''τα φώτα στην πλατεία'' άναψαν χθες βράδυ στον ''σταυρό του νότου''

Την άποψη μου εν είδει κριτικής για τα ''Φώτα στην πλατεία'', τον δεύτερο δίσκο της τριανδρίας Πάνος Παπαϊωάννου, Χρυσόστομος Καραντωνίου και Δημήτρης Παπαχαραλάμπους, την εξέφρασα εδώ χθες με το προηγούμενο post. Μάλιστα, ενώ είχα την πρόθεση να διαβάσω το κείμενο στη δισκοπαρουσίαση των παιδιών στον Σταυρό του Νότου, ο Δημήτρης Ν. Μανιάτης είχε μια καλύτερη ιδέα: Αντί να γίνουμε μάλλον κουραστικοί με αναγνώσεις κειμένων, να κάνουμε ένα σύντομο διάλογο οι δυο μας πάνω στο δίσκο. Έτσι έγινε και νομίζω λειτούργησε πιο ''επιτυχημένα''. Ούτως ή άλλως, αναφέραμε αμφότεροι σκέψεις μας που είχαμε ήδη καταγράψει και που αφορούσαν στη μουσική και στους στίχους της συγκεκριμένης δουλειάς, στα ονόματα όλων των συνεργατών κ.λπ. 

Μου ''πάει'' ο Μανιάτης ως ντουέτο ή, σωστότερα, ''πάμε'' ο ένας στον άλλον, όλοι αυτό μας έλεγαν χθες, κι εγώ σκεφτόμουν για πολλοστή φορά την πρώτη γνωριμία μας το 2005 όταν είχαμε βρεθεί στον Πειραιά και μού'χε πάρει μια μικρή συνέντευξη για τον Βλάσση Μπονάτσο στα ΝΕΑ. Έκτοτε, όλο και κάπου βρισκόμασταν, με αποκορύφωμα τη ''συνύπαρξη'' μας στο facebook και τα κοινά μας ενδιαφέροντα. Φίλος αγαπημένος, άνθρωπος σωστός, ευφυής, χιουμορίστας, ''περπατημένος'', παραγωγός ραδιοφώνου πλέον μέσα στις τόσες δραστηριότητες του κι αυτός! Έχουμε συνέχεια με τον Μανιάτη, αφού σ' αυτή την πόλη κινούμαστε κι οι δυο μας! Πολύ το χάρηκα, πάντως, που κάτσαμε μαζί και με τον άλλο φίλο, τον Θανάση Συλιβό του ''Μετρονόμου'', ακούγαμε τα τραγούδια, πίναμε και σχολιάζαμε. 

Τα ''Φώτα στην πλατεία'' αποδόθηκαν επί σκηνής με φουλ μπάντα, κάτι σίγουρα δύσκολο για να επαναληφθεί σε live ακόμα και στην Αθήνα, αλλά που τουλάχιστον αποζημίωσε όλο τον κόσμο που προσήλθε στη δισκοπαρουσίαση. Και ήταν και πολύς ο κόσμος χθες, όχι μόνο από φίλους των δημιουργών, αλλά και από σημαντικούς καλλιτέχνες που έσπευσαν να τους τιμήσουν: Μεταξύ αυτών, η Ελένη Ροδά, η Μελίνα Κανά, ο Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης, ο Παντελής Κυραμαργιός, οι στιχουργοί Τάμμυ Τσέκου και Γιώργος Γκώνιας, οι ραδιοφωνικοί παραγωγοί Σιδερής Πρίντεζης και Ξενοφών Ραράκος κ.α. 

