Οι επιστολές της μουσικού Ευσταθίας και της παραγωγού Ανδρομάχης Παπαγιαννάκη για την ''Εφημερίδα των Κυριών'', δύο διαφορετικές παραστάσεις με ίδιο τίτλο!

Λυπάμαι που βρίσκομαι στη θέση του να προσπαθώ να εξηγώ τα αυτονόητα και να απασχολώ τον κόσμο με τέτοια θέματα όταν ο καθένας έχει τα δικά του προβλήματα. Δεν τίθεται θέμα κλοπής. Οι δύο παραστάσεις έχουν ένα τελείως διαφορετικό περιεχόμενο, ύφος και προσέγγιση. Η δική μας παράσταση ''Εφημερίς των Κυριών'' που παίζεται αυτή την περίοδο στην Οικία Κατακουζηνού και θα συνεχίσει να παίζεται και σε άλλους χώρους, ασχολείται αποκλειστικά με αυτό το ιστορικό έντυπο του 19ου αι. σαν το πιο σημαντικό μέρος του αγώνα για τη γυναικεία χειραφέτηση στην Ελλάδα. Μέσα από τα κείμενα της ''Εφημερίδος των Κυριών'' που ακούγονται στην παράσταση, κάνουμε μια βουτιά στο χρόνο και αφηγούμαστε αυτή την υπέροχη ιστορία. Μετά από συστηματική εργασία, βασιζόμαστε σε απόλυτα ιστορικά και αρχειακά στοιχεία χωρίς να υπάρχει καθόλου μυθοπλασία. Η μουσική επίσης παίζει δευτερεύοντα ρόλο. Το θέμα που προέκυψε και μας στενοχώρησε ιδιαιτέρως - όπως θα στενοχωρούσε και οποιονδήποτε άλλον στη θέση μας - είναι ότι ενώ η παράσταση μας τρέχει από τον Νοέμβριο, ανεβαίνει μία άλλη παράσταση που φέρει τον ίδιο τίτλο με τη δική μας. Παρ' όλα αυτά χαίρομαι που, έστω μ' αυτόν τον τρόπο, θα μάθουν όλο και περισσότεροι αυτόν τον ξεχασμένο εδώ και 100 χρόνια θησαυρό του νεοελληνικού μας πολιτισμού. Η Καλλιρρόη Περρέν θα χαμογελάει ικανοποιημένη εκεί που βρίσκεται. Πάλι κατάφερε να ταράξει τα νερά με την εφημερίδα της.

Ευσταθία, Αθήνα, Φεβρουάριος 2018

Ευχαριστώ πολύ που μου δίνετε την ευκαιρία να τοποθετηθώ στο θέμα της αφίσας του θεατρικού έργου ''Εφημερίς των Κυριών, τ' Όνειρο'', που έχει δημιουργήσει εκνευρισμούς και η καχυποψία εκτροχιάζει την αλήθεια. Είμαι σίγουρη ότι όλοι έχουν κατανοήσει πως δεν τίθεται θέμα κλοπής κειμένου, μιας και το έργο μας έχει κατοχυρωθεί με πνευματικά δικαιώματα από αρχές Σεπτεμβρίου του 2017. Άρα η δυσαρέσκεια προέρχεται από την επιλογή από μέρους μας της συγκεκριμένης αφίσας. Όταν όμως ασχολείται κάποιος με ένα τόσο εξειδικευμένο θέμα, όπως η δράση της Καλλιρρόης Περρέν, είναι σχεδόν αυτονόητο ότι ο τίτλος της εφημερίδας της θα χρησιμοποιηθεί ως θέμα. Είναι σαν να ζητάς να ζωγραφίσουν για την εκπαίδευση στην Ελλάδα τον καιρό της τουρκοκρατίας - νομίζω, όλοι θα ζωγραφίσουν το κρυφό σχολειό και δεν θα κατηγορηθεί κανείς για κλοπή! Επίσης η δικιά μας αφίσα σαφώς διαφοροποιείται ως θέμα. Δεν παρουσιάζουμε τη νέα γυναίκα, όπως συμβαίνει στην αφίσα της κυρίας Ευσταθίας, αλλά παρουσιάζουμε τη διάσταση ενός ονείρου με τη ''συμμετοχή'' της Σαπφούς. Μ' αυτή τη λογική δεν είναι δυνατόν να υπάρχει σύγχυση, ούτε είναι δυνατόν να αλλάξουμε την αφίσα μας μιας και είναι προϊόν δικής μας έμπνευσης. Σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία,

Ανδρομάχη Παπαγιαννάκη, Αθήνα, Φεβρουάριος 2018 

Η Ευσταθία και η Μαρία Κίτσου μιλάνε αποκλειστικά στα Άσματα και Μιάσματα λίγο πριν από το δεύτερο και τελευταίο live τους στην Αθήνα

Ευσταθία, να ξεκινήσω με σένα. Γράφεις τραγούδια, ανεβάζεις θεατρικά έργα, εκδίδεις βιβλία, τώρα κάνετε μουσικοθεατρική παράσταση με τη Μαρία Κίτσου. Αναρωτιέμαι τι θα πάθεις αν σταματήσεις να τα κάνεις όλα αυτά.

Ευσταθία: Θα σκάσω! Είναι μια ανάγκη, αφού η τέχνη μου είναι μία προέκταση της ζωής μου. Δεν τα βλέπω σαν δουλειές όλα αυτά, αλλά σαν χαρές που μου δίνει η ίδια η χαρά της δημιουργίας. Νιώθω πιο πολύ δημιουργός απ' ότι τραγουδίστρια.

Εννοείς τραγουδοποιός - συνθέτρια;

Ε.: Δημιουργός. Αν πω τραγουδοποιός, γράφω τραγούδια δηλαδή, θα το συγκεκριμενοποιήσω. Μπορεί να γράψω χώρια μουσική, χώρια στίχους ή και ένα ολόκληρο βιβλίο, όπως εκείνο που σε είχα καλέσει να προλογίσεις στον Ιανό κάποτε. Θά'λεγα ότι το βιβλίο είχε κείμενα μου. Δεν τολμώ να τα πω ποιήματα, αν και προς τα κει το πήγαινα. 

Εντάξει, οι μισοί Έλληνες ποιητές δηλώνουν.

Ε.: Δεν έχω γνώση της ποίησης, ούτε θέλω να παίρνω και τη δουλειά των άλλων. Απ' την άλλη, θεωρώ τα πάντα προέκταση των τραγουδιών μου, εφόσον γράφω τραγούδια σαν ιστοριούλες με τη λογική μικρού μήκους ταινιών. 

Μαρία Κίτσου: Μα και η Μαρία Πολυδούρη τα ποιήματα της τα έλεγε τραγούδια. 

Εσύ, Μαρία, είναι η πρώτη σου φορά που συνεργάζεσαι με μία μουσικό αποκλειστικά;

Μ.Κ.: Είναι η πρώτη φορά, ναι. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου μ' άρεσε τρομερά να τραγουδάω. Τους ζάλιζα στο σπίτι με το να το παίζω υψίφωνος (γέλια). ''Σκάσε, μας έχεις ζαλίσει'' φώναζαν οι γονείς μου! Στα οκτώ μου είχα φτιάξει ένα συγκρότημα που το έλεγα The Lions. 

Ε.: Επειδή είναι και Λιοντάρι στο ζώδιο, κατάλαβες;

Μ.Κ.: Ήθελα πολύ να μάθω πιάνο και μας πήγαν με τον αδερφό μου οι δικοί μου στο Ωδείο. Δεν τό'χε καθόλου ο αδερφός μου. Κάθε Τρίτη είχαμε κηδεία στο σπίτι, έκλαιγε για να μην πάει στο Ωδείο. Με έπιαναν οι καθηγήτριες και μου έλεγαν ''Πήγαινε να βοηθήσεις τον αδερφό σου''...Ψυχολογικό τραύμα μου είχε γίνει. Την επόμενη χρονιά, έτσι, το πήραν απόφαση οι γονείς μας και δεν μας ξανάστειλαν. Εγώ είχα όμως τους Lions και σκάρωνα μουσικές και στιχάκια. Έκανα όνειρα να ανοίξουμε ένα μαγαζί σε μια αλάνα στο Χαϊδάρι, όπου πηγαίναμε κι εγώ έπαιρνα μέτρα, τους έλεγα ''Εδώ θα μπει η σκηνή, εκεί οι θέσεις'' κ.λπ. Είχα σχέδια και έκτοτε δεν έκανα κάτι άλλο στο τραγούδι, πέραν τραγουδομαχιών που κάναμε με τις φίλες μου. Τρελό, λοιπόν, ήταν όταν μου πρότεινε η Ευσταθία να γράψουμε το ''Σε θέλω'', αλλά και να φτιάξουμε από κοινού μία μουσικοθεατρική παράσταση. Εμπιστεύθηκε τη φωνή μου; Δεν ξέρω...

Η αλήθεια είναι πως έχεις ένα γρέζι στη φωνή.

