Το ώριμο ''Ανήλικο'' άλμπουμ των Γιάννη Μαθέ - Μάνου Σαγκρή

Η πλέον ολοκληρωμένη δισκογραφική εργασία είναι το ''Ανήλικο'' του Γιάννη Μαθέ, αφού ο ίδιος υπογράφει τη μουσική και τις ενορχηστρώσεις, ενώ ερμηνεύει όλα τα κομμάτια. Πρόκειται όμως και για την πρώτη δυναμική εμφάνιση του στιχουργού Μάνου Σαγκρή, αφού του ανήκουν εξ ολοκλήρου οι στίχοι των τραγουδιών - οι δυο δημιουργοί είχαν ξεχωρίσει στους Αγώνες της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών με τη βράβευση του τραγουδιού τους, ''Οι αιρετικοί''. Τώρα, λοιπόν, έχουμε τη συνέχεια των ''Αιρετικών'' κατά κάποιο τρόπο, εφόσον το concept του δίσκου αφορά την ενηλικίωση ή, σωστότερα, το επώδυνο πέρασμα από την παιδική ηλικία στην εφηβεία κι από κει στην ωρίμανση, ενόσω ο κόσμος παραμένει ανήλικος, δυσπρόσιτος και μάλλον ακατάλληλος για κάποιους ευαίσθητους. Καταρχάς εδώ έχουμε κάτι που δεν το συναντάμε συχνά στην τρέχουσα δισκογραφία: Το έργο να είναι μοιρασμένο εξίσου στις μουσικές και στους στίχους χωρίς να διασπάται θεματικά. Ενώ, ας πούμε, ο Μαθές έγραψε ένα λαϊκότροπο μπλουζ (''Μισό λεπτό να ερωτευθώ''), ένα tango (''Οι αιρετικοί''), μία καθαρόαιμη μπαλάντα (''Βαθιά''), ένα jazzy ηπειρώτικο (''Το κακό του έρωτα'') ή ένα διονυσιακό balkan ''Μεθύσι'' (χωρίς χάλκινα κιόλας), οι στίχοι του Σαγκρή περιγράφουν τον παιδικό μοναχικό κόσμο (''Δεκάξι''), την ανάγκη της ερωτικής συνειδητότητας (''Μισό λεπτό να ερωτευτώ'') τους πρώτους εφηβικούς έρωτες (''Αγαπημένη μου Μαρία''), αλλά και κάποιους ''απαγορευμένους'' και μη αποδεκτούς κοινωνικά έρωτες (''Το κακό του έρωτα''). Στίχοι πλούσιοι σε εικόνες και σε εύληπτα νοήματα, άκρως συναισθηματικοί επίσης, ικανοί να προκαλέσουν την ταύτιση με τον ακροατή. Κοινώς, όλοι έχουν σκεφτεί αυτά που έγραψε ο Σαγκρής για τους εαυτούς τους, ακόμα και με μία επιδερμική αναδρομή στην προηγούμενη ζωή τους. 

Έχω την αίσθηση, δεδομένης της ποιότητας του στιχουργικού υλικού, πως απ' αυτό ακριβώς πυροδοτήθηκαν οι συνθέσεις του Μαθέ. Ένα πολυποίκιλο μουσικό ύφος με τα στοιχεία του ενός είδους να μπαίνουν σε κάποιο άλλο με τρόπο διακριτικό και ταιριαστό, όπως ο μπαγλαμάς και το μαντολίνο του Σταύρου Παργινού που μετατρέπουν σε αμιγώς λαϊκό τραγούδι τη μπαλάντα ''Στα χρόνια μου τα 27'' (από τα ωραιότερα κομμάτια του δίσκου) ή το ούτι του Γιώργου Παππά που έδωσε έναν ethnic τόνο στο ''Μη χορεύετε''. Φυσικά και το ''Λοξά'' επιλέχθηκε ως πρώτο στο track list, εφόσον πρόκειται για ένα ρυθμικό και ραδιοφωνικό τραγούδι, ''πιασάρικο'' που λένε, χωρίς να χάνει σε καλλιτεχνικό επίπεδο. Το ίδιο ισχύει και για τα επόμενα δύο τραγούδια, τους ''Αιρετικούς'' και το ''Παιδί'' (το τελευταίο επίσης έχει βραβευτεί στο 39ο River Party) κι από κει και πέρα το ''Ανήλικο'' παίρνει το δρόμο του με τα υπόλοιπα κομμάτια του έτοιμα προς ανακάλυψη μες στον ορυμαγδό...Τον ορυμαγδό, εννοώ, της έλλειψης δισκοπωλείων, εταιρειών, ουσιαστικού μουσικού Τύπου και πλουραλιστικής προβολής νέων δημιουργών. Ευτυχώς και νέοι δημιουργοί υπάρχουν και καλά νέα τραγούδια! Το ''Ανήλικο'', λόγου χάριν, το ομότιτλο τραγούδι του δίσκου, κάλλιστα θα γινόταν hit με τη φωνή του Γιώργου Νταλάρα - να μην παραλείψω να αναφέρω τις ευδιάκριτες επιρροές του Μαθέ από τον Λάγιο, τον Δημητρίου και άλλους δημιουργούς που χάρισαν κορυφαία τραγούδια, τα οποία έγιναν επιτυχίες μέσα στα χρόνια. Τον προτιμώ, ωστόσο, ερμηνευτή του υλικού του. Ερμηνεύει με γνώση και επίγνωση, κέφι και εκφραστικότητα, ίσως γιατί γνωρίζει πως αυτό ακριβώς το υλικό είναι καλό και, το κυριότερο, διεκδικεί μια θέση στην αναμέτρηση του με το χρόνο. Ο δίσκος κυκλοφορεί από τη Μικρή Άρκτο του Παρασκευά Καρασούλου με ένα ιδιαίτερα καλαίσθητο artwork, που επιμελήθηκε ο στιχουργός Μάνος Σαγκρής. 

''Βάρκα στο σπίτι'' του Λεωνίδα Μαριδάκη ή Βάρκα στη...Σφίγγα

Ωραία δισκοπαρουσίαση ήταν η χθεσινοβραδινή του τραγουδοποιού Λεωνίδα Μαριδάκη στη ''Σφίγγα'', τη μουσική σκηνή που πλέον έχει γίνει στέκι όλων μας! Κι αν είχε το χαρακτήρα ''οικογενειακής υπόθεσης'', μια και οι περισσότεροι ήμασταν φίλοι και γνωστοί, υπήρξαν άνθρωποι που έβλεπαν για πρώτη φορά live τον Μαριδάκη και έφυγαν με τις καλύτερες εντυπώσεις. Για τα πάντα φρόντισε η Νικόλ Κατσάνη, η σύντροφος του Μαριδάκη, που είναι ραδιοφωνική παραγωγός στο Μεταδεύτερο και έκανε την πρώτη στιχουργική της εμφάνιση στο δίσκο ''Βάρκα στο σπίτι''. Εκείνη πήγαινε από τραπέζι σε τραπέζι, κανονίζοντας που θα κάτσουν οι καλεσμένοι, δημοσιογράφοι, ραδιοφωνικοί παραγωγοί και μουσικοί - συνάδελφοι του Μαριδάκη. 

Διότι πολλοί άλλοι καλλιτέχνες προσήλθαν στη Σφίγγα για να τον τιμήσουν. Μεταξύ αυτών, η στιχουργός Φωτεινή Λαμπρίδη και ο μαθητής της, στιχουργός Πάνος Αντωνάτος (στίχοι και των δύο υπάρχουν στο ''Βάρκα στο σπίτι''), η ηθοποιός Κάτια Γέρου, οι ερμηνευτές Βασίλης Γισδάκης, Νίκος Ανδρουλάκης, Νίκος Καρακαλπάκης, Γιώργος Νικητόπουλος και Θέλμα Καραγιάννη, οι τραγουδοποιοί Βασίλης Σαλταγιάννης, Μάνος Μοναστηριώτης, Αντώνης Βάμβουκας, Αποστόλης Αρμάγος, Ξένια Ροδοθεάτου, ο ποιητής - στιχουργός Δημήτρης Λέντζος, ο εκδότης Θανάσης Συλιβός, η δημοσιογράφος Λιάνα Μαλανδρενιώτη και οι ραδιοφωνικοί παραγωγοί Ξενοφών Ραράκος, Γιάννης Σκουλετάκης, Ελένη Γιαννοπούλου. Δεν είναι κι εύκολο να τους μαζέψεις όλους αυτούς σε μία δισκοπαρουσίαση, αφού συνήθως - μιλάω εκ πείρας - κανείς δεν πατάει πουθενά πια...

Την εκδήλωση ανοίξαμε λίγο μετά τις 9.30 ο γράφων και ο σκηνοθέτης Σάββας Στρούμπος. Το δικό μου κείμενο δεν το αναρτώ εδώ, αφού θα δημοσιευθεί στο TVXS, όπως μου ζήτησε και της τό'στειλα ήδη η Φωτεινή Λαμπρίδη. Ας πω μόνο ότι έκανα αναφορές στις προηγούμενες δύο δισκογραφικές εργασίες του Μαριδάκη, στη δυσκολία τού να βγάζεις σήμερα καινούργιο δίσκο, στο φιάσκο της Spider Music (δεν περάσαμε και λίγα πέρσι τόσο ο Λεωνίδας με τη Νικόλ, όσο κι εγώ), στη μεγάλη συνεισφορά του Μάνου Ελευθερίου σε ένα δίσκο νέων καλλιτεχνών, καθώς και σε μία ανάλυση του μουσικού ύφους της δουλειάς. 

Ο Σάββας Στρούμπος με τη σειρά του αναφέρθηκε στη συνεργασία του με τον Λεωνίδα Μαριδάκη στο θέατρο - ο Κάφκα τους ένωσε, όπως μάθαμε. Θεωρώ πρωτότυπη την ομιλία του Στρούμπου, καθώς για το δίσκο ειπώθηκαν αρκετά από τη δική μου μεριά και ήταν ενδιαφέρον να ακούσουμε έτσι κάτι για μία πιο άγνωστη καλλιτεχνική του δραστηριότητα. 

Το λόγο έπειτα είχαν τα ίδια τα τραγούδια! Ο Μαριδάκης με την καλοκουρδισμένη μπάντα του, αποτελούμενη όχι από όλους τους μουσικούς του δίσκου, παρουσίασαν live το υλικό, όχι πάλι με τη σειρά του δίσκου. Το κομμάτι ''Έρωτας είναι'', λόγου χάριν, που ανοίγει τη ''Βάρκα στο σπίτι'', χθες παίχτηκε προτελευταίο στη σειρά με τον guest Σπύρο Γραμμένο. Πληθωρικός όπως πάντα ο Γραμμένος δικαιολόγησε το χιούμορ του επί σκηνής στο άγχος που είχε για να τραγουδήσει το κομμάτι πρώτη φορά μαζί με τον δημιουργό. Πριν τον Γραμμένο μαζί με τον Μαριδάκη ανέβηκε στο stage ο Αργύρης Λούλατζης και είπαν ακόμη ένα τραγούδι σε στίχους του πατέρα του Λεωνίδα. 