Μας συγκίνησε όλους ο Κώστας Παρίσσης, συνεργάτης των παιδιών και ''ψυχή'' της δουλειάς τους. Πρέπει να αποτιμηθεί στο μέλλον, αν δεν έχει ήδη γίνει, η πολύτιμη συμβολή αυτού του μουσικού στην ελληνική δισκογραφία των τελευταίων ετών. Και πιστεύω ακράδαντα πως ο Παρίσσης ήταν και είναι τόσο κοντά πάντα στους δημιουργούς που ενδεχομένως να έμεινε λίγο πίσω το προσωπικό του έργο. Πάντως χθες ακούσαμε απ' τον ίδιο εκείνη την ωραία διασκευή που είχε κάνει με τα Υπόγεια Ρεύματα στο παλιό λαϊκό του Χιώτη, ''Τι παράξενη κοπέλα'', καθώς και το ''Γέλα ψυχή μου'', τη μεγάλη επιτυχία πού'χε χαρίσει κάποτε στη Μελίνα Κανά. Παρεμπιπτόντως, την ώρα που έπεσαν οι πρώτες νότες του ''Γέλα ψυχή μου'', πέρασε από μπροστά μου η Μελίνα! ''Θ' ανέβεις να μας το τραγουδήσεις;'' την έπιασα και τη ρώτησα. ''Καλέ, όχι, στην τουαλέτα πάω'' μου απάντησε και λιώσαμε στο γέλιο! 

Αυτό που διαπίστωσα καθώς παίζονταν ''ζωντανά'' όλα τα τραγούδια του CD, είναι ότι διαγράφουν ήδη την τροχιά τους. Ο κόσμος φάνηκε να τα ξέρει και να τραγουδάει τους στίχους, ενόσω ο Παπαϊωάννου τα ερμήνευε για πρώτη φορά ολοκληρωμένα μπροστά σε κοινό. Δεν είναι μικρό πράγμα αυτό, εφόσον συνήθως σε ένα live ειδικά καινούργιας δουλειάς ο κόσμος περιμένει βασικά ν' ακούσει διασκευές σε αγαπημένα του τραγούδια. Κι όμως, χθες ένωσε τη φωνή του μ' αυτή του Πάνου στο ''Δε γίνεται αλλιώς'', στο λαϊκότροπο ''Πες μου'' ή στο ομότιτλο του δίσκου. Υπό αυτή την έννοια, τα ''Φώτα στην πλατεία'' είναι ένας μάλλον καλός δίσκος, ανεξαρτήτως του τι είπα εγώ ή ο Μανιάτης ή τι λένε οι κοντινοί άνθρωποι των δημιουργών. Το παν είναι το τραγούδι να φτάνει στον κόσμο και αυτό νομίζω πως επιτεύχθηκε στη χθεσινή δισκοπαρουσίαση. 

Είχα πολύ καιρό, μπορεί και χρόνια, να δω live τη Μαρία Παπαγεωργίου, η οποία συμμετέχει στα ''Φώτα στην πλατεία'' σε ένα ντουέτο με τον Παπαϊωάννου στο εξελληνισμένο ''Someone you love''. Η Παπαγεωργίου επίσης έχει φτιάξει κατάσταση με σκληρή δουλειά την τελευταία δεκαετία. Έχει ένα νεύρο κι ένα τσαμπουκά επί σκηνής αυτό το κορίτσι που σε συνδυασμό με το γρέζι στη φωνή της άνετα θα αναγορευόταν σε ορίτζιναλ ροκ περφόρμερ! Ας ξαναπώ από δω αυτό που έγραψα και που είπα χθες από μικροφώνου: Η Παπαγεωργίου έχει πλέον την έγκριση του ίδιου του Μίκη Θεοδωράκη που είναι φαν της διασκευής της στο τραγούδι του, ''Ξημερώνει'', από το ''Ραντάρ'' σε στίχους του Κώστα Τριπολίτη. Επιτέλους άκουσα κι εγώ live το ''Ξημερώνει'' και κατάλαβα ότι η Παπαγεωργίου δεν έκανε απλά μία διασκευή. Έκανε το κομμάτι δικό της και το έστειλε στα ουράνια!