Ε.: Ναι, έχει περίεργη φωνή, ιδιαίτερη.

Επέλεξες, Ευσταθία, να μεταφέρεις στα ελληνικά μία αγαπημένη μπαλάντα του Elvis Costello, το ''I want you'' ως ''Σε θέλω''. Γιατί δεν έμεινες σ' αυτό και έβαλες απαγγελία στίχων της Πολυδούρη;

Ε.: Ξετύλιξα μια ολόκληρη ιστορία πάλι, δεν ήταν απλά μία διασκευή. Σκέφτηκα ότι αυτό το τραγούδι θα μπορούσε να τό'χει πει η Πολυδούρη στον Καρυωτάκη και ότι θα της άρεσε πολύ αν το άκουγε όταν ήταν άρρωστη στο ''Σωτηρία''. Κι επειδή η Τέχνη μας δίνει απεριόριστη ελευθερία, αφού είναι ένας Παράδεισος χωρίς απαγορευμένο καρπό, είπα γιατί να μην το κάνω όπως τό'χω στο μυαλό μου; Και να βρω μια Πολυδούρη επίσης; Ποια καλύτερη και πιο επιτυχημένη να έβρισκα από τη Μαρία; 

Με εντυπωσιάζει η μορφή της Μαρίας. Αν της κάνεις τα μαλλιά ''σκάλες'' μοιάζει σαν κορίτσι του Μεσοπολέμου.

Ε.: Η Μαρία σε παραπέμπει στο παλιό σαν να βγήκε στο σήμερα από μια χρονομηχανή.

Μ.Κ.: Το καλό με μένα είναι ότι το πρόσωπο μου μεταμορφώνεται πολύ εύκολα. Άμα αλλάξω μαλλί ή μακιγιάζ γίνομαι αλλιώς κι αυτό είναι φοβερό εργαλείο για κάθε ηθοποιό. Ευτυχώς.

Είχατε χημεία απ' την πρώτη στιγμή μεταξύ σας;

Ε.: Η Μαρία ήταν συνεργάσιμη απ' την πρώτη στιγμή, άκουγε και την ευχαριστώ πολύ γι' αυτό βέβαια. Δεν το λέω τυπικά τώρα. Είχαμε απόλυτη συνεννόηση κι έλεγα ''Κοίτα να δεις που ένας άγνωστος άνθρωπος, που δεν τον έχω ξανασυναντήσει, με εμπιστεύεται''...

Αυτό τώρα με κάνει να σε ρωτήσω μήπως δεν είχες ευχαριστηθεί και τόσο τις προηγούμενες συνεργασίες σου. Ισχύει;

Ε.: Ισχύει! Είχα πολύ καιρό να χαρώ μέσα σε μία συνεργασία, γιατί - όπως ξέρετε - το τραγούδι είναι μια μοναχική πορεία. Σκέφτομαι δηλαδή ότι μετά τη Μαρία θα αισθάνομαι πάλι μοναξιά στη σκηνή. Πως θα βγαίνω μόνη μου; Τιμώ όλους όσοι συνεργαστήκαμε, αλλά τέτοια συνεννόηση δεν την είχα. 

Μ.Κ.: Δεν υπάρχει κανένας εγωισμός. Μαθαίνω κι εγώ τόσα πολλά από την Ευσταθία! Ρωτάμε η μία την άλλη για διάφορα και στο τέλος κατασταλάζουμε στην ίδια άποψη.

Σε συνέχεια αυτού που είπε η Ευσταθία, τι είναι πιο μοναχικό και για σένα, Μαρία, το τραγούδι ή το θέατρο;

Μ.Κ.: Το θέατρο σίγουρα δεν είναι μοναχικό. Το θέατρο είναι συλλογικό, συντροφικό, τελεία, δεν υπάρχει κάτι άλλο. Ακόμα και μονόλογο να κάνεις, έχεις συνεργάτες. Απ' την εμπειρία μου με την Ευσταθία, ούτε το τραγούδι είναι μοναχικό. Βέβαια, αν και ο τραγουδιστής έχει τη μπάντα του ή τους μουσικούς του, στέκει μονάχος του στη σκηνή. Είναι αυτός που εκτίθεται. Πιστεύω στη συντροφικότητα σε όλες τις τέχνες, είμαι και συντροφικός άνθρωπος, οπότε δεν μ' αρέσει να κάνω πράγματα μόνη μου. Νιώθω υπέροχα με το ν' ακούω τις γνώμες των άλλων, ακόμα και παιδιών που έχουν μόλις βγει στο θέατρο και νιώθουν άνεση να μου πουν τις παρατηρήσεις τους. Θεωρώ εξυπνάδα ν' ακούς τους πάντες σήμερα!

Θα ήθελες, Ευσταθία, να δισκογραφηθεί η παράσταση σας;

Ε.: Φυσικά και θα μου άρεσε, αλλά όλα στην πορεία προκύπτουν.

Ξέρετε τι γίνεται; Έχω απέναντι μου δύο κορίτσια ιδιαιτέρως δημιουργικά από τότε όμως που ξεκίνησε η κρίση. Ειδικά εσύ, Ευσταθία, δεν έχεις βάλει κώλο κάτω!

Ε.: Ακριβώς από τότε που ξεκίνησε η κρίση! Υπήρχε παντού μια μιζέρια και η ανάγκη εξάρτησης ενός τραγουδιστή από τις εταιρείες ή τους μάνατζερ μέχρι τον κόσμο που θα ερχόταν να τον δει, ένα ολόκληρο σύστημα δηλαδή που περίμενε να τον στηρίξει. Τη δημιουργικότητα σου, όμως, δεν μπορεί κανένας να την εμποδίσει. Το πνεύμα παραμένει αδούλωτο, η αλήθεια είναι αυτή. Αν το καταλαβαίναμε, θα κάναμε θαύματα.

Μ.Κ.: Το θέατρο, όμως; Χωρίς θεατές δε μπορείς να κάνεις πολλά πράγματα...

Και στο live κάθε μουσικού σημαίνει αυτό, που αν δεν παίζει για μεγάλο κοινό, το κάνει για πέντε φίλους του.

Ε.: Γι' αυτό και πλέον δίνονται παραστάσεις μέχρι και μέσα στα σπίτια! 

Γίνεται αυτό;

Ε.: Αμέ, δεν το ξέρεις; Κι είναι και πολύ της μόδας!

Για το εξωτερικό τό'χα ακούσει, όχι όμως και για εδώ.

Ε.: Ανοίγεις το σπίτι σου αν θες και έρχεται ο άλλος να δει μια παράσταση. Χωρίς εισιτήριο, γιατί αυτό είναι το ζητούμενο, αλλά με καπέλο, του στυλ ''Ότι έχετε ευχαρίστηση''...

Μ.Κ.: Να πούμε επίσης ότι στο Κρατικό είχε φτιαχτεί ομάδα ηθοποιών που πήγαιναν στα σπίτια ανήμπορων ή ανάπηρων ανθρώπων και τους έπαιζαν ολόκληρο το έργο. 

Άλλο είναι αυτό! 

Ε.: Η τέχνη είναι σαν τη λάβα που θέλει να βγει απ' το φλοιό της γης και κάνει σεισμό. Δε μπορείς να την κρατήσεις.

Και ποιες ήταν οι συνέπειες της κρίσης για τις δυο σας σε ψυχολογικό κυρίως επίπεδο;

Ε.: Εγώ μπορώ να ζήσω και με τα πολλά και με τα λίγα, καθόλου δεν το σκέφτομαι έτσι. Με πείραξε μόνο που δε μπορώ να κάνω ταξίδια, που έχω τους φίλους μου στο Λονδίνο και δε μπορώ πια να πετάγομαι να τους βλέπω. Με ενοχλεί αυτό, η καθήλωση σε ένα μέρος. Τίποτα άλλο δεν μου έλειψε απ' την κρίση, ούτε φαΐ έξω, ούτε ποτά και διασκεδάσεις. 

Μ.Κ.: Εγώ τελείωσα τις σπουδές μου στην αρχή της κρίσης. Έπρεπε να δουλεύεις συνέχεια τότε, ειδικά αν δεν είχες από πουθενά αλλού έσοδα, απ' την οικογένεια κ.λπ. Δε μπορούσες να πας διακοπές, να κάνεις ένα διάλειμμα για να ξελαμπικάρεις. Να μην κάνεις θέατρο, αλλά να βλέπεις θέατρο, να βγαίνεις κι εσύ για να ψυχαγωγηθείς. Σίγουρα όλοι παλεύουμε για την επιβίωση, ωστόσο έχω σταθεί τυχερή γιατί ποτέ δεν έκανα πράγματα, τα οποία να μην πίστεψα. Θα προτιμήσω να στερηθώ και να μείνω με τα λιγότερα παρά να κάνω κάτι που δεν θα το φχαριστηθώ. Το προτιμώ δηλαδή από το να πάθω κατάθλιψη μετά.