Το encore ήταν αναμενόμενο κι έτσι ξανακούσαμε δύο τραγούδια - ευτυχώς μόνο δύο, γιατί ποτέ δεν κατάλαβα αυτή την αδηφάγα τάση του κοινού να καταναλώνει τα τραγούδια και να...ξεζουμίζει τον καλλιτέχνη ή, για να το πω αλλιώς, υπάρχει και το CD στην είσοδο προς πώληση και για κατ' ιδίαν ακροάσεις. 

Εδώ με την αγαπημένη Ελένη Γιαννοπούλου που έχουμε μια άριστη συνεργασία χρόνων και τη θεωρώ εξαιρετική στη δουλειά της! Πίσω μας, τα λένε η Φωτεινή Λαμπρίδη με τον Σπύρο Γραμμένο! Θα τα ξαναπούμε σίγουρα, λοιπόν, σε μια επόμενη παράσταση του τραγουδοποιού Λεωνίδα Μαριδάκη. Ο δίσκος του, ''Βάρκα στο σπίτι'', κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μετρονόμος του Συλιβού και καλό θα είναι να τον προμηθευτείτε, αφενός γιατί αξίζει και αφετέρου γιατί προσπαθούμε όλοι να μη χάσουμε την επαφή μας με τους ''χειροπιαστούς'' φορείς ήχου και μουσικής. 

Τέλος για την περιπέτεια της ''Περιπέτειας'' του Δημήτρη Αρναούτη - πλήθος συμμετοχών, επιρροών και, κυρίως, έμπνευσης!

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ

ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

YAFKA RECORDS

Η καινούργια δισκογραφική εξόρμηση του τραγουδοποιού Δημήτρη Αρναούτη είναι υπερπαραγωγή...μαμούθ, αφού περιλαμβάνει δύο CD με 44 τραγούδια και οργανικά θέματα, στα οποία πέτυχε να συγκεντρώσει μια πλειάδα εξαιρετικών ερμηνευτών και κυρίως όλες τις επιρροές του, όντας ένας ''χατζιδακικός ροκάς'' με μουσική παιδεία και κατάρτιση. Έχουμε και λέμε: Νένα Βενετσάνου, Ηλίας Λιούγκος, Βασίλης Γισδάκης, Δώρος Δημοσθένους, Γιάννης Bach Σπυρόπουλος, Γιάννης Παλαμίδας, Ηρώ Σαΐα, Σοφία Παπάζογλου, Φοίβος Δεληβοριάς, Νίκος Αϊβαλής, Ορέστης Ντάντος, Μπάμπης Στόκας, αλλά και οι Βασίλης Σαλταγιάννης, Αποστόλης Αρμάγος, Έλσα Μουρατίδου, Θανάσης Χριστοδούλου, Γιάννης Φίλιας, Ευτυχία Γεωργακοπούλου, Βαγγέλης Σαριδέλης. Εν ολίγοις, ο Αρναούτης κάλεσε είτε ερμηνευτές που εκτιμά, είτε φίλους του, για να αποδώσουν το υλικό του, το οποίο έχει ομοιογένεια και ο ακροατής, παραδόξως, δεν χάνει τη μπάλα. Κι έτσι, ενώ το πρώτο CD ξεκινά με το γκρουβάτο ''Δεν φοβάμαι'' που ερμηνεύει ο ίδιος ο Αρναούτης, καταφέρνει εν συνεχεία να εντάξει στο δικό του ηχητικό προγκρεσιβοροκάδικο σύμπαν (για του λόγου το αληθές, ο instrumental ''Βομβαρδισμός της Δρέσδης'' θυμίζει Emerson Lake & Palmer) ακόμη και ερμηνευτές που δεν είχαν καμία σχέση με το συγκεκριμένο είδος. 

Έκπληξη αποτελεί το ''Μπλοκ'' με τη φωνή του Λιούγκου, ας πούμε, εκεί που ο Παλαμίδας στο ''Και πάλι απόψε'' ακούγεται απολύτως μες τα νερά του, όπως και η Σαΐα με τη μπαλάντα ''Χρώματα''. Το ''Πέφτει ο ήλιος'' που ερμηνεύει ο Δημοσθένους είναι από τις καλύτερες στιγμές του πρώτου CD, μια μπαλάντα νεοκυματικού ύφους (εξ ου, να υποθέσω, και τα σκρατς από παλιό βινύλιο), προτού οι τόνοι ανέβουν ξανά με το ''Ησυχία και σιωπή'' με τον Αρναούτη και λίγο μετά κάνει την εμφάνιση του το λαϊκότροπο στοιχείο με τη φωνή του Στόκα στο ''Μες στο κρύο''. Οι techno - rock αναφορές συνεχίζονται με την οργανική ''Salsanova Casanova'', ενώ το ακόλουθο κομμάτι, ο ''Χορός κι ο Χάρος'', δόθηκε στον Γιάννη τον Bach προκειμένου να καταθέσει μια σχεδόν ψυχεδελική ερμηνεία. Στο ''Είμαστε μόνοι'' ο Αρναούτης καυτηριάζει την εξάρτηση από τα social media με έναν χιουμοριστικό ρεαλισμό και όχι διδακτισμό.

Δημήτρης Αρναούτης (photo: Bosko)

Πάμε και στο δεύτερο CD: Το εναρκτήριο ''Ήρθαμε εδώ για να πονάμε'' επίσης είναι μία δυνατή στιγμή στο σύνολο του έργου αυτού. Το τραγουδά ο Ορέστης Ντάντος και το χάρισμα του ραδιοφωνικού air play είναι δεδομένο. Ακόμη ένα προγκρεσιβοροκάδικο οργανικό, η ''Παραμονή'', ένα όμορφο γνήσιο λαϊκό τραγούδι με τη Σοφία Παπάζογλου, ''Αγχόνη'' λέγεται, το οργανικό ''Σουσέλ'' μαζί με το ''Ζω'' με τον Αρναούτη, δύο εντελώς φρανκζαπικά κομμάτια, για να ακολουθήσει ''Το κόστος της αιώνιας ποινής'' με την απαγγελία του Νίκου Αϊβαλή - οι επιρροές και από τη Λένα Πλάτωνος δεν κρύβονται! Τι υπέροχη, λίγο παρακάτω, η ερμηνεία της Έλσας Μουρατίδου στο ''Πνεύμα του πόθου'' - τύφλα νά'χουν οι χιψτεράδες μαζί με όλα τα καλοκαιρινά love songs τους που παίζονται κατά κόρον από τα ραδιόφωνα! 

Τα ''Ζώα'' που αποδίδει ο Φοίβος Δεληβοριάς και που φλερτάρουν με το δημοτικό, αλλά και το λαϊκό τραγούδι είναι σίγουρα ένα από τα πιο ιδιαίτερα κομμάτια με τη φωνή του σημαντικού συναδέλφου του δημιουργού. Στο τραγούδι ''Τα κλισέ μου'', πάλι, ο Αρναούτης καταθέτει μία αμιγώς χατζιδακική μπαλάντα με το ντουέτο Ηλία Λιούγκου - Ευτυχίας Γεωργακοπούλου. Πανέμορφο! Στο ''Η20'' έχουμε μία blues - rock αναλαμπή του δημιουργού, που προηγείται του λαϊκότροπου ''Μελαχρινό κορίτσι'' με τη φωνή του Βασίλη Σαλταγιάννη. Ενδεικτικοί στίχοι: Μελαχρινό κορίτσι μου, ποιος Μπάτης σ' έχει φέρει;/ Σε υμνήσανε ρεμπέτηδες, μέχρι κι ο Τσακ ο Μπέρρι...Μία διαφορετική - απ' ότι τον είχαμε συνηθίσει - ερμηνεία καταθέτει ο Βασίλης Γισδάκης στη ντυλανική ρυθμική μπαλάντα ''Φίλε'' (θα τό'χα σκίσει αυτό το κομμάτι αν είχα μια δική μου εκπομπή στο ραδιόφωνο, μιλάω ειλικρινά), εκεί που με το ''Πριν το ωδείο'' ο Αρναούτης μαζεύει τα ψήγματα όλων των μουσικών του πρώιμων αναζητήσεων σε ένα ιδιαίτερο σύντομο instrumental - ιδιαίτερο είναι και το instrumental εν είδει ηχητικού κολάζ, ''Έκτακτο δελτίο συγχύσεων'', που θα ζήλευε ως και ο Μιχάλης Σιγανίδης! Το τραγούδι ''Νανούρισμα'' που κλείνει το δεύτερο CD και την ''Περιπέτεια'' του Αρναούτη το ερμηνεύει η Νένα Βενετσάνου και μας χαρίζει την καλύτερη ευχή για τους μελλοντικούς μουσικόφιλους: Πάρε ύπνε τ' αγγελούδι μ' ολοκαίνουργιο τραγούδι/ νά'χει πάντα συντροφιά, φίλο του στη συννεφιά...Οι οργανικές ''Πέντε μινιατούρες για πιάνο'' με σολίστ τον Πέτρο Μπούρα είναι το 44ο και τελευταίο κομμάτι του διπλού αυτού δίσκου, ένα μικρό πιανιστικό έργο του συνθέτη που άνετα θα θεωρείτο bonus track μες στην όλη έκδοση και που αποδεικνύει πως ο Δημήτρης Αρναούτης είναι συνθέτης και όχι τροβαδούρος. Εν κατακλείδι, δεν ξέρω μετά από τέτοιο πακτωλό συνθέσεων, κινούμενο μάλιστα σε ποικίλες μουσικές κατευθύνσεις, τι άλλο θα μπορούσε να μας παρουσιάσει ο Αρναούτης. Έχω την εντύπωση πως η επιθυμία του να χωρέσουν τα πάντα μαζί, σε ένα άλμπουμ - μαμούθ, όπως είπα και στην αρχή, δείχνει και την επίγνωση της δυσκολίας για κάθε συνάδελφο του, όταν πασχίζει μόνος του, χωρίς καμία ουσιαστική βοήθεια από τα ΜΜΕ. Και ερωτώ δημόσια: Είναι καλή ή δεν είναι η εργασία του Αρναούτη; Εγώ λέω ότι είναι! Και κάτι παραπάνω! Το θέμα είναι πως θα σπάσει η ''Περιπέτεια'' το φράγμα της απομόνωσης, στην οποία εμπίπτουν δυστυχώς και πολλά ακόμη αξιόλογα έργα, ερήμην των δημιουργών τους, οι οποίοι απλά κάνουν σωστά τη δουλειά τους χωρίς να επιδίδονται στο παιχνίδι των δημοσίων σχέσεων. Επειδή όμως η μουσική και τα τραγούδια έχουν σημασία - ''κάθε τι καλό πάντα βρίσκει το δρόμο του'' έλεγε ο Μάνος Χατζιδάκις - χαιρετίζω την πρωτοβουλία της ανεξάρτητης Yafka Records να εκδώσει ένα τέτοιο αμιγώς καλλιτεχνικό έργο, το οποίο χαρακτηρίζω σαν μία από τις πιο πρωτότυπες κυκλοφορίες της χρονιάς που διανύουμε!