Τι να πω και για τον Απόστολο Ρίζο, έναν εξαίρετο ερμηνευτή που επίσης κάνει δικό του ότι τραγουδάει! Αυτές τις μέρες ακούω συνέχεια το ''6'' του, τα έξι δηλαδή δισκογραφημένα τραγούδια του που διαφέρουν κατά πολύ από τον μέσο όρο της τρέχουσας δισκογραφικής παραγωγής. Θα γράψω σχετικά οσονούπω, γιατί τέτοιες δουλειές πρέπει να μαθαίνονται στις δύσκολες εποχές που ζούμε. Ο Ρίζος μας τραγούδησε το κομμάτι που κλείνει τα ''Φώτα στην πλατεία'', το ηλεκτρικό μπλουζ ''Ο καιρός θα δείξει'', συνοδεία του Πάνου Παπαϊωάνου στη φυσαρμόνικα! Μεγάλη στιγμή!

Η βραδιά έκλεισε σε λογική ώρα - δεν ''τράβηξε'' δηλαδή πολύ ώστε να κουράσει τον κόσμο - με τον ερμηνευτή Πάνο Παπαϊωάννου και τον συνθέτη Χρυσόστομου Καραντωνίου σε ένα ακουστικό set για κιθάρα - φωνή. Ακούσαμε την υπέροχη μπαλάντα τους, ''Ιχθύς'' (από τα αγαπημένα μου τραγούδια του δίσκου), αλλά και την άποψη τους στον ''Γκρεμό'' του Μάνου Χατζιδάκι. Εύχομαι κάθε επιτυχία στα ''Φώτα στην πλατεία'' και επαναλαμβάνω πως απ' αυτό που είδα/ άκουσα χθες, ήδη άναψαν για τα καλά, φωτίζοντας τις σκοτεινές λεωφόρους, στις οποίες ταξιδεύει το τραγούδι στην Ελλάδα των Μνημονίων, της φτώχειας και της αυτοδιαχείρισης. Νά'ναι καλά τα παιδιά! 

Ας φύγουμε τώρα από τον Σταυρό του Νότου κι ας πεταχτούμε στο γογό tasty bar! Το γνωρίζετε αυτό το στέκι απέναντι από τον Σταυρό, στην πλατεία; Το έχει η θεόμουρλη και ευφυέστατη Γωγώ Σουμουλίδου, κολλητή του Σωκράτη Μάλαμα και όχι μόνο, ψυχή μιας ''εντεχνοπαρέας'' των τελευταίων ετών, που ξέρει τους πάντες και την ξέρουν οι πάντες! Αν θες να γνωρίσεις μία αυθεντική ροκ γυναικεία περσόνα παλαιάς κοπής, πέρνα οπωσδήποτε από το γογό tasty bar! Η πληθωρική Γωγώ, όποτε δεν ανεβαίνει να χορέψει στις μουσικές σκηνές σε ακομπλεξάριστες και διαχυτικές περιπτύξεις με όλους τους καλλιτέχνες (είπαμε, την ξέρουν οι πάντες), σερβίρει τα καλύτερα ποτά και τα χειροποίητα πεντανόστιμα φαγητά της! Εκεί, λοιπόν, αμέσως μετά το τέλος της παρουσίασης των ''Φώτων στην πλατεία'' βρεθήκαμε με όλους τους μουσικούς, σκεπτόμενος κι εγώ πόσο ωραία θά'ναι τώρα που καλοκαιριάζει και θα αποκτήσω ξανά ένα γουστόζικο στέκι! Στη selfie photo είμαστε με τον στιχουργό Γιώργο Γκώνια, που έγραφα μόλις προχθές για την περίπτωση του, με αφορμή το άλμπουμ του Παπαδογιώργου, και χάρηκα που γνωριστήκαμε και προσωπικά. 
* Οι photos του post πλην της τελευταίας είναι του Κώστα Scrom. Η photo με μένα και τον Μανιάτη είναι της Ελεάννας Παπασπύρου

Για τα ''φώτα στην πλατεία'' των πάνου παπαϊωάννου - χρυσόστομου καραντωνίου - δημήτρη παπαχαραλάμπους