Ας φτάσουμε τώρα στο πως από ένα τραγούδι οδηγηθήκατε σε ολόκληρη παράσταση

Ε.: Κι αυτό σταδιακά προέκυψε, όπως σου είπα προηγουμένως και για έναν ενδεχόμενο δίσκο. Το ένα φέρνει τ' άλλο. Μετά την κυκλοφορία του κομματιού, ήθελα να δώσω μία συναυλία στο Σπίτι του Ηθοποιού που μου ανάθεσε η φίλη μου, η Άννα Φόνσου. Επειδή δεν κάνω πλέον συχνά εμφανίσεις, σκέφτηκα ότι θα ήταν ωραίο να έκανε η Μαρία ένα guest με ακόμη ένα τραγούδι που θα διάλεγε η ίδια. 

Ποιο διάλεξες, Μαρία;

Μ.Κ.: Το ''Dedication'' από τα ''Reflections'' του Χατζιδάκι.

Ε.: Την είδα εκεί ότι τό'χε και με το τραγουδιστικό σανίδι. Εγώ διάβασα και ένα ποίημα - επιστολή της Πολυδούρη στον Ίωνα Δραγούμη, που λατρεύει η Μαρία, κι έτσι μου έδωσε το έναυσμα για μια ολόκληρη μουσικοθεατρική παράσταση.

Σου έδωσε το concept, σα να λέμε.

Ε.: Concept τώρα, δεν ξέρω...Πρέπει να υπάρχει πάντα ένας λόγος για να κάνεις κάτι. Ειδικά στις μέρες μας οφείλεις νά'χεις έναν απώτερο σκοπό και να διαγράφεται μια μεταφυσική πορεία, αν αυτό είναι εφικτό. Επειδή κι εγώ έχω μια αδυναμία στις βιογραφίες των γυναικών με πνευματικότητα, που λείπει στις μέρες μας, έκανα ένα προσχέδιο, το πήγα στη Μαρία και την ενθουσίασε. Από τον περασμένο Δεκέμβρη δουλεύαμε την ιδέα. 

Εσύ, Μαρία, εννοείται πως όλο αυτόν τον καιρό επίσης δε σταμάτησες τη θεατρική σου δραστηριότητα.

Μ.Κ.: Καθόλου. Κάναμε τον μονόλογο της Ελένης Παπαδάκη με τον Μάνο Καρατζογιάννη, βγήκαμε περιοδεία, έπαιξα επίσης στους ''Πόθους κάτω από τις λεύκες'' στο Εθνικό σε σκηνοθεσία του Αντώνη Αντύπα. Ήμουν σε μια πυρετώδη φάση και ιδιαίτερα δημιουργική, γι' αυτό και τρελάθηκα με την πρόταση της Ευσταθίας που ήρθε και ''έδεσε''. Είναι και πολύ ωραία τα κείμενα της! Τη ρώτησα προχθές αν το κομμάτι της Καμίλ Κλοντέλ το βρήκε κάπου ή ήταν δικό της και μου απάντησε το δεύτερο. Το ότι βγήκα και τραγούδησα επίσης ήταν μια μοναδική εμπειρία για μένα.

Ε.: Εντάξει, άμα δεν ήσουν καλή, άμα δεν τό'χες, δεν θα σ'το πρότεινα κι εγώ.

Μ.Κ.: Αισθάνθηκα απίστευτο άγχος στην πρώτη μας παράσταση στον Ιανό! ''Παιδιά, το σκατό στην κάλτσα'' τους έλεγα, κανονικά όμως (γέλια). Με πιάνει μια φίλη και μου λέει: ''Μαρία, σύνελθε! Έχεις βγει στην Επίδαυρο'', η Πέγκυ Τρικαλιώτη μού το είπε! Με το που πάτησα όμως στη σκηνή ένιωσα τόση χαρά, τόση ανακούφιση, τόση επικοινωνία με τον κόσμο, ώστε είπα ''Παραιτούμαι από ηθοποιός και γίνομαι τραγουδίστρια''! 

Ιστορικά αν το δούμε, πάντως, πολλοί ηθοποιοί ήταν εξαιρετικοί τραγουδιστές.

Ε.: Έχει άλλη γλύκα ο ηθοποιός όταν αποδίδει ένα τραγούδι!

Μ.Κ.: Ο ηθοποιός πρέπει να είναι πολυεργαλείο, μαθαίνει να παίζει, να τραγουδάει και να χορεύει. 

Ε.: Πάρτε και τη Μάρλεν Ντίτριχ. Την Τσανακλίδου επίσης πού'ναι και ηθοποιός. Ακόμα και η Βουγιουκλάκη στα τραγούδια του Χατζιδάκι έπιανε κάτι απίστευτες νότες. Ερμηνεύει, το σκίζει το ''Θάλασσα πλατιά''! 

Μ.Κ.: Από την Εντίθ Πιάφ μέχρι την Ούτε Λέμπερ, όλες είχαν μία θεατρικότητα στις ερμηνείες τους.

Καλά, μην ξεχνάμε πως οι περισσότερες απ'όλες αυτές τραγούδησαν και τα τραγούδια των Βάιλ/ Μπρεχτ.

Μ.Κ.: Σωστό, απ' αυτό το ρεπερτόριο οδηγείσαι σε τέτοιες ερμηνείες! 

Μαζί κάνατε την επιμέλεια του προγράμματος;

Ε.: Ναι, αλλά η Μαρία ''έφερε'' και κάποιες προσωπικότητες που εγώ δεν τις είχα σκεφτεί.

Όπως;

Μ.Κ.: Τη Βιρτζίνια Γουλφ, τη Φρίντα Κάλο, τη Σιμόν ντε Μποβουάρ...
Μιλάμε για ένα αμιγώς γυναικείο project.

Ε.: Δεν μένουμε πολύ στην κάθε μία προσωπικότητα, δίνουμε μια ''γεύση'' ώστε αν δεν την ξέρει ο άλλος, να κάτσει να την ψάξει. 

Μια ερώτηση που έκανα προ ημερών και στη Γλυκερία είναι γιατί πιστεύετε ότι έχουμε τέτοια μεγάλη παραγωγή στην Ελλάδα γυναικών ηθοποιών και τραγουδιστριών;

Μ.Κ.: Εγώ θα το απέδιδα στο ότι οι άντρες σήμερα δεν έχουν καλή επαφή με τη θηλυκή πλευρά τους σε αντίθεση με τις γυναίκες που έχουμε στο πρόγραμμα μας και που είναι με τονισμένη την αρσενική πλευρά τους. 

Ε.: Υπάρχει μια εξισορρόπηση του αρσενικού και του θηλυκού στοιχείου στις γυναίκες της παράστασης.

Ήταν κάτι που μελετήσατε εκ των προτέρων;

Ε.: Βέβαια, γιατί ψάχναμε δυναμικές γυναίκες με έντονο αυτό το στοιχείο ώστε να στηρίξουν τα ''θέλω'' τους. Η παράσταση λέγεται ''Σε θέλω'', μην ξεχνάς.

Μ.Κ.: Αυτές θεωρώ εγώ δυναμικές γυναίκες, που έχουν την αρσενική πλευρά μέσα τους ισορροπημένη. Αυτές είναι οι αληθινές γυναίκες! Δεν μπορώ να διανοηθώ καν γυναίκες - γατούλες με νάζια και όλα αυτά...

Είσαι κι εσύ έτσι ως γυναίκα, Μαρία;

Μ.Κ.: Ναι, είμαι. Δεν τό'χω καθόλου δηλαδή με τα τσαλιμάκια κ.λπ. Και βρίζω και είμαι χύμα και μου αρέσει κιόλας! 

Ε.: Εντάξει, διεκδικείς, ρε παιδί μου. Εδώ να πω όμως ότι διαφωνώ με το αρχικό σου ερώτημα: Σαφώς έχουμε πολλές γυναίκες τραγουδίστριες, οι οποίες όμως λένε αντρών τραγούδια. Η δημιουργία όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και ανά την υφήλιο, είναι ακόμα υπόθεση αντρική! Μάλιστα, μια γυναίκα δημιουργός είναι πάντα υποβαθμισμένη, δεν εκτιμάται όσο ο άντρας. Λόγου χάριν, εμένα στο δρόμο αν με δουν θα πουν ''Η Ευσταθία η τραγουδίστρια'', τον Φοίβο Δεληβοριά όμως θα τον πουν ''τραγουδοποιό''. Όχι ότι με προσβάλλει αυτό, αλλά η αλήθεια είναι πως η γυναίκα θεωρείται σοβαρή μέχρι να κουνήσει τον κώλο της και να είναι πάντα performer ως σοβαρή αρτίστα. Όχι όμως να δημιουργεί! Αυτή είναι δυστυχώς μια βαθιά πεποίθηση της κοινωνίας! Η Λου Σαλομέ ήταν η μούσα του Νίτσε, του Ρίλκε και του Φρόιντ. Ήταν όμορφη και να άλλο ένα στοιχείο ρατσισμού: Μια όμορφη γυναίκα δεν μπορεί να σκέφτεται! 