''Το σπίτι μου'' είναι ο τέταρτος και καλύτερος δίσκος του τραγουδοποιού Θέμου Σκανδάμη

ΘΕΜΟΣ ΣΚΑΝΔΑΜΗΣ

ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ

MLK - ΧΡΩΜΟΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΠΕ

Ακριβώς μία δεκαετία συμπληρώνει φέτος ο τραγουδοποιός Θέμος Σκανδάμης στη δισκογραφία με δύο προσωπικούς δίσκους, το 2008 και το 2014, καθώς και με ένα άλμπουμ για τη Μάρθα Φριντζήλα το 2011. Ο κύκλος τραγουδιών ''Το σπίτι μου'' που κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες, προσωπικά με δικαιώνει όταν είχα γράψει παλιότερα πως η περίπτωση του είναι από τις πιο ενδιαφέρουσες στο σύγχρονο ελληνικό τραγούδι! Ο Σκανδάμης είναι ένας εξαιρετικός στιχοπλόκος, αλλά και ερμηνευτής, πόσο μάλλον όταν στη συγκεκριμένη δουλειά παίζουν μεγάλο ρόλο τα φωνητικά από το ''Βυθό'', το πρώτο κιόλας κομμάτι, το ''Κατευθείαν στην καρδιά'', λίγο παρακάτω, ένα αρκετά εμπνευσμένο τραγούδι με ένα dark cabaret κλίμα, αλλά και ''Το σπίτι μου'', το ομότιτλο του δίσκου κομμάτι, λίγο πριν το τέλος. Το επτάλεπτο ''Μπολερό'' που ακολουθεί είναι κατά την άποψη μου το ωραιότερο τραγούδι του CD, που αν και θα μπορούσε να διεκδικήσει το πολυπόθητο ραδιοφωνικό air play, ακούγεται σαν να μην ενδιαφέρεται ο ίδιος καθόλου γι' αυτό. Εδώ ακριβώς έγκειται η τόλμη του δημιουργού ή, σωστότερα, το ειλικρινές των προθέσεων του: Ο Σκανδάμης με συνθέσεις σαν το ρυθμικό ''Ζαρκάδι'', το ''Chinese Christmas'', την θεότρελη ''Ταραντέλα ντι Ρούκουνα'', τη σαββοπουλική μπαλάντα ''Μέσα'', τον εξόδιο ''Ξένο'', ακόμα και με τη διασκευή του στα ''Μπλε παράθυρα σου'' του Μάρκου Βαμβακάρη (υπέροχα τα βιολιά του Μιχάλη Βρέττα) μεταχειρίζεται σαν στοιχείο έκπληξης την ανατροπή, την οποία σίγουρα πετυχαίνει βάσει του ταλέντου του και των ειλικρινών προθέσεων, που λέγαμε πριν. 

Κι αν ακόμη ο Σκανδάμης διαθέτει δική του ταυτότητα, πότε με λυρισμό και ευαισθησία και πότε με ένα χιούμορ σαρωτικό και αναρχικό, οι μεγάλες αγάπες - επιρροές του δεν κρύβονται: Ο Σαββόπουλος, ο ποιητής Leonard Cohen, το ρεμπέτικο και οι ιταλικές ταραντέλες συνυπάρχουν στα τραγούδια του και συστήνουν ένα ιδιότυπο μουσικό σύμπαν, που δεν το βρίσκεις σε κανέναν άλλο συνάδελφο του, εξαιρουμένου πιθανώς του Κοζανίτη Νίκου Χαλβατζή. Ο Νίκος Πορτοκάλογλου συμμετέχει με την ερμηνεία του στο τραγούδι ''Μπάρα'' και συγκινεί σαν ένας φίλος με δυο παρηγορητικά λόγια στη δύσκολη στιγμή του άλλου. Συνοπτικά, μία από τις καλύτερες μουσικές εργασίες της τρέχουσας περιόδου από έναν ιδιαίτερο τραγουδοποιό που - θα το πω κι ας ακουστεί όπως νά'ναι - μοιάζει αβάσταχτα μεγάλος για τη μικρή και καταρρακωμένη πιάτσα που λέγεται ελληνική δισκογραφία. 

Ομολογώ πως ξαφνιάστηκα όταν άνοιξα το ένθετο του CD και είδα τη φωτογραφία αυτή του Θέμου Σκανδάμη από τον Χρήστο Πετρόπουλο. Όχι για κανένα άλλο λόγο, μα γιατί νομίζω πως μοιάζουμε απίστευτα, σχεδόν σαν δίδυμοι...

19 τραγούδια για τα 18+ χρόνια του Στάθη Δρογώση στη δισκογραφία με ηχηρές συμμετοχές

ΣΤΑΘΗΣ ΔΡΟΓΩΣΗΣ

18 +

MINOS EMI - UNIVERSAL

Επιτομή του έργου του τραγουδοποιού Στάθη Δρογώση, αφού σε 19 κομμάτια συνοψίζεται η 18χρονη παρουσία του στα μουσικά δρώμενα. Πρόκειται δηλαδή για μία επανεξέταση τραγουδιών του από το πρώτο άλμπουμ του με το συγκρότημα Τα φώτα που σβήνουν (1999) μέχρι τον πέμπτο προσωπικό του δίσκο με τίτλο ''Όμορφη ζωή'' (2010) - παραδόξως δεν υπάρχει κανένα κομμάτι από τον προτελευταίο δίσκο του, ''Κόκκινο τετράδιο'' (2015). Για την έλλειψη αυτή, μας αποζημιώνει - ως φαίνεται - με μερικά καινούργια τραγούδια, ανάμεσα τους και τη διασκευή στο ιταλικό ''Mi sono innamorato di te'' του Luigi Tenco σε απόδοση του Μανώλη Φάμελλου. Θα μπορούσε να έβγαινε ένα απλό best of, όπως κάνουν πολλοί, αντ' αυτού όμως ο Δρογώσης προτίμησε να πειραματιστεί με το υλικό του, δίνοντας το σε συναδέλφους του που ταιριάζουν τα χνώτα τους. Ηχηρά ονόματα: Γιάννης Κότσιρας, Μαρίνα Σάττι με τις Fones, Katerine Duska, Κωστής Μαραβέγιας, Νίκος Πορτοκάλογλου, Ευστάθιος Δράκος, Ανδριάνα Μπάμπαλη, Χάρης Μιχαηλίδης από το γκρουπ Δραμαμίνη, Μανώλης Φάμελλος, Μαριέττα Φαφούτη, Μαρία Παπαγεωργίου, Ηλίας Βαμβακούσης, Βαγγέλης Μαρκαντώνης και οι Πολύχρωμες Νότες, ο Κ. Βήτα και ο Διονύσης Σαββόπουλος. Δεν ξέρω τι σόι κριτική θα μπορούσε να γίνει στο CD αυτό, καθώς ο Δρογώσης είναι αυτός που είναι τόσα χρόνια και σίγουρα έχει το δικό του ύφος. Ένα ύφος χαρωπό και ενίοτε ανάλαφρο, ακόμη κι αν λέει σοβαρά πράγματα ή αν παίρνει θέση στην τρέχουσα πολιτική κατάσταση. Ο Δρογώσης είναι από τους λίγους τραγουδοποιούς - για να μην πω ο μοναδικός - που κινείται μεταξύ του απόλυτου mainstream και του ''σκληρού ροκ'', το τελευταίο απ' την άποψη των προθέσεων του περισσότερο και όχι του ήχου. Εδώ πάλι ο ήχος είναι εξαιρετικά φροντισμένος, οι ενορχηστρώσεις του δουλεμένες και πλούσιες με τη σύμπραξη όλων των συμμετεχόντων μουσικών και με ορισμένες ιδιαίτερα επιτυχημένες στιγμές. 

Πρωτίστως του Σαββόπουλου στα ''Λουλούδια στο γκρεμό'', ένα θεατράλε κομμάτι που ξεκινάει με τους εξής στίχους: ''Βλέπω τριγύρω τα παιδιά, δεν γράφουν πια τραγούδια''...Έχει μια γλύκα να το ακούς αυτό από τον ''πατέρα'' των Ελλήνων τραγουδοποιών που, όντως, δεν γράφει πια τραγούδια και εν συνεχεία αναπτύσσει έναν διάλογο με τον Δρογώση, τον εκπρόσωπο της νεότερης γενιάς ή, υπό μία έννοια, του συνεχιστή του. Μελαγχολικό στον πυρήνα του κομμάτι παρά το εξωστρεφές ύφος του! Μου άρεσε η ανανεωμένη slow βερσιόν του ''Μην το πεις πουθενά'' με τη συμμετοχή της Μπάμπαλη, η ''Νύχτα'' που μοιάζει να γράφτηκε για τη φωνή της Παπαγεωργίου, η ''Κυριακή'' με το ντουέτο Δρογώση - Φαφούτη να παραπέμπει σε νοσταλγικό γαλλικό love song και το ''Θα περάσουν οι μέρες'' με την ερμηνεία της Katerine Duska - αυτή είναι πολύ ιδιαίτερη φωνή και δεν μου το βγάζεις απ' το μυαλό, αν ο δρόμος την έβγαζε αλλού, θα γινόταν μία εξαιρετική λαϊκή ερμηνεύτρια! Επίσης, ''Το άλικο λουλούδι'', που ερμηνεύει ο Κ. Βήτα και που ακούγεται σαν να βγήκε από κάποιο δικό του μπαλανταδόρικο άλμπουμ, πράγμα που φανερώνει πως η χημεία του με τον Δρογώση λειτούργησε απόλυτα. Εν κατακλείδι, για όποιον θέλει να επικοινωνήσει με το υλικό του Στάθη Δρογώση, ακούγοντας το από σημαντικούς εκπροσώπους του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού, το ''18 +'' είναι, απλά κι ωραία, αυτό που λέμε must. 

