα μπορούσε νά'χει μόλις ξυπνήσει από one night stand. Ρυθμικό κομμάτι με στοιχεία rhythm' n' blues. Πετυχημένο! Το Η ζωή μετρά τις εξαιρέσεις, προτελευταίο τραγούδι, ατμοσφαιρικά ενορχηστρωμένο από τον Χαλβατζή, μοιάζει να βγήκε από τον πιο καλόγουστο δίσκο μιας Γαλάνη ή μιας Πρωτοψάλτη των early 90s, η ερωτική όμως θεματική άρχισε να με κουράζει. Ευτυχώς, ο δίσκος κλείνει με το Μπαλώνω κενά, που μου αρέσει περισσότερο απ' όλα από μουσικής άποψης. Ο στίχος βέβαια Μοιάζω...με κοριτσάκι ξέγνοιαστο που τρέχει να γλιτώσει αναγκάζει την Παπαγεωργίου να το ερμηνεύσει ως ακκιζόμενη έφηβη κι εκεί έρχεται ο ρυθμός κι η ενορχήστρωση να αποκαταστήσουν την όποια τάξη. Το άλμπουμ τελειώνει σε λιγότερο από τριάντα λεπτά. Εν κατακλείδι, το Άβουλο θεριό χωρίς να διαθέτει κάποιο τραγούδι - σουξέ του στυλ Όμορφοι και ηττημένοι, ούτε και επιτυχημένες απόπειρες μελοποίησης εκ μέρους του Εμμανουηλίδη (Θεατρίνοι του Σεφέρη), είναι καλαίσθητο και τα tracks ρέουν στο cd - player σαν το γάργαρο νερό πραγματικά. Και μου αρέσει, έως και με συγκινεί, που οι δύο αυτοί νέοι δημιουργοί πορεύονται μαζί σταθερά και κάνουν αισθητή την παρουσία τους σε μουσικές σκηνές και δισκογραφία. Αυτό που δεν μου αρέσει και τόσο, είναι, επειδή ακριβώς πρόκειται για νέους δημιουργούς, να αναλώνονται στο σ' αγαπώ - μ' αγαπάς, έστω με τον τρόπο τους. Εκτός κι αν πιστεύουν ότι ο έρωτας είναι επανάσταση, κάτι που μόνον ο Bizet στην Κάρμεν του, άντε κι ο Χατζιδάκις στον Μεγάλο Ερωτικό του, κατάφεραν να κάνουν μέσω της τέχνης τους και να πείσουν.

η-επιμελώς-ατιμέλητη-σύμπραξη-του-απόστολου-ρίζου-και-του-αλέξανδρου-εμμανουηλίδη

Τον Αλέξανδρο Εμμανουηλίδη τον έχω δει αρκετές φορές επί σκηνής τα τελευταία χρόνια, ενώ τον Απόστολο Ρίζο τον είδα χθες βράδυ για πρώτη φορά. Ένας νέος καλλιτέχνης που εκτιμώ, που γνωρίσαμε ως ερμηνευτή του Νίκου Ζούδιαρη και άλλων δημιουργών και που με εξέπληξε ευχάριστα με το προσωπικό του άλμπουμ, Τι είδες που δεν είδα εγώ;

Η σύμπραξη του Ρίζου με τον Εμμανουηλίδη σε ένα πρόγραμμα υπό τον τίτλο Επιμελώς ατιμέλητα, εδώ και μέρες ακουγόταν πολύ! Και ίσως γι' αυτό ακριβώς να γέμισε και ο Πυρήνας, μια μικρή παρεΐστικη μουσική σκηνή στο κέντρο της Αθήνας. Ο χαρακτηρισμός Παρεΐστικη δεν είναι αναγκαστικά καλός, αφού συνήθως πηγαίνουν οι ίδιοι άνθρωποι, ακόμη κι οι ίδιοι καλλιτέχνες, για ν' ακούσουν ο ένας τον άλλον. Δεν πιστεύω ότι έτσι κοινωνείται σωστά η τέχνη τους, αντιθέτως, μιας και το λεγόμενο έντεχνο πνέει τα λοίσθια, δημιουργείται η εντύπωση της δημιουργίας ενός γκέττου, απομονωμένου από τα καινούργια ακούσματα ή ερεθίσματα, ελαφρώς συντηρητικού, ερμητικά κλειστού και ενίοτε απολιθωματικής φύσεως. Τι προτείνεις; θα μου πεις...Τίποτα, θα σου απαντήσω, αρκεί που οι νέοι τραγουδοποιοί εξακολουθούν να παράγουν ένα αξιοπρεπές είδος τραγουδιού και να είναι δημιουργικοί σε δύσκολους καιρούς.