Μ.Κ.: Η οποία Λου Σαλομέ τους έπαιζε στα δάχτυλα και τους τρεις! Αν διαβάσεις τα κείμενα της, ήταν καταπληκτική συγγραφέας που ποτέ δεν βγήκε στην επιφάνεια. Δεν ήταν όμορφη με την κλασική έννοια, αλλά μάλλον γοητευτική ήταν. 

Ε.: Φοβερό το ότι μία δυναμική προσωπικότητα και μία καλή συγγραφέας πέρασε στην ιστορία ως η τσούλα των μεγάλων αντρών που δεν τους καθόταν κιόλας! 

Πολύ άσχημο αυτό, πράγματι!

Ε.: Σικέ ήταν όλο αυτό, δεν το συζητάμε, με όλη αυτή την τρομοκρατία εξ Ανατολής. Απίστευτη βιαιότητα υφίστανται οι γυναίκες στην Αφρική ή στην Ινδία μέχρι σήμερα. Ζούμε εδώ στην Ελλάδα και δε μπορούμε να συλλάβουμε τι σημαίνει κλειτοριδεκτομή. Ας τα αφήσουμε όμως αυτά τα ακραία, διότι η υποτίμηση της γυναίκας έρχεται κι από τη Δύση, πιο ύπουλα όμως και υπονομευτικά. Δες τον Τραμπ! Έχει μια bimbo δίπλα του κι είναι και μάγκας που έχει τη bimbo. Η γυναίκα δηλαδή φτάνει μέχρι εκεί, νά'χει ένα ωραίο φουσκωμένο κώλο και δύο στητά βυζάκια. Απαγορεύεται η γυναίκα να είναι σκεπτόμενη ή έξυπνη κι αν είναι κι όμορφη, θά'ναι μόνο γι' αυτή τη δουλειά στυλ Τραμπ! 

Πως αντιλαμβάνεσαι την παρουσία του αρσενικού, Μαρία, στη ζωή σου;

Μ.Κ.: Αν μιλάς για σύντροφο, έτσι τον αντιλαμβάνομαι κιόλας. Σαν σύντροφο! Να τον θαυμάζω και να με θαυμάζει - είναι απαραίτητο και για τους δυο μας αυτό. Δεν θαυμάζω συχνά, αλλά άμα θαυμάζω, συμβαίνει με πάθος. Η ιδανική σχέση είναι να έχω και σύντροφο και φίλο κι εραστή, έναν σύντροφο σε όλα! Οι ηθοποιοί, ξέρετε, θεωρούμαστε και είμαστε περίεργα άτομα, τα πλέον ακατάλληλα για σοβαρή σχέση, εγώ όμως στη ζωή μου δεν μπορώ να υποκριθώ ή να πω ψέματα. Φαίνεται, με πιάνει ο άλλος! 

Η τέχνη είναι και μία απάτη;

Ε.: Με την τέχνη δεν εξαπατάς ακριβώς τον άλλον. Τον παραμυθιάζεις, είναι σαν ένα παραμύθι που τον αρπάζει και τον πάει αλλού. Τον παραμυθιάζεις βέβαια εν γνώσει του. Η τέχνη είναι το πιο αληθινό και σκληρό παράλληλα παραμύθι. 

Μ.Κ.: Που να σας έχω στο Εθνικό που παίζαμε τους ''Πόθους''. Κάτι γριές από κάτω να μονολογούν και να ακούγονται: ''Βρε την τσούλα, α την αλήτισσα!'' κι εμείς να τρώμε τα συκώτια μας πάνω στη σκηνή για να μην ξεκαρδιστούμε! 

Βλέπετε όμως και πόσο πιο επικοινωνιακή είναι η σχέση του μέσου θεατή με το θέατρο απ' ότι με το τραγούδι. Στο θέατρο σπάνια θα μιλάει κάποιος, σε μουσική σκηνή πάλι συνήθως δε βγάζουν το σκασμό...

Μ.Κ.: Φέτος στην κεντρική σκηνή του Εθνικού υπήρχαν μέρες που είχαμε γονατίσει μ' αυτούς που μιλούσαν αναίσχυντα στα κινητά τους την ώρα της παράστασης. 

Ε.: Εγώ ξέρεις τι έκανα μια φορά; Τραγουδούσα ρετρό με τον Δαυίδ Ναχμία στο πιάνο κι από κάτω ήταν ένας μεγαλοδικηγόρος πού'χε έρθει με την παρέα του. Μιλούσαν πολύ δυνατά. Σταματάω την πρώτη φορά, τους λέω ''Σας παρακαλώ, κάντε λίγη ησυχία''. Συνεχίζω σα να μην έχει συμβεί τίποτα. Με έγραψαν αυτοί, συνέχισαν να μιλάνε, οπότε σταμάτησα για δεύτερη φορά κι εκεί τους είπα να φύγουν άμα δεν θέλουν να ακούσουν. Δεν αισθάνθηκα ενόχληση απέναντι σε μένα, αλλά τον διπλανό τους που ήρθε με το υστέρημα του για να μ' ακούσει. Αυτό το δεκάρικο που δίνει ο άλλος είναι συνήθως από το υστέρημα του κι ο άλλος ο μαλάκας έρχεται και τον ενοχλεί. Οφείλω να προστατεύσω τον άνθρωπο που με τιμάει, δεν οφείλεται η αντίδραση μου σε εγωκεντρικούς λόγους.

Πόση ώρα διαρκεί η παράσταση σας και πόσοι μουσικοί βρίσκονται επί σκηνής;

Ε.: Είναι ο Μανώλης Λιανής στα τύμπανα και στην κιθάρα, η Μελίνα Ντελίκου στο βιολί και ο Χάρης Μπότσης στο πιάνο και στα πλήκτρα. Μαζί με το διάλειμμα, η παράσταση διαρκεί ένα δίωρο. 

Μ.Κ.: Τα παιδιά όλα επιδεικνύουν ένα νοιάξιμο τρομερό. Δουλεύουμε σαν σύντροφοι και δέχονται κάποιες σκηνοθετικές οδηγίες μου. 

Πόσες ώρες κάνατε ή κάνετε πρόβες;

Ε.: Αρκετές και τώρα που μπλέξαμε και με ηθοποιό...(γέλια)

Μ.Κ.: Εγώ ήμουν μαθημένη τουλάχιστον σε πεντάωρα. Τόσο είναι οι κανονικές πρόβες ενός ηθοποιού κι από κει και πέρα χτυπάς εφτάωρο, οχτάωρο ή και δωδεκάωρο, όπως συνέβαινε καμιά φορά με τον Λευτέρη Βογιατζή. 

Ε.: Του μουσικού πάλι οι πρόβες είναι ''Εντάξει, μωρέ, τό'χουμε, πάμε να φύγουμε, παιδιά'' (γέλια)

Ευσταθία - Μαρία Κίτσου

Ευσταθία - Μπόσκο - Μαρία Κίτσου

* Η παράσταση ''Σε θέλω'' των Ευσταθίας - Μαρίας Κίτσου θα δοθεί στον Ιανό της Σταδίου αυτή την Παρασκευή 19 Μαΐου στις 21.00 με είσοδο 16 ευρώ (με μπίρα ή κρασί)

όλα-για-την-Εύα

Παρότι μένει ακόμη ένας μόνο μήνας παραστάσεων, το θέατρο Αλκμήνη εξακολουθεί να γεμίζει από φίλους αγαπημένους που σπεύδουν να τιμήσουν την προσπάθεια της Εύας Κουμαριανού και το έργο μας. Χθες ήταν εκεί η Μαριλού Φραγκιαδάκη από τις ''Κούκλες'', ο μόδιστρος Μάκης Τσέλιος (πρόκειται για έναν άνθρωπο με βαθιά παιδεία), ο Πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών Χάρης Παπαδόπουλος με τον παραγωγό Νίκο Σέκερη, η Ευσταθία που πάντα μάς τιμάει με την παρουσία της, ο βοηθός μου Θρασύβουλος Καλαϊτζίδης, αλλά και η Ελεωνόρα Μελέτη, η οποία, έτσι απλή που προσήλθε, δε θα την αναγνώριζα. Επίσης, ο συνθέτης Δημήτρης Μαραμής, ο μουσικός Γιώργος Νικητόπουλος και η πολυτάλαντη Μαρκέλλα Αργυροπούλου, που έχει εμφανιστεί σε ταινίες του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου. Ξεχωριστής σημασίας, ωστόσο, ήταν για μένα το πέρασμα από το θέατρο ενός παλιού φίλου της Εύας: Του Ανδρέα από το Κερατσίνι, ενός ανθρώπου με τη δική του μεγάλη ιστορία. Έχω την αίσθηση, ύστερα από δύο μήνες και κάτι που παίζεται η παράσταση, πως οι σημαντικοί άνθρωποι που γνώρισα ήταν και είναι πολύ περισσότεροι απ' αυτούς που θα συναντούσα αν παρουσιάζαμε ένα οποιοδήποτε άλλο, πιο συμβατικό ενδεχομένως, έργο. Συνεχίζουμε κανονικά μέχρι τέλη Απριλίου, αν και επί της παρούσης δε σκέφτομαι τίποτα άλλο πέραν ενός ταξιδιού στη Θεσσαλονίκη που το είχα μεγάλη ανάγκη!