Καταρχάς να πούμε ότι η ύπαρξη αυτή τη στιγμή στο ελληνικό τραγούδι ή μάλλον η συνύπαρξη τριών νέων δημιουργών δικαιώνει αυτό που λέγεται απ' όλους και ισχύει κιόλας, ότι την ιστορία τη φτιάχνουν οι παρέες. Φίλοι κολλητοί από τη Θεσσαλονίκη, ταγμένοι στη μουσική, ο ερμηνευτής Πάνος Παπαϊωάννου και ο συνθέτης Χρυσόστομος Καραντωνίου έπρεπε να συναντήσουν στην Αθήνα τον στιχουργό Δημήτρη Παπαχαραλάμπους ώστε να κάτσουν και να φτιάξουν τραγούδια από κοινού. Ένα απ' αυτά, τα ''Μεροκάματα'', διακρίθηκε στους Αγώνες της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών και οδήγησε στην έκδοση του πρώτου τους δίσκου πριν από μερικά χρόνια. Εδώ να πούμε, βέβαια, ότι τα παιδιά στάθηκαν τυχερά: Η δουλειά τους δεν κυκλοφόρησε είτε στο διαδίκτυο μόνο, είτε χέρι με χέρι, αλλά από μία κραταιά εταιρεία, τη Feelgood, που φρόντισε για την όσο το δυνατόν καλύτερη διανομή της μουσικής τους. Με εκείνη τη δουλειά, οι τρεις καλλιτέχνες κατάφεραν κάτι όχι πολύ εύκολο: Να παιχτούν από τα ραδιόφωνα και να ξεχωρίσουν μέσα σε μία πληθώρα ανεξάρτητων κυρίως δισκογραφικών παραγωγών, διότι - ξέρετε - ναι μεν κρίση, οι δίσκοι όμως εξακολουθούν να βγαίνουν ως αυτοχρηματοδοτούμενοι και συνήθως να μένουν στα αζήτητα ή να σκονίζονται σε κάποιο ράφι. Αυτό τον σκόπελο λοιπόν κατάφεραν τότε να ξεπεράσουν και το ίδιο θα συμβεί, έχω την αίσθηση, με ''Τα φώτα στην πλατεία'', το δεύτερο δίσκο τους που παρουσιάζουμε απόψε. Θα έλεγα ότι μία πρόοδο την έχουν κάνει, ότι καλύτερο δηλαδή για έναν δημιουργό να μην επαναλαμβάνεται και να αφουγκράζεται κάθε φορά την εποχή του. Κι η σημερινή εποχή έχει ανάγκη τον λυρισμό τους, δοσμένο όχι μόνο με εκκίνηση το λαϊκό τραγούδι, που αγαπούν και οι τρεις τους, αλλά και με πιο δυτικότροπες φόρμες, όπως αυτές που κατά κόρον χρησιμοποίησαν τώρα. Και τα έντεκα νέα τραγούδια τους φλερτάρουν με ένα κλίμα α λα Rene Aubry, από το ηχητικό τους περίβλημα μέχρι τα εικαστικά της έκδοσης του ζωγράφου Ηλία Παπανικολάου. Από το εναρκτήριο ''Ο άνεμος φυσά'' μέχρι το εξόδιο ''Ο καιρός θα δείξει'', ένα καθαρόαιμο ηλεκτρικό blues με την ταιριαστή ερμηνεία του Απόστολου Ρίζου, ολόκληρος ο δίσκος κυλάει αβίαστα: Το ένα κομμάτι διαδέχεται το άλλο σαν να είναι η συνέχεια του, σαν να ακούμε δηλαδή ένα ολοκληρωμένο μουσικό έργο με ταυτότητα και χαρακτήρα. Πολλά πνευστά, έγχορδα, μαντολίνο και ηλεκτρικές κιθάρες με την παρουσία των λαϊκών οργάνων σε ένα μόνο τραγούδι, επιβεβαιώνουν αυτό που περιγράφει στο ένθετο της έκδοσης ο συνθέτης Χρυσόστομος Καραντωνίου: Την επαφή τους με έναν ήχο πιο ηλεκτρικό, έναν ήχο γνώριμο μεν, αλλά και καινούργιο γι' αυτούς. Όχι