Το ρεπερτόριο φυσικό ήταν να κινηθεί μεταξύ των δισκογραφικών εργασιών του Ρίζου και του Εμμανουηλίδη, καθώς και ν' ακουστούν διασκευές σε τραγούδια των Μ. Θεοδωράκη, Δ. Παπαδημητρίου, Ν. Ζούδιαρη, Δ. Παναγιωτοπούλου, Ν. Χαλβατζή κ.α. Στην περίπτωση του προγράμματος Επιμελώς ατιμέλητα, ουδόλως με ενόχλησε η έλλειψη μπάντας. Άλλωστε, η αισθητική αυτή του Παίζουμε σαν στο σπίτι μας με τις κιθάρες μας, ταίριαξε απ' τη μια με όλη αυτή την κατάσταση του Πυρήνα και απ' την άλλη με τις προθέσεις των δύο τραγουδοποιών να ευχαριστήσουν ένα κοινό που τους ακολουθεί πιστά, φαντάζομαι, σε κάθε εμφάνιση τους.

Κι εγώ που πλέον δεν ακολουθώ πιστά κανέναν, πέρασα καλά άραγε; Ναι, θα έλεγα, για διάφορους λόγους. Κατά πρώτον, που ξανάκουσα ένα ολόκληρο μαγαζί να τραγουδάει με μία φωνή στίχους του Γ. Σεφέρη στην εξαιρετική μελοποίηση του Εμμανουηλίδη, του παιδιού από τις Σέρρες με το αδιαμφισβήτητο ταλέντο στην κατασκευή τραγουδιών. Ύστερα ήταν και η παρουσία του Ρίζου, του δημιουργού, για τον οποίο πήγα χθες στον Πυρήνα, και μου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις. Με μια φωνή που παρέπεμπε σε βυζαντινό ιεροφάντη, δικαίωσε την άποψη μου ότι κατέθεσε πέρσι ένα καλό άλμπουμ ντυλανικών καταβολών (όμορφη η χρήση της φυσαρμόνικας σε αρκετά από τα τραγούδια του) ή για την ακρίβεια ένα concept δεκατεσσάρων αδιάσπαστων μουσικών ιστοριών περί έρωτος, ακόμη και περί της επερχόμενης - όταν κυκλοφορούσε το cd - πατρότητας. Το τραγούδι Σ' ακολουθώ, που γράφτηκε τον περασμένο Αύγουστο, ήταν το μοναδικό ανέκδοτο που παρουσίασε ο Ρίζος και που ακόμη τριγυρίζουν στ' αυτιά μου οι, υπαρξιακής φύσης και έντονα κοινωνικοί, στίχοι του.

Ένα ανέκδοτο τραγούδι του παρουσίασε και ο Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης με τη Μαρία Παπαγεωργίου, από τον επικείμενο δεύτερο κοινό δίσκο τους. Ωραία απλωμένη μελωδία, ερωτικοί στίχοι μεν, αρκετά ανεβασμένοι από τον μέσο όρο τραγουδιών ανάλογου ύφους δε, κυρίως όμως με εμφανέστατη την αγωνία τους να υπηρετήσουν μπροστά στο κοινό την τέχνη του αληθινού τραγουδιού. Τελικά μάλλον είχε κερδίσει και μένα αυτή η παρεΐστικη διάθεση της βραδυάς!

Στο φινάλε, η Νατάσσα Μποφίλιου ανέβηκε στη σκηνή, παρακινούμενη από τους δύο τραγουδοποιούς και το κοινό του Πυρήνα, ερμηνεύοντας την Πιο μεγάλη ώρα του Άκη Πάνου για δύο κιθάρες, σε μία απρόβλεπτη, εμπνευσμένη μουσικά εν είδει αυτοσχεδιασμού, απόδοση του συγκεκριμένου λαϊκού τραγουδιού. Σύντομα θα βρεθώ στο στούντιο Subways, όπου η Μποφίλιου ξεκινά τις ηχογραφήσεις του καινούργιου δίσκου της, πάντα με τον Καραμουρατίδη και τον Ευαγγελάτο, για μία αποκλειστική ανταπόκριση. Χθες βράδυ στον Πυρήνα, τον Απόστολο Ρίζο και τον Αλέξανδρο Εμμανουηλίδη τίμησαν με την παρουσία τους, εκτός από τη Ν. Μποφίλιου και τη Μ. Παπαγεωργίου, και οι ποιητές Λίνος Ιωαννίδης και Σπύρος Αραβανής, η Λιζέτα Καλημέρη, ο Δώρος Δημοσθένους, ο Παύλος Συνοδινός, ο Νίκος Χαλβατζής, ο Άγγελος Αγγέλου, η Έμυ Σίνη, ο Νεοκλής Νεοφυτίδης, η Λίνα Σωπιάδου.

* η παράσταση Επιμελώς ατιμέλητα των Απόστολου Ρίζου - Αλέξανδρου Εμμανουηλίδη θα επαναληφθεί εκτάκτως στον Πυρήνα το επόμενο Σάββατο 15 Οκτωβρίου.