από-το-ποντίκι-το-onlytheater-και-τον-real-FM

Εδώ το link με την εκπομπή - αφιέρωμα στη Γιώτα Γιάννα που έκανε η Σεμίνα Διγενή στον Real FM την περασμένη Παρασκευή. Καλεσμένοι στο στούντιο, η Γιώτα Γιάννα, ο Γιώργος Χρονάς κι εγώ:
http://www.mediasoup.gr/node/65657
Εδώ το link με την εφημερίδα ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ και το τελευταίο μου άρθρο που αφορά στις Σχολές Ανωτάτης...Ζογκλερικής της Αθήνας:
http://topontiki.gr/article/46915/Sxoles-Anotatis-Zogklerikis
Κι εδώ, μερικές κριτικές μου σε θεατρικές παραστάσεις, όπως δημοσιεύθηκαν στο www.onlytheater.gr:
Στο έργο Με το μικρό όνομα, Ρίτα του Γιώργου Χρονά σε σκηνοθεσία Νίκου Σούλη:
http://www.onlytheater.gr/kritiki_/kritiki-onlytheater_/1125-eide-ti-rita-sakelariou-san-rita-hayworth-o-antonis-mposkoitis.html
Στο έργο Καθόλου καλά της Ursula Rani Sarma σε σκηνοθεσία Ευθύμη Μπαλαγιάννη:
http://www.onlytheater.gr/kritiki_/kritiki-onlytheater_/1079-kritiki-sto-katholou-kala-apo-ton-antoni-mposkoiti.html
Στο έργο Ο διάδρομος της Ευσταθίας σε σκηνοθεσία Μάνιας Παπαδημητρίου:
http://www.onlytheater.gr/kritiki_/kritiki-onlytheater_/1203-gia-ton-pio-mavro-mellontologiko-diadromo-tis-efstathias-kai-tis-manias-papadimitriou-grafei-o-antonis-mposkoitis.html
Και στο έργο Οι ζωές των άλλων του Άλμπερτ Οστερμάγιερ σε σκηνοθεσία Αλίκης Δανέζη - Knutsen:
http://www.onlytheater.gr/kritiki_/kritiki-onlytheater_/1072-stis-zoes-ton-allon-o-antonis-mposkoitis-synantise-mia-apo-tis-pio-dynates-omades-theatrikis-seazon.html
 

lena's-lunch-break

Η συναυλία της Λένας Πλάτωνος στη Θεσσαλονίκη στέφθηκε από τόσο μεγάλη επιτυχία, που η ίδια τη χαρακτήρισε Μικρό Ηρώδειο. Στο σαμποτάζ της μέσα στη Βαβυλωνία του Μύλου... υπέκυψαν αρκετοί φίλοι, όπως ο filtig, η Φωτεινή Βελεσιώτου, ο Τέλλος, η May Roosevelt και η Άρτεμις με τη μικρή Κατερίνα. Ο δε filtig μού περιέγραψε το μοναδικό κλίμα που μεταφέρθηκε από σκηνής με τον Παλαμίδα για ακόμη μία φορά στο ρόλο του ερμηνευτή, κυριευμένου από το πνεύμα του Καβάφη. Η ανάγκη ενός τραπεζώματος - επιεόρτιου για ότι έγινε εκεί πάνω ήταν επιβεβλημένη! Τα υπέροχα εδέσματα της Βικτώριας εξαφανίστηκαν εντός ολίγων λεπτών από τη Λένα, τον Στέργιο, τον Γιάννη, τον bosko και την Ευσταθία! Και εις άλλα με υγεία!

σύνταγμα-κλαυθμώνος:1-1

Τηλεφωνήθηκα μ' ένα φίλο τραγουδοποιό χθες το απόγευμα. Ψήνεσαι για gay pride που τραγουδάει η φίλη μου η Ευσταθία και μ' έχει καλέσει; τον ρώτησα. Αφού σκέφτηκε λίγο, μου απάντησε Ναι, αλλά να πάρω και την κοπέλα μου μαζί; Να την πάρεις, του είπα, σκεπτόμενος κι εγώ ότι δε θα θέλει να τον δει κανά μάτι μοναχό του μεσ' στο αλαλάζον gay πλήθος, σκέψη που τελικά αποδείχτηκε καχύποπτη και ως εκ τούτου άδικη, μια και η κοπέλα του μόλις είχε έρθει απ' το νησί της, όπου διαμένει μόνιμα. Αποφασίσαμε, ωστόσο, αντί του gay pride, να ξεκινήσουμε απ' την πλατεία Συντάγματος. Κι εκεί πού 'θελα να παρακολουθήσω τη συνέλευση, που ακόμη δεν είχε αρχίσει, τι τό 'θελα και πέρασα απ' το πάνω μέρος της πλατείας, το...επάρατο;
Λυπάμαι και δε θέλω να φανεί καθόλου προβοκατόρικο αυτό που θα πω, μα η πλατεία έχει χωριστεί στα δύο! Πάνω είναι...25η Μαρτίου

και κάτω...διακοπές στην Ικαρία! Βέβαια, φύσει και θέσει προτιμώ τις διακοπές στην Ικαρία, πόσω μάλλον όταν συνδυάζονται με ανοιχτές συζητήσεις, με πνεύμα συλλογικότητας και με απόλυτα δημοκρατικές διαδικασίες. Ώσπου από τα μεγάφωνα (του πάνω πάντα μέρους της πλατείας) ακούστηκε ένα άσμα με καρακιτσάτη ενορχήστρωση που έλεγε Λαέ πάρε τη σπάθα σου και πάλι/ να κόψεις των ξένων το κεφάλι, γεγονός που με εξόργισε, άρχισα τα γαμωσταυρίδια, πήρα την παρέα μου κι αποφασίσαμε πως θα είναι χίλιες φορές προτιμότερο το gay pride! Για να μεταφερθούμε λίγο παρακάτω, στην πλατεία Κλαυθμώνος, να δούμε και τι έγινε εκεί πέρα!

Φωνή λαού, χαρά θεού! Αν και θα προτιμούσα το τετριμμένο Οργή θεού, γιατί τόσο ξεσάλωμα δεν υποφέρεται, ασχέτως αν είσαι gay ή straight. Χάθηκε κάνα gay friendly ελληνικό punk συγκρότημα να τα σπάσει όλα; Θα μου πεις, μήπως υπάρχει; Έλα ντε...

Ευτυχώς που προλάβαμε την Ευσταθία, η οποία- έχω την αίσθηση- ότι αποτέλεσε την πιο ποιοτική μουσική νότα της βραδυάς. Ωραία jazzy μπάντα με την ίδια εξωστρεφή, όπως είναι δηλαδή ως άνθρωπος και εν προκειμένω εντελώς μεσ' στη γιορτινή ατμόσφαιρα, σε όλα τα γνωστά της τραγούδια.

Το ότι η Ευσταθία μίλησε περί αγάπης και συναισθήματος μεταξύ του κοινού ή κάτι τέτοιο εν πάσει περιπτώση, μετά το τέλος του προγράμματος της, εκτός των εκδηλώσεων λατρείας απ' τους θαυμαστές της, την έφερε αντιμέτωπη και με έναν σκληροπυρηνικό ακτιβιστή gay, γύρω στα 50 και με εξαθλιωμένη όψη, ο οποίος φώναζε ότι δεν χρειάζονται τραγουδάκια την ίδια στιγμή που δολοφονούνται ομοφυλόφιλοι και καταπατούνται στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Ήμουν έτοιμος να τον ρωτήσω τι ήθελε εκεί πέρα, μεσ' στο τσακίρ κέφι δηλαδή, αλλά είχα προσέξει που καθόταν μόνος του παραπέρα κι είχε πλακώσει τις μπίρες, οπότε δεν τού 'πα τίποτα του ανθρώπου. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά τόσο η Ευσταθία, όσο κι η υπόλοιπη παρέα, συμφωνήσαμε πως είχε τα χίλια δίκια σε ότι έλεγε, ασχέτως αν βρήκε τη φίλη τραγουδοποιό και ερμηνεύτρια εύκολο θύμα του ήπιου μένους του.

Στο backstage, ένα δροσερό νερό και μια αγκαλιά στην Ευσταθία επιβάλλονταν, μετά το πέρας του προγράμματος της. Αλλά γιατί μόνο ένα εικοσάλεπτο επί σκηνής η Ευσταθία και κάτι άλλοι, μην πούμε ονόματα από τώρα-θα δούμε παρακάτω, σχεδόν μία ώρα;

Κι ύστερα ήρθαν οι Μέλισσες! Όχι του Ξανθούλη, αλλά της ελαφράς pop δισκογραφίας, οπότε την κάναμε προς το καφέ, όπισθεν της πλατείας Κλαυθμώνος, συναντώντας τον αγαπητό Βασιλικό.