βέβαια ότι ξαφνικά την ''είδαν'' ροκάδες χωρίς αυτό φυσικά να αποτελούσε μομφή. Τα παιδιά φτιάχνουν ένα 100% ελληνικό τραγούδι σύγχρονο και φρέσκο, σε μία περίοδο που όλοι ψάχνονται για το πως θα πρωτοτυπήσουν κυρίως σε ενορχηστρωτικό επίπεδο. Εδώ, λοιπόν, η ενορχήστρωση προσδίδει ύφος, αλλά δεν φαίνεται να καπελώνει ούτε τη συνθετική γραμμή, ούτε τους στίχους του Δημήτρη Παπαχαραλάμπους: Ο ακροατής εισπράττει τις πολλές εικόνες και τα νοήματα του στιχουργού που αν και περιγράφει το αιώνιο ζήτημα περί έρωτος, ασχολείται σε κάποια κομμάτια και με άλλα θέματα, σαν την ανθρώπινη μοναξιά και την έλλειψη επικοινωνίας των πόλεων. Για το λόγο αυτό ξεχώρισα ιδιαιτέρως την ακουστική μπαλάντα ''Ιχθύς'' και το ''Πες μου'', το πιο λαϊκότροπο απ' όλα τα άλλα τραγούδια της δουλειάς. Δεν με εξέπληξε ο ερμηνευτής Πάνος Παπαϊωάννου. Εννοώ πως γνωρίζοντας την ερμηνευτική του δεινότητα, ήμουν σίγουρος πως η ευέλικτη φωνή του θα έπλεε κυριολεκτικά μέσα στις ρυθμικές ροκ μπαλάντες του Καραντωνίου. Μετά απ' τα ''Φώτα στην πλατεία'' είμαι σχεδόν σίγουρος πως ο Παπαϊωάννου μπορεί να τραγουδήσει τα πάντα, έχοντας επίγνωση κάθε φορά του τι ''βγάζει'' απ' τα χείλη του. Άφησα για το τέλος την τραγουδοποιό και ερμηνεύτρια Μαρία Παπαγεωργίου, που τραγούδησε μαζί με τον Πάνο το κομμάτι ''Αυτούς που αγαπάς'', την απόδοση στα ελληνικά δηλαδή του τραγουδιού ''Someone you love'' της Δανέζας φολκ - ροκ τραγουδοποιού Tina Dickow. Θα σας πω μια μικρή ιστορία στο σημείο αυτό: Πριν από μερικές εβδομάδες ο Μίκης Θεοδωράκης μου έδωσε μία μεγάλη συνέντευξη για τη LIFO. Ξαναβρεθήκαμε λίγες μέρες μετά απ' τη συνέντευξη και κάναμε μια ιδιωτική κουβέντα περί νέων τραγουδιστών, όπου τον ρώτησα ποιους έχει ξεχωρίσει τελευταία. Μου απάντησε με μια τρομερή διαύγεια για τα 92 του χρόνια: ''Τη Μαρία Παπαγεωργίου, έτσι όπως τραγούδησε το Ξημερώνει''! Η φωνή της Παπαγεωργίου, λοιπόν, στα ''Φώτα στην πλατεία'' ταίριαξε μ' αυτήν του Παπαϊωάννου σε μία διασκευή που μάλλον ξέφυγε απ' τα όρια ακριβώς της διασκευής και άγγιξε την αναδημιουργία. Εν κατακλείδι, ξαναγυρνώντας σ' αυτό που έλεγα στην αρχή, την ιστορία - ναι - τη φτιάχνουν οι παρέες κι εδώ αποδεικνύεται πως η τριανδρία αυτή, ο ερμηνευτής Παπαϊωάννου, ο συνθέτης Καραντωνίου και ο στιχουργός Παπαχαραλάμπους, έχουν ήδη βάλει το δικό τους λιθαράκι στην υπόθεση σύγχρονο ελληνικό τραγούδι. Τους αξίζει κάθε επιτυχία και εύχομαι να τους ανακαλύψετε, όσοι δεν είχατε την ευκαιρία ή την τύχη να τους γνωρίσετε. 

Από αριστερά ο συνθέτης Χρυσόστομος Καραντωνίου, ο ερμηνευτής Πάνος Παπαϊωάννου και ο στιχουργός Δημήτρης Παπαχαραλάμπους