Για την ''Ομπρέλα'', το αξιόλογο ντεμπούτο άλμπουμ του Πατρινού ερμηνευτή Θοδωρή Νικολάου

ΘΟΔΩΡΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΟΜΠΡΕΛΑ

(ΦΙΛΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ: ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ)

MLK - ΧΡΩΜΟΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΠΕ 

Ο πρώτος δίσκος του Πατρινού ερμηνευτή Θοδωρή Νικολάου κυκλοφορεί σε βιβλίο - CD και περιλαμβάνει δέκα τραγούδια άλλων δημιουργών συν ένα δικό του οργανικό θέμα. Για την ακρίβεια, τραγούδια του Αντώνη Μιτζέλου (2), του Νίκου Αντύπα (3), του Θοδωρή Λαχανά (3) και του Νεκτάριου Μπήτρου (2). Στίχοι του Μιχάλη Γκανά, του Ηλία Κατσούλη, της Πένυς Παπαδάκη, του Θοδωρή Λαχανά και των Νεκτάριου Μπήτρου - Γιώργου Μπήτρου. Στο κομμάτι ''Μαύρο τρυγόνι'' συμμετέχει ο Παντελής Θαλασσινός με τους στίχους του Κατσούλη να βιογραφούν με τρόπο ποιητικό - και οικείο σε όσους γνωρίζουν το έργο του συχωρεμένου στιχουργού - τον συγγραφέα Μιχαήλ Μητσάκη, που πέθανε στο ψυχιατρείο εν έτει 1916. Αν και όλα είναι προβλέψιμα στο ντεμπούτο άλμπουμ του Νικολάου, τα τραγούδια είναι όχι μόνο από συμπαθητικά έως καλά, αλλά και ραδιοφωνικά, θα έλεγα. Επιπλέον διαθέτουν ταυτότητα, αυτήν του καθενός δημιουργού ξεχωριστά: Τα δύο πρώτα, λόγου χάριν, η ''Ομπρέλα'' και οι ''Κροτίδες'' του Λαχανά, είναι ρυθμικές ''έντεχνες'' μπαλάντες που με ''πήγαν'' σε ένα κλίμα παρεμφερές με τις ''Ώρες μου χρωματιστές'', εκείνο το παλιότερο ωραίο τραγούδι του Γιώργου Σταυριανού με τον Κώστα Μάντζιο. Κάποια ηλεκτρικά στοιχεία εμφανίζονται με το ''Μαύρο τρυγόνι'' του Μπήτρου (χωρίς να λείπει το ούτι, όπως δεν έλειπε και το κανονάκι στις ''Κροτίδες''), εκεί που τα δύο επόμενα του Μιτζέλου, ''Των αθανάτων το νερό'' και η ''Αβάνα'', είναι αμιγώς ποπ - ροκ συνθέσεις. Κατά τη γνώμη μου, το ''Άσπρο μου πουκάμισο'' των Αντύπα - Γκανά είναι το καλύτερο τραγούδι του δίσκου, ενορχηστρωμένο με τα programmings του συνθέτη. Τα δύο επόμενα του Αντύπα, το ''Παράσταση θα δώσω'' και το ''Δέντρο μου θαλασσινό'' (σε λαϊκότροπους δρόμους), είναι δύο όμορφες μπαλάντες με τον αέρα του ''κλασικού'', δηλαδή του ''άχρονου'' και γι' αυτό μάλλον κρίνονται ως επιτυχημένες. Στοιχεία balkan με τα χάλκινα όργανα έχουμε στο ''Και η γη αλλιώς γυρίζει'' του Μπήτρου - είναι ένα κομμάτι που μπορεί εμένα να μην είναι του γούστου μου, σίγουρα όμως θα το ήθελαν όλοι οι μεγαλοτραγουδιστάδες στο ρεπερτόριο τους! Μία σύνδεση με την καθ'ημάς Ανατολή γίνεται με το τελευταίο τραγούδι, το ''Σου τό'πα, θέλει δύναμη'' των Λαχανά - Παπαδάκη, με τη συμμετοχή του Haig Yazdjian στο ούτι, του Κυριάκου Γκουβέντα στο βιολί, του Βαγγέλη Καρίπη στα κρουστά και άλλων δεξιοτεχνών των λαϊκών - παραδοσιακών οργάνων. 

Το CD κλείνει με το βασικό θέμα που έγραψε ο ίδιος ο Νικολάου για τη μικρού μήκους ταινία ''Epsilon'' του Αντώνη Κωνσταντουδάκη: Στο πιάνο ο Γιώργος Παπαχριστούδης και στο βιολοντσέλο η Λευκή Κολοβού σε μία, πραγματικά, κινηματογραφική μουσική σύνθεση όλο λυρισμό, αλλά και έναν χαρακτήρα αυτονόμησης από την ταινία. Το τελευταίο πάλι δείχνει πως ο δημιουργός έχει φλέβα, την οποία θα ευχόμουν να αξιοποιήσει σε μία επόμενη δουλειά, ενδεχομένως instrumental στο σύνολο της, χωρίς εν ολίγοις το άγχος για να βγει προς τα έξω με κομμάτια άλλων δημιουργών. Ο Νικολάου, ωστόσο, είναι  τραγουδιστής με καθάρια φωνή, με μια φωνή δυνατοτήτων μάλιστα, όπως φανερώνεται ειδικά στο κομμάτι ''Των αθανάτων το νερό'' του Μιτζέλου. Η ''Ομπρέλα'' του, ναι μεν ακούγεται κάπως παλιομοδίτικη για τα τωρινά δεδομένα - άλλος ένας δίσκος που αν έβγαινε στα 90s πιθανώς να ξεχώριζε, σήμερα όμως τα πράγματα είναι δύσκολα μέσα στα στημένα playlists και στους ''ίδιους και τους ίδιους'' που προβάλλονται - πάντως, μη μπορώντας να κάνει κάτι περισσότερο, μας παρέδωσε μία αξιοπρεπέστατη πρώτη εργασία σε επίπεδο περιεχομένου και παραγωγής, σφράγισε τη συνεργασία του με καταξιωμένους δημιουργούς και, τέλος, εμείς γνωρίσαμε μία καλή νέα φωνή. Δεν είναι και λίγο ότι κατάφερε!

Ακόμη ένα βιβλίο - CD για την Ελένη Καραΐνδρου με τις μουσικές της για δύο θεατρικά έργα

ΕΛΕΝΗ ΚΑΡΑΪΝΔΡΟΥ

ΠΟΘΟΙ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΛΕΥΚΕΣ - ΓΛΥΚΟ ΠΟΥΛΙ ΤΗΣ ΝΙΟΤΗΣ

ΜΙΚΡΗ ΑΡΚΤΟΣ

Συνεχίζεται από τη Μικρή Άρκτο η διάσωση και διάδοση του αρχείου της συνθέτριας Ελένης Καραΐνδρου, έχοντας προηγηθεί οι εκδόσεις, πάντα σε βιβλίο - CD, ''Μουσική για το θέατρο (1986 - 2010)'', ''Μουσική για τη μικρή οθόνη (1976 - 1989)'' και ''Μουσική και τραγούδια για το θέατρο''. Τώρα η Καραΐνδρου μας παραδίδει τις μουσικές που έγραψε για δύο θεατρικές παραστάσεις, ''Πόθοι κάτω από τις λεύκες'' του Ευγένιου Ο' Νηλ και ''Γλυκό πουλί της νιότης'' του Τένεσι Ουίλιαμς σε σκηνοθεσία του Αντώνη Αντύπα και της Νικαίτης Κοντούρη αντιστοίχως. Το πρώτο CD περιλαμβάνει 24 θέματα για το έργο ''Πόθοι κάτω από τις λεύκες'', στα οποία χρησιμοποιήθηκαν πέντε πνευστά (φαγκότο, σαξόφωνο, όμποε, κλαρινέτο και κόρνο) μαζί με κιθάρα, βιολί και βιολοντσέλο. Στο δεύτερο CD για το ''Γλυκό πουλί της νιότης'' ακούμε 18 θέματα με πρωταγωνιστές των ήχων τον David Lynch με τους Human Touch μαζί με όμποε, κλαρινέτο, κιθάρα, πιάνο και συνθεσάιζερ - τα δύο τελευταία όργανα με σολίστ την Καραΐνδρου αυτοπροσώπως. Δεν πιστεύω πως η μουσική της Καραΐνδρου επιδέχεται κριτικής κι αυτή η έκδοση άλλωστε έχει συλλεκτικό χαρακτήρα. Το οικείο ελεγειακό ύφος της διατηρείται αναλλοίωτο, όπως το μάθαμε από τα δισκογραφημένα αγγελοπουλικά soundtracks, αλλά και τις προαναφερόμενες ''θεατρικές'' κυκλοφορίες της. Μπορώ, όμως, να σταθώ στο δεύτερο CD της παρούσας έκδοσης με τη μουσική και τα τραγούδια για το ''Γλυκό πουλί της νιότης'' - ναι, υπάρχουν και τραγούδια, δύο τον αριθμόν: το γνωστό αμερικανικό ''Amazing Grace'' και το ''Μια άσπρη κάντιλακ'' σε στίχους της σκηνοθέτριας Κοντούρη, ερμηνευμένα αμφότερα από τον David Lynch σε ρόλο μουσικού του δρόμου. Έχω την τύχη να βρίσκεται στο αρχείο μου η παλιά μουσική του Μάνου Χατζιδάκι για το ίδιο έργο εποχής το 1960 στο Θέατρο Τέχνης. Τότε ο Χατζιδάκις είχε κινηθεί σε αμιγώς jazzy δρόμους, σε ένα ύφος δηλαδή που αν κάποιος θέλει να πάρει μια ιδέα, ας ανατρέξει στο δισκογραφημένο soundtrack της ταινίας ''Το τελευταίο ψέμα'' του Μιχάλη Κακογιάννη. Η Καραΐνδρου σήμερα φλερτάρει πιο διακριτικά με τη jazz και με ένα α λα Ry Cooder ύφος που παραπέμπει σε road movie soundtrack, μια και μιλάμε για ένα θρυλικό αμερικανικό θεατρικό έργο. Έχω την εντύπωση δηλαδή πως είναι η πιο κινηματογραφική - θεατρική εργασία της Καραΐνδρου ειδικά στα θέματα της ''Αναπόλησης'', στα οποία πρωτοστατούν το σαξόφωνο και το ακορντεόν. Ας πούμε και ότι οι στίχοι της Κοντούρη στο σύντομο τραγούδι ''Μια άσπρη κάντιλακ'' κλείνουν το μάτι στην περίφημη ''Μαύρη Φορντ'' από την ''Οδό Ονείρων'' του Χατζιδάκι, αν και η μουσική της Καραΐνδρου είναι τελείως άλλη κατάσταση. Και, εν κατακλείδι, η μουσική της Ελένης Καραΐνδρου συστήνει κανονική ψυχική δοκιμασία τόσο για τους κορυφαίους μουσικούς της, που υπηρετούν το όραμα της, όσο και για τους ακροατές που ευφραίνονται με την ατμόσφαιρα και τον ηχητικό της διάκοσμο. Ανήκω κι εγώ στους ακροατές αυτούς κι έτσι αναγνωρίζω τη μεγάλη αξία της συγκεκριμένης έκδοσης, διαβλέποντας ταυτόχρονα την πορεία της μέσα στα επόμενα χρόνια. 