Την ίδια στιγμή που με τον Βασιλικό συζητούσαμε για την επικείμενη συναυλία του στη Μικρή Επίδαυρο μαζί με τη Δήμητρα Γαλάνη, από το stage ακούγονταν οι Κούκλες που παρίσταναν τη Μελίνα Μερκούρη και την Αλίκη Βουγιουκλάκη - κορυφαία gay icons. Και γαμώ τις προβλεψιμότητες, εν ολίγοις! Μια χαρά ήταν οι μακαρίτισσες, ακούσαμε play-back τουλάχιστον τραγούδια του Χατζιδάκι και του Ξαρχάκου, διότι λίγο αργότερα οι Κούκλες το γύρισαν στη Βανδή, τη Βίσση και την Άντζελα. Μα, γιατί το κάνουν αυτό; φώναξα σε κάποια φάση και αμέσως μετά τό 'κλεισα το ρημάδι, καθώς κάλλιστα θα πεταγόταν κανείς και θα μού ΄λεγε Και τι θες να τραγουδάνε, ρε bosko, στο gay pride; Μαρίζα Κωχ ή τα Carmina Burana; Γιατί, δηλαδή, θα τους κακόπεφτε νά 'βγαινε η Μαρίζα και νά 'λεγε Σαράντα μέρες πόλεμος και σβαμ και σβουμ και βούι-βούι-βούι κι αμάν-αμάν-αμάν;

Δηλαδή, καλύτερο είναι το κιτσαριό της Lady Gaga, της οποίας προσωπικά δε γνωρίζω κανένα τραγούδι; Η Ευσταθία, όμως, έσπευσε να μου εξηγήσει πως το κιτς είναι αναπόσπαστο μέρος της gay κουλτούρας, όπου και πάλι διαφώνησα μια και στην Ελλάδα έχουμε τόσους και τόσους gay αξιόλογους καλλιτέχνες, που δεν είναι καθόλου κιτς!

Θυμήθηκα τότε τα λόγια του Θεσσαλονικιού gay φίλου μου, Γιώργου Τσιτιρίδη. Μην το ψάχνεις- μού 'χε πει- οι περισσότερες αδερφές βγαίνουν στα μπαρ όλο περισυλλογή να το παίξουν κουλτουριάρες και μόλις ακούσουν καμιά Μπιγιονσέ απ' τον dj, σκίζουν τα ρούχα τους απ' τη χαρά τους!

Εδώ, οι Κούκλες επί σκηνής παροτρύνουν το κοινό να χορέψει με ABBA, Boney M. και λοιπά disco κομμάτια του παρελθόντος. Άρχισα να βαριέμαι επικίνδυνα...

Όλος αυτός όμως ο συνδυασμός του "έξω καρδιά" και του γκροτέσκου, στο όριο πια του φελλινικού θίασου, δεν με άφησε τελικά να βαρεθώ.

Ότι δεν κατάφεραν η Lady Gaga και η Gloria Gaynor, το κατάφεραν οι επιεικώς απαράδεκτοι Ονιράμα! Ήμουν και φιλικά προσκείμενος απέναντι τους - είπα, δε μπορεί, ο Σαββόπουλος και η Αφροδίτη Μάνου συνεργάστηκαν μαζί τους, κάτι θά 'χουν - αλλά, δυστυχώς, δεν...

Και τι έγινε που τά 'λεγα; Εγώ μόνο τ' άκουγα! Διότι όλοι οι άλλοι γύρω μου χοροπηδούσαν και ούρλιαζαν με τα πιο νερόβραστα pop τραγούδια πού 'χα την ατυχία ν' ακούσω σ' αυτή τη ζωή. Υπομονή, βγαίνει η Ελευθερία Αρβανιτάκη εντός ολίγου!

Η οποία Αρβανιτάκη, αν και φανταζόμουν ότι θα έβγαινε με τη μπάντα της, εν τέλει βγήκε με τους Ονιράμα, τραγουδώντας τρία μόνο κομμάτια: τα Όχι, δε μιλώ για μια νύχτα εγώ, Το μηδέν (Βάλαμε φωτιά στα φρένα) και το Δυνατά-δυνατά, με το οποίο κάηκε η Κλαυθμώνος!
Α, όλα κι όλα, σύντροφοι ομοφυλόφιλοι και συντρόφισσες λεσβίες, του χρόνου θα σας φτιάξω εγώ τη συναυλία! Θα ξεκινήσουμε τ' απόγευμα μόλις πέσει ο ήλιος με κλασική μουσική, Mahler, Tschaikovsky, τέτοια πράγματα. Μετά θά 'χουμε συναυλία μελοποιημένου Καβάφη (Πλάτωνος, Τρανουδάκης, λόλεκ κ.α.) με τη Μαρία Φαραντούρη - τι; δεν σας αρέσει η Φαραντούρη; Καλά, τότε θα σας έχω τη Μούσχουρη - και θα ξενυχτίσουμε με Αγγελάκα, Βελιώτη και Λύκους! Σωστός; Ή να πάω να κρυφτώ από τώρα στο γκαράζ της Κλαυθμώνος να γλιτώσω το ξυλίκι;
Η βραδιά έληξε με τον φίλο μου Έκτορα Λυγίζο που αφού τον βρήκα και τον τράβηξα μεσ' απ' το αλαλάζον πλήθος, που έλεγα στην αρχή του post, την αράξαμε οκλαδόν στη συνέλευση της πλατείας Συντάγματος. Νάτην η πραγματική χαρά θεού, να συνομιλείς δηλαδή μ' αυτό το σοφό παιδί πέρι θεάτρου, κινηματογράφου και πολιτικής. Χάρηκα πολύ που ο Έκτορας ετοιμάζει την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του!
Όσο για τη συνέλευση, δυστυχώς την προλάβαμε στο τελευταίο δεκάλεπτο, πριν κλείσει η μικροφωνική κι ο πολύς κόσμος αρχίσει ν' αποχωρεί. Μέσα σ' αυτό το δεκάλεπτο, πάντως, ακούστηκε ένας τύπος, ο οποίος απαίτησε την παρουσία περισσότερων μεταναστών στη συνέλευση για να εισπράξει το ψιθυριστό σχόλιο πίσω μου Δεν πα' να παίξεις το πουλάκι σου; από μία γυναίκα κάποιας ηλικίας που προφανώς δε γούσταρε καθόλου τους μετανάστες, καθώς επίσης κι ακόμη ένας κύριος άνω των 70 ετών που μιλούσε δηκτικά ωσάν τον Αδαμάντιο Πεπελάση. Τότε, μέχρι να πεταχτώ στο απέναντι περίπτερο για ν' αγοράσω την Καθημερινή της Κυριακής, συνέθεσα το ακόλουθο ποίημα: Πρόσεχε τον Πεπελάση/ μη τυχόν και σ' απελάσει/ κύων είναι σαν τη Λάσι/ και τ' αρχίδια θα σου κλάσει! Τελικά, η Αθήνα παρ' όλη τη φτώχεια της, παραμένει τις νύχτες μία ολοζώντανη πόλη!

τέρμα-για-σήμερα-ο-μύθος-της-ευσταθίας-που-ακόμη-χτίζεται-επάξια

Η παρουσίαση του βιβλίου της Ευσταθίας στον Ιανό πριν από μερικές ώρες ήταν μία από τις πιο χαλαρές εκδηλώσεις, στις οποίες έτυχε να κληθώ και να μιλήσω. Για πρώτη φορά μάλιστα δεν είχα γραμμένο κείμενο, αλλά είπα μια κι έξω ότι είχα να πω: συγκεκριμένα, για το όταν ρώτησα κάποτε την τραγουδοποιό πώς είναι να καταδιώκεται από ένα...ζαμπόν κι εκείνη ορθώς με παρέπεμψε στη Μαριανίνα Κριεζή, η οποία στα 80s έγραφε για τουρλού και φασολάδες, μα ουδείς την είχε κατηγορήσει! Αναφέρθηκα εκτενώς, επίσης, στα πρωτότυπα στιχουργήματα της Ευσταθίας που κοσμούν το βιβλίο της ως κείμενα ή, σωστότερα, ως πλατωνικά σουρεαλιστικά σεντόνια εποχής Γκάλοπ!
Σκέφτομαι ότι η έκφραση μια κι έξω που χρησιμοποίησα προηγουμένως δεν είναι σωστή, αφού έγινε παρεμβολή από την ηθοποιό Πέγκυ Τρικαλιώτη. Όταν μίλησα, λοιπόν, για το εξαιρετικό μελλοντολογικό κείμενο περί έρωτος με τον τίτλο Αθήνα 2071 μ.Χ., η Τρικαλιώτη από μικροφώνου το διάβασε ολόκληρο στο κοινό. Ξέχασα μόνο να πω ότι βλέποντας κανείς το βιογραφικό της Ευσταθίας στις δυο πρώτες αράδες του βιβλίου, μαθαίνει ότι είναι απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, κάτι που ψυχαναλυτικά έχει ενδιαφέρον αναφορικά με τους στίχους που παρατίθενται και που κοντράρουν στην εντέλεια το προφίλ των σπουδών της (εκφράσεις όπως ειδύλλια του κώλου, κακογαμημένες υπάρξεις, επιδερμική καύλα κλπ.)