Όντως ''Κάτι παράξενο'' είναι το άλμπουμ των Μιχάλη Καλογεράκη - Απόστολου Κίτσου

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΙΤΣΟΣ - ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗΣ

ΚΑΤΙ ΠΑΡΑΞΕΝΟ

ΜΙΚΡΗ ΑΡΚΤΟΣ

Δεν είναι μόνο το ''Κάτι παράξενο'', το ποίημα της Αριστέας Παπαλεξάνδρου που μελοποίησε ο Μιχάλης Καλογεράκης μεταξύ των πέντε τραγουδιών και των δύο οργανικών θεμάτων που απαρτίζουν το μίνι άλμπουμ του με ερμηνευτή τον Απόστολο Κίτσο - είναι ότι η φράση ''Κάτι παράξενο'' μπήκε και ως τίτλος σε μία δουλειά που είναι, πράγματι, παράξενη ή μάλλον κάπως ασυνήθιστη για τα δεδομένα του έντεχνου τραγουδιού. Η εναρκτήρια οργανική ''Ουβερτούρα'' σε μουσική των δύο συνδημιουργών φτιάχνει απ' την πρώτη ακρόαση μία ατμόσφαιρα θρηνητική και δοξαστική παράλληλα, εισάγοντας μας στο όλο concept που διέπεται από έναν μοντερνισμό δίχως ίχνος χιψτεριάς - κοινώς, μας τελείωσαν και καλά κάνανε τα μπλιμπλίκια και το theremin, γκώσαμε. Και εξηγούμαι: Αν η πρώτη ύλη είναι σαφώς οι μελωδίες του συνθέτη, εδώ οι ενορχηστρώσεις (τις υπογράφει ο Κίτσος) παίζουν το δικό τους μεγάλο ρόλο και δεν ακούγονται ως ''γέμισμα'' ή συμπλήρωμα των συνθέσεων. Διακριτικά electronics, πολλά φυσικά όργανα με τη συμμετοχή της Underground Youth Orchestra, χορωδιακά φωνητικά και στο επίκεντρο η διαυγής φωνή του Κίτσου που δεν ακούγεται ίδια από κομμάτι σε κομμάτι κι αυτό μόνο καλό είναι κατά τη γνώμη μου. Το ''Κάτι παράξενο'' και το ''Καλό φεγγάρι λέω'' σε ποίηση Μιχάλη Γκανά, λόγου χάριν, είναι δύο λαϊκά ''καμουφλαρισμένα'' τραγούδια που τόσο η ενορχήστρωση, όσο και η ερμηνεία, τα κάνει κάτι άλλο, σίγουρα όχι εύληπτο άμεσα, πάντως αρκετά διαφοροποιημένο από το μέσο έντεχνο ελληνικό τραγούδι. Μένω στο ''Κάτι παράξενο'', που μερικές νότες στο ρεφρέν του με παρέπεμψαν στο ''Ξένος για σένανε κι εχθρός'' των Χρήστου Νικολόπουλου - Λευτέρη Παπαδόπουλου - Γιώργου Νταλάρα, κάτι που δεν αναφέρω φυσικά ως μομφή, αλλά μάλλον σαν ένα φόρο τιμής των δύο δημιουργών, που το συνυπογράφουν, σε παλιότερα ακούσματα. Ακούστε ακόμη το ''Αλλού να μ' αγαπάς'', μελοποίηση ενός ποιήματος του Αχιλλέα Παράσχου που θα χαρακτήριζα από τις καλύτερες στιγμές του CD, αν δεν κινούταν σε ίδια επίπεδα καθ' όλη τη διάρκεια του. Δεν πιστεύω δηλαδή πως υπάρχει διάσπαση στο υλικό παρά τα διαφορετικά ύφη που ακούμε, όπως στο ''Λουξεμβούργο'' σε ποίηση Μιχάλη Σαραντάκου, ένα κομμάτι που μοιάζει να είχε μείνει εκτός από το ''Προσωπικό'', την προηγούμενη δισκογραφική εργασία των αδερφών Καλογεράκη. Και για το τέλος, νά'σου κι ο Μάνος Χατζιδάκις δια του ακριβού λόγου του και συγκεκριμένα το ποίημα του, ''Ερωτικό (Καληνύχτα)'', μελοποιημένο πάντα από τον Μιχάλη Καλογεράκη και ερμηνευμένο από τον Κίτσο με τη συμμετοχή της Έλλης Πασπαλά όχι στο τραγούδι, αλλά - προσέξτε - στην απαγγελία! Η δε ηλεκτρική κιθάρα του Παναγιώτη Καλαντζόπουλου στην εισαγωγή του σε συνδυασμό με το ύφος του κομματιού, του αφαιρεί κάθε ακαδημαϊκή προσέγγιση - απ' αυτές που δεν θα ήθελε ειδικά ο Χατζιδάκις - και λειτουργεί σαν συνδετικός αρμός του παρελθόντος με το παρόν και το μέλλον. Συνοπτικά, μία αρκετά πρωτότυπη εργασία με συνθετική και ερμηνευτική ταυτότητα! Α, και με ένα όμορφο εξώφυλλο: Μία φωτογραφία γάτας του 19ου αιώνα! 

Απόστολος Κίτσος - Μιχάλης Καλογεράκης

Για το ''Deviation'' του Μίμη Νικολόπουλου από τη Βέροια - καιρό είχαμε ν' ακούσουμε ένα ενδιαφέρον instrumental άλμπουμ

MIMIS NIKOLOPOULOS

DEVIATION

FM RECORDS

Πάει καιρός που είχα να ακούσω ένα πραγματικά ενδιαφέρον ελληνικό instrumental άλμπουμ, από τότε δηλαδή με τις δουλειές των Your Hand In Mine, του Γιώργου Βαρσαμάκη και των Burgundy Grapes. Ίσως ο χαρακτηρισμός περί ελληνικότητας να μην ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, εφόσον ναι μεν έχουμε καλλιτέχνες από την Ελλάδα, το ύφος τους όμως είναι οικουμενικό και μπορεί να σταθεί σε οποιαδήποτε άλλη χώρα. Το ίδιο συμβαίνει και με το ''Deviation'', το instrumental concept άλμπουμ του συνθέτη Μίμη Νικολόπουλου από τη Βέροια, έναν τόπο που έχει βγάλει πολλούς καλούς μουσικούς (Νίκος Ζιώγαλας, Σούλης Λιάκος, Κώστας & Νάγια Γεωργίου κ.α.) Τον Νικολόπουλο τον γνώρισα μέσα από το θέατρο, ως συνθέτη της παράστασης ''Άσμα Ασμάτων'' σε σκηνοθεσία του Βαλάντη Φράγκου, μα αίσθηση μου είναι πως εκείνη η δουλειά του είχε φτιαχτεί για κάτι πολύ συγκεκριμένο και ελάχιστη σχέση έχει με το τωρινό ''Deviation''. Έντεκα κομμάτια περιέχονται στο CD, τα οποία θα χαρακτηρίζονταν μινιμαλιστικά με ένα λυρισμό και ένα συναίσθημα που συναντάμε σε ανάλογα οργανικά έργα του Yiann Tiersen και του Pascale Comelade. Κι ενώ δεσπόζει ο ήχος της κιθάρας, του μαντολίνου και της μελόντικας από τον ίδιο τον Νικολόπουλο, κομμάτια σαν το ''Valse des Balkans'' ή το αμέσως επόμενο ''Ocean'' στέκονται ως ''ethnic'' με την πρόσμιξη στοιχείων της καθ'ημάς παράδοσης στον πυρήνα τους και τα πνευστά των Ηλία Δέλλιου (τρομπόνι) - Κώστα Μπατσίλα (τρομπέτα). Στα κομμάτια ''Moonlight Rumba'' και ''Caravan'' ο συνθέτης παίζει με το ιδίωμα του φλαμένκο, δίνοντας τους ένα τσιγγάνικο αίσθημα, ενώ παρακάτω με το ''You, the sea'' καταθέτει ένα μικρό, μα ολοκληρωμένο έργο για κλασική κιθάρα. 

Με το ρυθμικό ''Dream within a dream'' βρήκα ψήγματα από το χατζιδακικό soundtrack του ''Sweet movie'' και σίγουρα το ενέτεινε αυτό η χρήση του μαντολίνου δίπλα στην κιθάρα. Το ''Flying Lovers'' ανήκει στις δυνατές - κατά τη γνώμη μου - και στις πιο ραδιοφωνικές στιγμές του άλμπουμ: Ακούγεται σαν μια μελωδία που αναζητά στίχους για να γίνει τραγούδι, ένα αισθαντικό βαλς που θα μπορούσε να έχει γράψει η Ευανθία Ρεμπούτσικα. Το ''Trip song'', λίγο πριν το ''Deviation'' φτάσει στο τέλος του, είναι ένα αμιγώς ροκ κομμάτι με την επαναληπτικότητα στη μελωδική δομή του και ένα νεύρο, που δεν συναντάμε στα προηγηθέντα tracks. Το άλμπουμ κλείνει με το ομότιτλο κομμάτι και αυτό, ναι, ακούγεται ολότελα επηρεασμένο από τον Rene Aubry και το αγαπημένο του έργο ''Invites sur la terre'', κάτι που δεν αποτελεί μομφή σε καμία περίπτωση, αφού ο Νικολόπουλος φαίνεται ότι έχει γαλουχηθεί με τέτοια ακούσματα. Εν κατακλείδι, από την ελληνική επαρχία και έξω από τα δισκογραφικά - ραδιοφωνικά κυκλώματα, έχουμε την ανεξάρτητη παραγωγή ενός υλικού που προσφέρεται για πολλές ακροάσεις και που συγκινεί με την ήρεμη, ταξιδιάρικη και άκρως κινηματογραφική δύναμη του. Μπορείτε να το προμηθευτείτε, επικοινωνώντας με τον δημιουργό στην προσωπική του ιστοσελίδα: www.mimisnikolopoulos.com  

''Κάτι από σένα'' λέγονται τα δέκα πρώτα ιδιαίτερα τραγούδια του Γιώργου Νικητόπουλου

ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΗΤΟΠΟΥΛΟΣ

ΚΑΤΙ ΑΠΟ ΣΕΝΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ

Με την ασπρόμαυρη αισθητική και τις φωτογραφίες του John D. Carnessiotis να παραπέμπουν σε...BDSM (πρωτότυπο και τολμηρό, αν μη τι άλλο, ανεξαρτήτως των προθέσεων του δημιουργού), έχουμε το ντεμπούτο άλμπουμ του ερμηνευτή και τραγουδοποιού Γιώργου Νικητόπουλου. Ο Νικητόπουλος είναι εδώ και χρόνια γνωστός στους παροικούντες των social media και των μικρών μουσικών σκηνών σαν ένας νέος καλλιτέχνης που μέσα από ομάδες παρουσιαζόταν άλλοτε ως τραγουδοποιός - στιχουργός και άλλοτε ως τραγουδιστής. Το γεγονός της έκδοσης ενός δίσκου προφανώς και θα τον απασχολούσε, σήμερα ειδικά που οι παραγωγές γίνονται ιδίοις εξόδοις και δεν υπάρχει εταιρεία που θα βάλει το χέρι βαθιά στην τσέπη. Παρότι, λοιπόν, ο δημιουργός σήκωσε το βάρος της έκδοσης του με την αρωγή του Θανάση Συλιβού και του Μετρονόμου του, το αποτέλεσμα είναι άκρως επαγγελματικό και καλαίσθητο, ενώ φαίνεται πως όλα έγιναν χωρίς βιασύνη και το άγχος για απλά μία δισκογραφική έξοδο. Ωραίες οι ενορχηστρώσεις, που υπογράφει ο έμπειρος πιανίστας και συνθέτης Νεοκλής Νεοφυτίδης, όπως και τα παιξίματα μουσικών σαν του Μιχάλη Πορφύρη στο τσέλο, του Παντελή Ντζιάλα στην κιθάρα, του Σωκράτη Γανιάρη στα κρουστά, του Ορέστη Τσικούρη στη φυσαρμόνικα κ.α. Πάμε τώρα να ασχοληθούμε με το υλικό καθ'αυτό, αποτελούμενο συνολικά από δέκα πρωτότυπα κομμάτια - και τη λέξη ''πρωτότυπα'' μάλλον δεν τη χρησιμοποιώ τυχαία, εφόσον μέσα στο CD συναντάμε αρκετές ιδιαιτερότητες από συνθετικής άποψης: 

Η εναρκτήρια ''Καριέρα'' είναι ένα jazzy σουινγκάτο κομμάτι, που θα λέγαμε ότι έχουμε ξανακούσει αν...Αν δεν υπήρχε αυτός ο δαιμονισμένος διάλογος του πιάνου του Νεοφυτίδη με το βιολί του Βασίλη Ραψανιώτη και, βασικά, αν δεν υπήρχαν οι ειρωνικοί στίχοι του Νικητόπουλου, οι οποίοι σχολιάζουν την έκθεση του εκάστοτε καλλιτέχνη: Ελάτε, καθίστε, θαυμάστε, μετρήστε/ φθηνά να το δείτε/ ψυχή πως πουλώ...Το ''Σε μια σκηνή'' είναι ένα βαλς χατζιδακικού αισθήματος που αντλεί την έμπνευση του από τη θητεία του Νικητόπουλου στο θέατρο (ως συνθέτης, αλλά και ως ηθοποιός), φαίνεται δηλαδή πως πρόκειται για ένα εκ των έσω φτιαγμένο τραγούδι. Από τις δυνατές στιγμές του δίσκου είναι ''Το σπίτι'', ένα ατμοσφαιρικό blues με την ερμηνεία και τα φωνητικά της Αγγελικής Τουμπανάκη και το σόλο του Τσικούρη στη φυσαρμόνικα. Στις ''Κότες'', που ακολουθούν, ο δημιουργός φανερώνει το χιούμορ του - ακόμη ένα κομμάτι που μπλουζίζει με τους έξυπνους στίχους του. ''Ο καπνός'' είναι ένα από τα ιδιαίτερα τραγούδια, που λέγαμε, σε ενορχηστρωτικό και συνθετικό επίπεδο. Η ερμηνεία του Νικητόπουλου θυμίζει αυτήν του Ηλία Λιούγκου στα τραγούδια του Χατζιδάκι από τη δεκαετία του 1980! Όμορφες πιανιστικές αρμονίες μέσα σ' ένα πακέτο που ακούγεται σαν ένα μίνι αυτόνομο λυρικό έργο με τη χρήση των εγχόρδων. Το ''Σε κάποια βόλτα'' είναι ένα εξάλεπτο λαϊκότροπο κομμάτι, που θα χαρακτήριζα επίσης δυνατή στιγμή με τη στιβαρή μελωδία, τους μελαγχολικούς στίχους, το μπουζούκι του Νίκου Κατσίκη και την ερμηνεία της Παυλίνας Κατσή - όπως πληροφορούμαστε από το ένθετο, ενορχηστρωτικές ιδέες πρόσθεσε και ο Φώτης Μυλωνάς. Η Κατσή ερμηνεύει και το ακόλουθο ''Χωρίς'', επίσης λαϊκότροπο, ένα ''γυναικείο'' τραγούδι ενορχηστρωμένο με λόγια τεχνοτροπία, αφού κυριαρχούν το μαντολίνο του Μιχάλη Δάρμα και το τσέλο του Πορφύρη. Το ''Πουκάμισο καρό'' θυμίζει πάλι Λιούγκο με Χατζιδάκι, ερμηνευτικά και συνθετικά, επομένως έχουμε ένα όμορφο τραγούδι και πάλι! Εδώ δεσπόζουν το πιάνο του Νεοφυτίδη και οι ποιητικοί και κάπου αυτοαναφορικοί στίχοι του Νικητόπουλου. Προτελευταίο τραγούδι το ομότιτλο, το ''Κάτι από σένα'', που εμπεριέχει όλες τις μουσικές εμμονές του δημιουργού: Τα βαλς, τα μπλουζ, τον Χατζιδάκι, ακόμη και το λεγόμενο dark cabaret - ένα μονόλογο διαβάζει η Μυρτώ Γκόνη, ενώ επιπλέον ύφος προσθέτουν τα φωνητικά της Τουμπανάκη. Το άλμπουμ κλείνει με ένα σαιξπηρικό σονέτο μεταφρασμένο από τον Βασίλη Ρώτα, δοξαστικά μελοποιημένο από τον Νικητόπουλο, κατά τη διάρκεια του οποίου συμπράττουν και οι υπόλοιποι συνεργάτες του: Ο Θάνος Λέκκας με τον Κωνσταντίνο Ρεπάνη στο τραγούδι και ο Κώστας Μπερικόπουλος με την Παυλίνα Κατσή στην απαγγελία. Εν κατακλείδι: Το ''Κάτι από σένα'' του Γιώργου Νικητόπουλου μπορεί να μην κομίζει καμία μουσική πρωτοπορία, διαθέτει όμως στυλ και πάνω απ' όλα εκφράζει απόλυτα τις καλλιτεχνικές ανησυχίες του δημιουργού του, οι οποίες σχετίζονται άμεσα με το θέατρο, την ποίηση, την προσωπική του ενδοσκόπηση, αλλά και ένα παρεΐστικο κλίμα σπάνιο σχετικά στη σύγχρονη ελληνική δισκογραφία. 

Το ''Ποιος;'' του Ηλία Λιούγκου είναι ένας νέος κύκλος σπουδαίων ελληνικών τραγουδιών

ΗΛΙΑΣ ΛΙΟΥΓΚΟΣ - ΠΟΙΟΣ;

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ: ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΗΤΣΙΑΣ, ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ, ΜΟΡΦΩ ΤΣΑΪΡΕΛΗ, ΜΠΑΜΠΗΣ ΤΣΕΡΤΟΣ, ΟΡΕΣΤΗΣ ΛΙΟΥΓΚΟΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ

Είχε αρκετά χρόνια να βγάλει καινούργιο δίσκο ο Ηλίας Λιούγκος, δεκαπέντε για την ακρίβεια μετά από ''Το φιλί μου ταξιδεύει'' του 2002 από την Eros Music που δεν υφίσταται σήμερα. Να που βρέθηκε, όμως, ο εκδότης και ποιητής Γιώργος Χρονάς με την Οδό Πανός του και εν μέσω κρίσης ανέλαβε να εκδώσει τα καινούργια έντεκα τραγούδια του τραγουδοποιού και ερμηνευτή. Λογικό, αν υποτεθεί πως ο Χρονάς είναι από τους λίγους ανθρώπους που κρατάνε πραγματικά ζωντανό το πνεύμα, όπως και την πνευματικότητα του Μάνου Χατζιδάκι, μέντορα και του ιδίου και του Λιούγκου. Απ' την άλλη, θεωρώ πως συντελείται και μια μικρή αδικία - το λέω δημόσια για πρώτη φορά - με το να ταυτίζεται μονίμως ο Λιούγκος με τον Χατζιδάκι. Διότι, ναι μεν υπήρξε η πιο χαρακτηριστική φωνή των τραγουδιών του για σχεδόν είκοσι χρόνια, από το 1976 με Τα Παράλογα μέχρι το θάνατο του το '94, έχει όμως μια τέτοια αυτοτέλεια ως δημιουργός που θα τολμούσα να πω ότι τη ρίζα όλων των μεγάλων ''έντεχνων'' τραγουδοποιών της δεκαετίας 1995 - 2005, στον Λιούγκο θα τη βρει ο μελετητής του μέλλοντος. Και εξηγούμαι: Με το άλμπουμ ''Κωμοπόλεις'' του 1998 και όχι τόσο με τη ''Νυχτερινή δοκιμασία'' (1984) και ''Της ιστορίας το ποδήλατο'' (1986), δύο κατεξοχήν χατζιδακικές εργασίες, ο Ηλίας Λιούγκος άνοιξε το δρόμο για την ενασχόληση με τοπικά μουσικά ιδιώματα και δρόμους, εν προκειμένω, της γενέτειρας του. Και πάλι όχι με τη λογική της χρήσης ethnic οργάνων, όπως έκαναν κάποτε οι Δυνάμεις του Αιγαίου ή ο Νίκος Ξυδάκης, αλλά με έναν ευφυή και πηγαίο συνδυασμό δημοτικής και λόγιας παράδοσης. Τα τραγούδια που έγραφε και εξακολουθεί να γράφει ο Λιούγκος φέρουν επιρροές άλλοτε από το καθαρόαιμο λαϊκό τραγούδι και τους λαϊκούς χορούς και άλλοτε από πιο σύγχρονα ιδιώματα, όπως το ροκ και η ηλεκτρική - ακουστική μπαλάντα. Πιστεύω πως το ''Ποιος;'', το νέο άλμπουμ του, ακούγεται ως το volume two των προαναφερόμενων ''Κωμοπόλεων''. Καταρχάς συνεργάζεται και πάλι με τη στιχουργό Ζωή Παναγιωτοπούλου, μια καλλιτεχνική σχέση που μετράει πλέον 35 χρόνια, αρχής γινομένης επισήμως με τη ''Νυχτερινή δοκιμασία''. Απορίας άξιον γιατί η Παναγιωτοπούλου δεν βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των Ελλήνων στιχοπλόκων τόσο όμορφα που γράφει! Χαμηλών τόνων άνθρωπος, σαν και τον συνεργάτη της τον Λιούγκο και σίγουρα το θέμα δεν είναι της παρούσης. Ήμουν λίγο καχύποπτος σαν είδα στο εξώφυλλο τα ονόματα του Μητσιά, του Θαλασσινού και του Τσέρτου, ικανοί και οι τρεις να ''καταπιούν'' τον δημιουργό μέσα από το ίδιο του το υλικό που τους δόθηκε. Τι έκπληξη, όμως, καθώς από την πρώτη ακρόαση έγινε αντιληπτό πως έδωσαν κυριολεκτικά το παν στην υπηρεσία του Λιούγκου. Ο Μητσιάς έχει τραγουδήσει την άμμο της θάλασσας, ξέρει πως να ελίσσεται κάθε φορά, επομένως η συμμετοχή του είναι ταιριαστή μεν, προβλέψιμη δε. Εντύπωση, αντιθέτως, προξενούν οι ερμηνείες του Θαλασσινού και του Τσέρτου: Αμφότεροι τραγουδούν πιο χαμηλότονα και με μια εσωστρέφεια, όχι εύκολη στην ανακάλυψη της από τον ακροατή - πάντως υπάρχει! Αποβάλλοντας τα πολύ γνώριμα μέσα από το ραδιόφωνο γυρίσματα και τσαλίμια των φωνών τους, γίνονται δύο ξεχωριστά μουσικά όργανα υπό τη διεύθυνση του Λιούγκου, που παραμένει πιστός τόσο στο δικό του ερμηνευτικό, όσο και συνθετικό ύφος. Για τη Μόρφω Τσαϊρέλη και το κομμάτι που κλήθηκε να τραγουδήσει, θα λέγαμε απλά πως είναι ακόμη ένας λόγος να θεωρείται το ''Ποιος;'' συνέχεια των ''Κωμοπόλεων''. Δεν νομίζω πως υπάρχει άσχημο ή μέτριο τραγούδι του Λιούγκου συγκριτικά με αυτά που κληροδότησε στο έντεχνο - λόγιο - λαϊκό ρεπερτόριο της τελευταίας 20ετίας στην ελληνική μουσική. Όλα τα κομμάτια του συστήνουν μεγαλειώδεις στιγμές για όποιον μπορέσει να το δει αυτό, αποπροσανατολισμένος καθώς μπορεί να είναι από καλοσερβιρισμένα, μα άνοστα έντεχνα άσματα. Επίσης, ακόμη κι αν η παραγωγή ακούγεται ταπεινή και καθόλου ιλουστρασιόν - προσωπικά προτιμώ έναν τέτοιο ήχο - συναντάμε στο cast εξαίρετους μουσικούς, σαν τον Θόδωρο Κοτεπάνο στο πιάνο, τον Βαγγέλη Ζωγράφο στο κοντραμπάσο, τον Μίλτο Παπαστάμου στο βιολί, τον Κώστα Χατζόπουλο στην κιθάρα και φυσικά τον πολυοργανίστα Φώτη Μυλωνά στις καλαίσθητες ενορχηστρώσεις. Μία μικρή ένσταση έχω μόνο για το δημοσιογραφικό υλικό που καλύφτηκε η έκδοση σε βιβλίο - CD. Εννοώ πως δεν υπήρχε λόγος να παρατίθενται αποσπάσματα από παλιότερες συνεντεύξεις του Λιούγκου σε διαδικτυακά μέσα, όταν αυτές ειδικά είχαν γίνει με αφορμή αφιερώματα στον Χατζιδάκι. Θα μπορούσε, λόγου χάριν, τα τραγούδια να συνόδευε η δημοσίευση μιας πραγματικά ενδιαφέρουσας κουβέντας μεταξύ του Λιούγκου και του έμπειρου συνεντευξιαστή Γιώργου Χρονά. Τέλος πάντων, όμως, μην τα θέλουμε όλα δικά μας. Το εξώφυλλο κοσμεί μια ωραία φωτογραφία του Δημήτρη Φουντά από τα ΚΤΕΛ (ναι, η τάση φυγής δημιουργών και ακροατών είναι δεδομένη ακούγοντας τη δουλειά), ενώ στο ένθετο βλέπουμε σκίτσα του αδικοχαμένου ζωγράφου Δημήτρη Λαλέτα. Αφήστε τα όλα τώρα, παρατήστε ακόμη κι αυτό εδώ το κείμενο και αν δεν έχετε ήδη προμηθευτεί το δίσκο, ακούστε την ''Εντατική''. Πρόκειται για ένα από τα πιο όμορφα ελληνικά τραγούδια που ακούσαμε τελευταία. Οι στίχοι της Ζωής Παναγιωτοπούλου πάντα. Η μουσική και η ερμηνεία του Ηλία Λιούγκου:

Δύο ανέκδοτα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη στον καινούργιο δίσκο με τη Μπέττυ Χαρλαύτη

Η ΜΠΕΤΤΥ ΧΑΡΛΑΥΤΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ: ΜΑΡΙΑ ΦΑΡΑΝΤΟΥΡΗ, ZULFU LIVANELI, ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΡΡΗΣ

ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΗΧΩΝ ΑΛΗΘΙΝΩΝ

Την ερμηνεύτρια Μπέττυ Χαρλαύτη τη γνωρίζω προσωπικά αρκετά χρόνια, τόσο από τις συναυλίες, όσο και από τη δισκογραφία. Στις μεν συναυλίες την έχω δει αρκετές φορές στο πλάι της Μαρίας Φαραντούρη, στη δε δισκογραφία ανατρέχω σε ένα CD που είχε κάνει με κομμάτια του Μιχάλη Σουγιούλ, αλλά και στη συμμετοχή της στη συλλογή τραγουδιών του ποιητή και στιχουργού Δημήτρη Λέντζου. Σήμερα έχουμε στα χέρια μας τη φωνή της σε δέκα θεοδωρακικά τραγούδια υπό τον τίτλο ''Η Μπέττυ Χαρλαύτη στον κόσμο του Μίκη Θεοδωράκη''. Επίσης γνωρίζω πόσο το συγκεκριμένο project απασχολούσε την ερμηνεύτρια την τελευταία διετία, έχοντας δώσει πολλές συναυλίες με τη Λαϊκή Ορχήστρα που φέρει το όνομα του μεγαλύτερου εν ζωή Έλληνα μουσικοσυνθέτη. Μπορεί και να ήμουν επιφυλακτικός προτού καν ακούσω το CD αυτό για αρκετούς λόγους, τους οποίους θα αναφέρω: Πρώτον, δεν υπάρχει Έλληνας τραγουδιστής - που λέει ο λόγος - που να μην έχει κάνει δίσκο με τραγούδια του Θεοδωράκη, από τον Μπάση και τον Πάριο μέχρι την Καλλιόπη Βέττα και τον Γιάννη Κότσιρα (μιλάω για β' εκτελέσεις πάντα). Δεύτερον, ομολογώ πως δεν μου πολυαρέσει που κάθε τραγούδι προσαρμόζεται στη φωνή του εκάστοτε ερμηνευτή, ενώ θά'πρεπε να συμβαίνει το αντίθετο: Ο ερμηνευτής να πλησιάζει τα τραγούδια και να αναμετριέται μαζί τους. Και τρίτον, στους δίσκους με επανεκτελέσεις προτιμώ τις λιτές, αποψάτες όμως, ενορχηστρώσεις. Για δες τώρα που η Χαρλαύτη κάνει την έκπληξη και μας χαρίζει ένα CD που ναι μεν δεν κομίζει καμία πρωτοτυπία απ' την άποψη του ρεπερτορίου, τι να την κάνεις όμως την πρωτοτυπία αφού εν μέσω των γνωστών επανεκτελέσων (''Το γελαστό παιδί'', '' Άσμα Ασμάτων'', ''Χαθήκανε τόσο νωρίς'' κ.λπ.) ακούμε τα δύο ολοκαίνουργια τραγούδια που της χάρισε με τη σειρά του ο Μίκης Θεοδωράκης: 

Το ''Θέλω να τραγουδήσω (Με το αίμα)'' σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου και τη ''Θάλασσα πλατιά'' σε στίχους του συνθέτη. Το πρώτο είναι ένα λαϊκότροπο τραγούδι με τις αισθαντικές εικόνες που δημιούργησε και πάλι ο Λευτέρης Παπαδόπουλος: Θέλω να γίνω δέντρο να σαλέψω/ μ' όλα μου τα κλαριά μόλις με δεις/ κι αν δε με καταλάβεις να μαζέψω/ κάθε μου ρίζα απ' την καρδιά της γης. Η Χαρλαύτη, αν και λυρική ερμηνεύτρια, μεταδίδει ατόφιο λαϊκό συναίσθημα, κάτι που δεν οφείλεται αποκλειστικά στην ασκημένη φωνή της, αλλά στην ευρύτερη καλλιτεχνική της αντίληψη. 