Το μουσικό μέρος ήταν εξαιρετικά λιτό και σύντομο. Μόνο ένα βαλς τραγούδησε live η Ευσταθία για πιάνο- φωνή από το τελευταίο cd της. Σωστή κίνηση μάλλον, εφόσον από την ερχόμενη Τετάρτη η τραγουδοποιός και ερμηνεύτρια ξεκινά τις κανονικές ακουστικές παραστάσεις της στο πατάρι του Ιανού.

Στη δική του ομιλία, ο Λουδοβίκος των Ανωγείων (εμένα πάντως ο Βασίλης Χατζηιακώβου με προλόγισε ως Λουδοβίκο των...Εξαρχείων), χαρακτήρισε την Ευσταθία ρακοσυλλέκτρια ακριβών στιγμών. Κι όταν εκείνη σχολίασε πως αμφότεροι είναι ετερόκλητοι καλλιτέχνες, ο Λουδοβίκος διαφώνησε. Αν πας προς τα πίσω- της είπε- προς τη μεριά της μάνας σου, εκεί θα με βρεις!

Πέγκυ Τρικαλιώτη, Ευσταθία και Λουδοβίκος των Ανωγείων, το πρωταγωνιστικό τρίο μιας μικρής γιορτής που έλαβε χώρα στον Ιανό μόλις πριν ένα τρίωρο. Τέρμα για σήμερα ο μύθος λέγεται το βιβλίο της Ευσταθίας, πράξη τολμηρή- θα ισχυριζόταν κανείς- αν υπολογίσει ότι η Ευσταθία μετράει μόλις μια εξαετία στο ελληνικό τραγούδι. Έτσι, με το να αυτοσαρκάζεται και ως ευφυής καλλιτέχνιδα να βάζει κάτω τον ίδιο της τον εαυτό και να τον διαλύει, νομίζω πως βρίσκεται πολύ κοντά στο να χτίσει πραγματικά τον δικό της μύθο.

σήμερα-το-μεσημέρι-στον-ιανό-η-παρουσίαση-του-βιβλίου-της-ευσταθίας

Η τραγουδοποιός και ερμηνεύτρια Ευσταθία μου έκανε την τιμή να θέλει να είμαι εγώ αυτός που θα μιλήσει για το βιβλίο της, όταν με το καλό θα κυκλοφορούσε. Να που τελικά το βιβλίο βγήκε από τις εκδόσεις ΙΑΝΟΣ ο μελωδός και το παρουσιάζουμε σήμερα στις 15.00 το μεσημέρι στον Ιανό της Σταδίου. Ο Λουδοβίκος των Ανωγείων, ο έτερος ομιλητής στο πάνελ για την πρώτη λογοτεχνική έξοδο της Ευσταθίας, προχθές που βρεθήκαμε στην κηδεία του Ρασούλη, θέλησε να μου πει το ακριβές περιεχόμενο της δικής του ομιλίας, μα δεν τον άφησα, για να μην με...επηρεάσει. Αυτή την ώρα ούτως ή άλλως συντάσσω το κείμενο που θα διαβάσω και σκέφτομαι ότι η Ευσταθία είναι ο μοναδικός καλλιτέχνης που νιώθω την ανάγκη να υπερασπίσω κανονικά. Κι όχι γιατί το έχει κι η ίδια ανάγκη ή -προς θεού- μου το ζήτησε, αλλά γιατί εκεί με οδηγεί η γνώση ενός ακήρυχτου πολέμου που φαίνεται να την κατατρύχει, από τους σκληροπυρηνικούς κουλτουριάρηδες (κι εγώ τέτοιος είμαι, αλλά βάζω συχνά νερό στο κρασί μου, ειδικά όταν υπάρχει αξία) και τους πιο alternative συνάδελφους. Κατά τ' άλλα, η Ευσταθία προχωράει, εκδίδει τα δισκάκια της και τα στιχουργήματα της κι ετοιμάζεται μάλιστα για μια σειρά unplugged παραστάσεων, πάντα στον Ιανό. Θα τα πούμε κι αύριο, αμέσως μετά την παρουσίαση του βιβλίου της με τίτλο Τέρμα για σήμερα ο μύθος.

portmanteau-post

Τυχεροί πραγματικά όσοι βρεθήκαμε χθες βράδυ στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση προκειμένου να παρακολουθήσουμε τη συναυλία του ensemble Constantinople με τη Σαβίνα Γιαννάτου. Δηλαδή πάλι στο Ωνάσειο θα πας...ήταν το εύστοχο σχόλιο από τηλεφώνου της Λένας προτού στείλει τα φιλιά της στην ερμηνεύτρια της, τα οποία παρεμπιπτόντως αμέλησα να μεταφέρω. Όσο για τον φίλο που πήγαμε παρέα στη συναυλία, η μόνιμη κάφρικη διάθεση του εκφράστηκε μέσα από την επιθυμία του να χαρακτηρίσει... προσανάμματα τα ξυλόγλυπτα εκθέματα-έργα τέχνης του Ιδρύματος. Μια κάφρικη διάθεση που παρέσυρε και μένα, αμέσως μετά το τέλος του καλλιτεχνικού event, στη θέαση της άκρως διασκεδαστικής σπλατεριάς υπό τον τίτλο Zombieland. Αυτό όμως είναι μια άλλη ιστορία, οπότε ας πάμε πίσω στη Σαβίνα Γιαννάτου και τους Constantinople. Την περίμενα περισσότερο free form τη συναυλία κι αυτό που με εντυπωσίασε ήταν η σχεδόν ερωτική σχέση μεταξύ των μουσικών και των οργάνων τους, που αναδείχθηκε. Όλα κύλησαν ήρεμα, μέσα σε μια lounge ατμόσφαιρα και δίχως αυτοσχεδιαστικές ακροβασίες. Πιο ρυθμικές ήταν οι συνθέσεις της ίδιας της Σαβίνας βασισμένες στα ποιήματα της Σαπφούς, όπως στο Γλυκεία Μάτερ, που η μελωδία του ακόμη με γυροφέρνει. Επίσης, ο κανονικός διάλογος των φωνητικών της Σαβίνας με τον ήχο του κλαρινέτου της Lori Freedman στο intro του παραδοσιακού νανουρίσματος από τη Λέσβο, ήταν άλλη μία ξεχωριστή στιγμή.
Εδώ, μεταφερόμαστε στο φουαγιέ του κτιρίου, όπου αμέσως μετά το τέλος της συναυλίας, το κοινό έσπευσε να δώσει στη Σαβίνα Γιαννάτου τα καθιερωμένα συγχαρητήρια. Respect στη σημαντική καλλιτέχνιδα, όχι μόνο για τη στάση της τόσα χρόνια στο πεδίο της μουσικής, αλλά κυρίως για το ρεπερτόριο που υπηρετεί. Όπως είχα γράψει παλιότερα σε ένα κείμενο που συνόδευε δισκογραφική της έκδοση, η Σαβίνα είναι απλώς η τραγουδίστρια που υπηρέτησε και υπηρετεί το τραγούδι μακρυά από θορυβώδεις λαϊκές επιδοκιμασίες, όπως ανέκαθεν ονειρευόταν ο Μάνος Χατζιδάκις.
Τα νέα για το τσουνάμι στη μακρυνή Ιαπωνία έφτασαν μαζί με τις εικόνες, για τις οποίες ο όρος βιβλική καταστροφή ισχύει απόλυτα και δεν έχει σχέση με τα συνήθη ρεπορταζιακά κλισέ. Μοιραία θυμήθηκα τον δικό μας σεισμό της Πάρνηθας του 1999. Με είχε βρει να κοιμάμαι μεσημεριάτικα, αφού ως άνεργος και άεργος τότε παρακολουθούσα κάτι επιδοτούμενα σεμινάρια...ναυπηγοξυλουργικής κι έπρεπε να σηκώνομαι απ' τις εφτά το πρωί. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την εικόνα της γάτας μου που την ώρα ακριβώς του σεισμού σερνόταν με την κοιλιά στο πάτωμα σαν ερπετό με ορθάνοιχτα τα τέσσερα πόδια της! Όπως δεν θα ξεχάσω επίσης τις ευτραφείς κυρίες που τις βρήκε το κακό στο παραπλεύρως Bodyline και πήραν τους δρόμους άλλες με τα μαγιό τους και άλλες ημίγυμνες με πετσέτες. Ολόκληρο post και μάλιστα διασκεδαστικότατο μπορώ να κάνω, ανασύροντας μνήμες από τον σεισμό της Πάρνηθας, που μπορεί τσουνάμι να μην είχε, άφησε πίσω του όμως πολλούς νεκρούς από τις ελληνικές λαμογιές στον χώρο της οικοδομικής εργολαβίας.
Σήμερα κόντεψα να πλακωθώ με ακόμη έναν ταρίφα. Έτυχε να μου τηλεφωνήσει η Ευσταθία στο κινητό για τα διαδικαστικά της παρουσίασης του βιβλίου της στον Ιανό την άλλη Παρασκευή με ομιλητές τον Λουδοβίκο των Ανωγείων και μένα. Καλλιτέχνης; με ρώτησε ο ταρίφας που άκουσε τη συνομιλία. Ας πούμε...απάντησα ανόρεκτα. Κι άρχισε να μου λέει ότι οι περισσότεροι του συναφιού μου είναι ανώμαλοι, σαν τον Σεργιανόπουλο που μέτραγε τις ψωλές των Σύριων στην πλατεία Βικτωρίας. Ο διάλογος που ακολούθησε είναι ενδεικτικός: Δηλαδή, δεν θα είχες πρόβλημα εάν μέτραγε τις ψωλές Ελλήνων ή Αμερικανών; τον ρώτησα κι εγώ. Να, ρε φίλε- συνέχισε- ξεφτίλα ο τύπος να πηγαίνει με μετανάστες και βασικά εμένα στον πούτσο μου. Ούτε ξέρω πόσες φορές επανέλαβε τη φράση Στον πούτσο μου για ότι άλλο είπε εν συνεχεία. Μεταξύ αυτών, δήλωσε ευθαρσώς ακροδεξιός, αν και μπουζουξής ερασιτέχνης και λάτρης του λαϊκού τραγουδιού, τουτέστιν καλλιτέχνης και φιλόμουσος, όπως και ότι συζεί με το κοριτσάκι που έφερε από το χωριό του στη Μάνη, αλλά πολύ τού πάχυνε εδώ στην Αθήνα και δυσκολεύεται να το πηδάει πλέον. Εν ολίγοις, μια κούρσα αφόρητη, κατά τη διάρκεια της οποίας σκέφτηκα να του πω ότι είναι μαλάκας ολκής και πως ο βίος ενός ανθρώπου που σαν βρωμόγατος στα σκουπίδια ψάχνει για έρωτα, σίγουρα παρουσιάζει πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τον δικό του, που γυρνάει στο σπίτι, πηδάει τη φακλάνα του κι ύστερα χουχουλιάζουν μακάριοι, μα εντέλει δεν του είπα τίποτα, πέραν μιας συμβουλής που του έδωσα: να παρατήσει το μπουζούκι, διότι η μουσική δεν έχει να κερδίσει το παραμικρό από άτομα σαν και του λόγου του. Γιατί το λες αυτό, ρε μάστορα; Μπας κι είσαι συριζαίος; Με στενοχωρείς! ήταν τα λόγια του σε μια ύστατη προσπάθεια να συμμαζέψει τα ασυμμάζευτα μέσω του χιούμορ. Στον πούτσο μου, του απάντησα και κατέβηκα από το ταξί.

ΣΤΟ ΠΛΕΥΡΟ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΔΙΦΩΝΟΥ: ΕΥΣΤΑΘΙΑ

Κάποτε υπήρχαν ραδιοφωνικοί σταθμοί με κανονικούς, «ανθρωπένιους» ραδιοφωνικούς παραγωγούς.
Κάποτε υπήρχαν τηλεοπτικές εκπομπές πολιτιστικού περιεχομένου.
Κάποτε υπήρχε το φεστιβάλ Θεσσαλονίκης…
Όχι άλλο «κάποτε», ας σταματήσει εδώ η λίστα.
Μήπως έχουμε πόλεμο και δεν το ξέρουμε;
Μάλλον ναι, γιατί είναι αφόρητο το βάρος της πλάστιγγας προς την εξαναγκαστική ελαφρότητα…
Ας δούμε τι υπάρχει ακόμα: υπάρχει τραγούδι, υπάρχουν καλλιτέχνες, υπάρχει μουσική και φυσικά υπάρχει και ο κόσμος που αγαπάει την αυθεντικότητα, τον πολιτισμό και τις ειλικρινείς, αυθόρμητες, καλλιτεχνικές εκφράσεις .
Σας στέλνω τους διφωνικούς μου χαιρετισμούς…
Καλή χρονιά!

Ευσταθία

η-ευσταθία-δεν-γουστάρει-τα-πολύ-καλά-παιδιά

Η Ευσταθία είναι η τραγουδοποιός και ερμηνεύτρια που ήρθε χτες βράδυ να με πάρει με τ' αμάξι της από την οικία της Λένας Πλάτωνος για την κανονισμένη συνέντευξη μας. Αφορμή ήταν η έκδοση του νέου της άλμπουμ με τίτλο Είναι πολύ καλό παιδί, για το οποίο θά 'χουμε πολλά περισσότερα να πούμε στο εγγύς μέλλον. Η Λένα εκτίμησε το γεγονός πως για μισή ώρα που κάθισε στο σπίτι της η Ευσταθία, εντάχθηκε απόλυτα στην κατάσταση με τα ασυνάρτητα σουρεαλιστικά ποιήματα πού 'χουμε στήσει. Κατά καιρούς έχουν περάσει πολλοί μουσικοί από της Πλάτωνος και συνήθως την κοιτούν αποσβολωμένοι, αδυνατώντας να μας ακολουθήσουν στο ντελίριο που ελευθερώνει τη σκέψη και κάνει τη φαντασία να οργιάζει. Είδες που η Ευσταθία γράφει η ίδια στίχους και τό 'χει το σπορ; μου έλεγε προ ολίγου η Λένα στο τηλέφωνο. Είπαμε πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα με την Ευσταθία για το καλοκαιρινό τεύχος του διφώνου. Για την ακρίβεια, χάρηκα που γνώρισα έναν νέο άνθρωπο με χιούμορ, άποψη και χωρίς να μασάει τα λόγια του. Σ' ενοχλεί που όλοι λεν ακόμα το ζαμπόν της Ευσταθίας; τη ρώτησα. Είναι σημάδι των συντηρητικών καιρών μας, μου απάντησε, τη στιγμή που η Μαριανίνα Κριεζή τη δεκαετία του 1980 έγραφε μεταξύ άλλων για φασολάδες και τουρλού, μα κανείς δεν έμενε σ' αυτό. Και μάλλον δίκιο έχει. Γειά μας, λοιπόν, Ευσταθία, και χάρηκα για τη γνωριμία!

ΤΟ ΓΛΙΣΤΡΗΜΑ!

Το ποτήρι του Κλείδωνα έσπασε στο κατάρτι και οι φεγγαροχτυπημένες αλτρουίστριες έδεσαν κόμπο τις κυλότες τους. Τα μεσάνυχτα χτύπησε η μπουκαπόρτα της μίας από τις στήλες άλατος της κυρα- Βαρβάρας. Μία βρέθηκε στο χαντάκι πνιγμένη με μια καλτσοδέτα του κυρ- Μπάμπη, τι να πεις και τι ν' αφήσεις που τα έξοδα του σπιτιού σκαρφαλώνουν στις σκαλωσιές της οικοδομής και το είναι μου γεμίζει τη σπασμένη λεκάνη. Σταμάτα τις νεροσακούλες που τσουλάνε από τη Γλυφάδα ίσαμε τα Αναύρυτα. Οι τροπαιοφόροι κλείδωνες ξεκλείδωνες τους αγγυλωτούς σταυρούς όταν σε βρήκα με το μπασταρδόπαιδο στην κωλότσεπη του Μουσταφά, σταρένιο μου πόδι και παξιμαδομπίφτεκο. Το συχαμένο μοντελάκι κούνησε το κωλαράκι του για άλλη μια φορά και χάθηκε στις αιωρούμενες ξαπλώστρες. Τώρα που ξάπλωσαν τα άλογα μέσα στις μπανιέρες της συμφοράς βρήκα να περιηγηθώ την Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας, χωρίς παγκάκια και σοκάκια βουτυγμένα στο σουσαμέλαιο και την αποκοτιά. Με την εξάτμιση να τινάζει τα μυαλά της, έχοντας στο στόμιο της μια μπανάνα του Αλή Πασά, τα κουρελόχαρτα εξανεμίστηκαν μαζί με το σφουγγαρόπονο που χρησιμοποίησα στην κηδεία του Αγίου Βερνάρδου. Άνοιξα μια μπίρα και ήπια τρία βερμούτ μονοκουκουναριά. Τα μουτρωμένα ηχεία της μεγαλειότητος μου τσίνισαν στο άκουσμα του μπάσταρδου κι η κολυμπήθρα μεγαλύτερη από τον παπά που ιερουργούσε με ξεφτισμένα άμφια γλύστρησε σαν μονοκοντυλιά κι έπεσε μέσα στο λούκι - λουκ.
* by lena, by bosko, by eustathia, by astathia...