Η ''Θάλασσα πλατιά'' είναι στην ουσία ένα απόσπασμα από το μπαλέτο ''Ζορμπάς'', στο οποίο ο Θεοδωράκης έβαλε δικούς του στίχους και το έκανε μια αυτόνομη μπαλάντα - η μελωδία ''φωνάζει'' από μακριά, όχι μόνο ότι είναι του Θεοδωράκη, αλλά και ότι αποτελεί μια φωτισμένη στιγμή του. Επιπλέον ο Θεοδωράκης έχει περάσει το 92ο έτος της ηλικίας του και η όποια δισκογραφική του δραστηριότητα περιορίζεται σε επανεκτελέσεις του υλικού του, επομένως τυχερή η Μπέττυ Χαρλαύτη που την εμπιστεύθηκε και της έδωσε δύο ανέκδοτα τραγούδια του! Ωστόσο, στο CD αυτό συναντάμε και άλλες ''καινοτομίες'': Τις συμμετοχές του Τούρκου συνθέτη Zulfi Livaneli, της Μαρίας Φαραντούρη, αλλά και του Γιώργου Περρή, ο οποίος μπαίνει δυναμικά στα μουσικά πράγματα της χώρας του ύστερα κι από τη συμμετοχή του στη χατζιδακική ''Εποχή της Μελισσάνθης'' στην Εθνική Λυρική Σκηνή πρόσφατα. Ο Livaneli αποδίδει ντουέτο με τη Χαρλαύτη τη ''Μαργαρίτα - Μαγιοπούλα'' του Ιάκωβου Καμπανέλλη - η δεύτερη στα ελληνικά και εκείνος στα τουρκικά. Η Φαραντούρη, που δεν θα μπορούσε να απουσιάζει από το εγχείρημα της συνεργάτιδας της, ερμηνεύει για πολλοστή φορά το αριστούργημα ''Την πόρτα ανοίγω το βράδυ'' σε στίχους του Τάσου Λειβαδίτη. Θα ήταν αχρείαστη η συμμετοχή της, δεδομένων των πολλών ηχογραφήσεων του τραγουδιού με την ερμηνεία της, αν δεν συνέπλεε η φωνή της μ' αυτήν της Χαρλαύτη. Το αποτέλεσμα είναι κάτι αλλιώτικο σίγουρα, αλλά εδώ μεγάλο ρόλο έπαιξε και η ενορχήστρωση του Γιάννη Μπελώνη - θα πούμε παρακάτω για τη δική του δουλειά. Όσο για τον Περρή, η ερμηνεία του στα γαλλικά της ''Όμορφης πόλης'', μπορεί φυσικά να μην έχει καμία σχέση με την άλλη θρυλική της Edith Piaf, προσδίδει όμως στο κομμάτι ένα νεανικό ύφος και του δίνει την ευκαιρία καινούργιων ραδιοφωνικών μεταδόσεων. Μια μικρή έκπληξη δοκιμάζουμε και με το ''Άσμα Ασμάτων'', αφού η Χαρλαύτη το αποδίδει στα ελληνικά και στα εβραϊκά με τους στίχους αντιστοίχως του Καμπανέλλη και της Elinoar Moav Veniadis. Τέλος, εκεί που όλο το υλικό θα μπορούσε απλά να ακούγεται πομπώδες βάσει της μεγάλης κλασικής ορχήστρας που το υπηρετεί (Ορχήστρα Σύγχρονης Μουσικής της ΕΡΤ), ο Μπελώνης στις ενορχηστρώσεις και τις διασκευές έβαλε τη δική του πινελιά. Και τι πινελιά! Ζωγράφισε! Πρόσθεσε ηχοχρώματα και αρμονικούς δρόμους (ακούστε προσεχτικά το ''Την πόρτα ανοίγω το βράδυ'', την εισαγωγή του ''Χαθήκανε τόσο νωρίς'' ή ''Το γελαστό παιδί'' που σαν να παίζει - με την έννοια του παιχνιδιού και όχι της εκτέλεσης - η ορχήστρα με τη μελωδία του Θεοδωράκη). Δεν έχω καμία επιφύλαξη για να χαρακτηρίσω το CD ''Η Μπέττυ Χαρλαύτη στον κόσμο του Μίκη Θεοδωράκη'' ως το πιο αξιόλογο δείγμα με επανεκτελέσεις λατρεμένων τραγουδιών του συνθέτη τα τελευταία χρόνια! Κυκλοφορεί από τον ανεξάρτητο Καθρέφτη ήχων αληθινών του Μωυσή Άσερ.

 * Αύριο έχουμε 17 Νοέμβρη, την επέτειο από την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Ας ακούσουμε το ''Γελαστό παιδί'' του Μίκη Θεοδωράκη, του Brendan Behan και του Βασίλη Ρώτα, το ''Γελαστό παιδί'' του 2017 με τη Μπέττυ Χαρλαύτη. 

Ζαχαρίας Καρούνης: ''Αποστολή'' εξετελέσθη!

ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΚΑΡΟΥΝΗΣ

ΑΠΟΣΤΟΛΗ

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ/ ΔΙΚΤΥΟ

Ο δίσκος ξεκινάει με ένα κομμάτι τσιγγάνικων καταβολών και σε μία ακατανόητη, ενδεχομένως και ανύπαρκτη γλώσσα, σε στίχους του Γιάννη Καρούνη, του αδερφού του τραγουδοποιού και ερμηνευτή. Ουδέν πρόβλημα! Σάμπως ήταν κατανοητοί οι στίχοι του ''Ζαβαρακατρανέμια'' του Γιάννη Μαρκόπουλου, που θεωρείται κιόλας all time classic το τραγούδι; Το ''Ζαρενάι'' - έτσι λέγεται το εναρκτήριο κομμάτι του δίσκου και σημαίνει ''Άνθρωπε της γης'' - διαθέτει ένα αλήτικο και ταυτόχρονα ''μαζεμένο'' συναίσθημα που είχαμε ν' ακούσουμε από το ''ROM'' του Κυπουργού. Το ίδιο ακριβώς συναίσθημα, πολύ πιο εξωστρεφές όμως στα όρια του χορού, έχουμε και στο επόμενο τραγούδι που ενορχήστρωσαν οι POLIS Ensemble, ''Το ριζικό μου'' σε στίχους πάλι του Γιάννη Καρούνη. Οι τόνοι πέφτουν πρόσκαιρα με τη σμυρναίικη μπαλάντα ''Η καρδιά της μάνας'', στην οποία ο Γιώργος Παυριανός ανέλαβε να κάνει στιχούργημα το γνωστό λαϊκό μύθο του γιου που ξεριζώνει την καρδιά της μάνας του κι αυτή δεν χάνει ίχνος της ανιδιοτελούς αγάπης της. Η ''Αποστολή'' σε στίχους του Γιάννη Καρούνη, ενορχηστρωμένο κι αυτό από τους POLIS Ensemble, είναι ακόμη ένα διονυσιακό τραγούδι που, προσωπικά, με εντυπωσίασε με τις δυνατές εικόνες των στίχων του: ''Βγάλε τη μάσκα/ το είναι σου δωσ'μου/ πλανήτες με κέρατα θερίζουν το φως μου/ η ώρα ξεχείλισε και σβήνει τα χνάρια/ ελάφι τα χνώτα σου, σπασμένα πυθάρια''. ''Το τραγούδι της Φιλιώς'' γράφτηκε για την άκρως επιτυχημένη εμπορικά και καλλιτεχνικά παράσταση με τη Δέσποινα Μπεμπεδέλη ως Φιλιώ Χαϊδεμένου. Ένα συγκινητικό τραγούδι, ντουέτο της Μπεμπεδέλη με τον Καρούνη, στο οποίο ο στιχουργός Χ. Γ. Παπαδόπουλος μέσα σε τρεις στροφές κατάφερε να ''κλείσει'' μια ανθρώπινη προσωπικότητα 107 ετών μαζί με τη νεότερη ιστορία του ελληνισμού. Επιπλέον, για ιστορικούς και μόνο λόγους και, συγκεκριμένα, για την επάνοδο της Μπεμπεδέλη στη δισκογραφία, ''Το τραγούδι της Φιλιώς'' χρήζει ξεχωριστής σημασίας. Το αμέσως ακόλουθο, το ''Στον τόπο μας'', κανονικά θα άνοιγε το δίσκο, με μια εμπορική λογική. Πρόκειται για ένα ρυθμικό ''Balkan'' τραγούδι, πάλι σε στίχους του Παπαδόπουλου, με ραδιοφωνικό air play βάσει της συνθήκης κουπλέ - ρεφραίν. ''Το αποχαιρέτισμα'' με το νέι του Νεκτάριου Σταματέλου να πρωτοστατεί, ανήκει στις καλύτερες στιγμές του CD. Η φωνή του Καρούνη αποδίδει τους υπέροχους λιτούς στίχους του Παπαδόπουλου σαν να πρόκειται για βυζαντινή υμνωδία. ''Το ταξίδι'' είναι ένα καλοφτιαγμένο απ' όλες τις απόψεις κομμάτι στο μεταίχμιο ''έντεχνου'' και ''δημοτικοφανούς'' τραγουδιού με τους στίχους του Γιάννη Καρούνη και την ενορχήστρωση του Αλέξανδρου Καψοκαβάδη. Το ''Νυχτερινό'', η επόμενη μπαλάντα σε στίχους του Παπαδόπουλου, υφολογικά διασπά το έντονο παραδοσιακό - σμυρναίικο ύφος του δίσκου και με το βιολί του Διονύση Βερβιτσιώτη, λειτουργεί σαν μιαν απρόσμενη σχεδόν ακουστική ανάπαυλα. ''Η σιωπή'' με τα λόγια του Γιάννη Καρούνη, είναι ένα χαμηλότονο λαϊκό τραγούδι, μια ζεϊμπέκικη μπαλάντα, που επίσης διαθέτει ραδιοφωνικό air play. Ανήκει στα τραγούδια που ακούγονταν κατά κόρον από τα ραδιόφωνα προ 20ετίας και που, κατά προσωπική εκτίμηση, μάλλον λείπουν σήμερα. Με τους ''Φίλους μου'' σε στίχους του Παπαδόπουλου γίνεται σαφές πως ο δίσκος χωρίζεται σε δύο μέρη μεταξύ του δημοτικοφανούς και του αμιγώς λαϊκότροπου ύφους. 

Τα δύο τελευταία κομμάτια είναι πολύ ιδιαίτερα: Το ''Ζωή - Γυναίκα'', αφιερωμένο στον Μάνο Χατζιδάκι, δεν θα μπορούσε να μη φέρει στοιχεία της δικής του μουσικής. Ένα γλυκό ρυθμικό τραγούδι που παραπέμπει στις χατζιδακικές δημιουργίες για τον ελληνικό παλιό κινηματογράφο, κλείνοντας το μάτι και στον Nino Rota. Μου άρεσε που ο στιχουργός Γιάννης Καρούνης δεν έφτιαξε ένα ''πορτραίτο'' του Χατζιδάκι, καθώς οι στίχοι του είναι ελεύθεροι και που μοιραία, έτσι, η μουσική του Ζαχαρία Καρούνη είναι αυτή που μας παραπέμπει στο χατζιδακικό σύμπαν. Ο εξόδιος ''Μορφέας'' κλείνει το CD με το ίδιο τσιγγάνικο αίσθημα του εναρκτήριου ''Ζαρενάι'': Στην ουσία είναι ένα νανούρισμα σε στίχους του Γιάννη Καρούνη, λιτά ενορχηστρωμένο για κανονάκι και μπάσο, με τη φωνητική συμμετοχή του νεαρού Ρομά Χρήστου Δημητρίου σε μία ταιριαστή συγκινητική ερμηνεία. Εν κατακλείδι, η ''Αποστολή'' είναι η πιο προσωπική μέχρι σήμερα δισκογραφική εργασία του Ζαχαρία Καρούνη που εκτός των ερμηνειών υπογράφει και τη μουσική σε όλα τα κομμάτια. Στην ουσία μας τον συστήνει τον τραγουδοποιό - συνθέτη, με σημεία εκκίνησης του τα τέσσερα σημεία της ελληνικής παράδοσης: Τη Θράκη και την Κρήτη, τα νησιά του Ιονίου και την εγγύς Ανατολή. Πιο συμπαγές ως κόνσεπτ, ειδικά αν συγκριθεί με το παλιότερο πολυσυλλεκτικό άλμπουμ ''Τα υλικά των μυστικών'', έχω την αίσθηση πως χαράζει κανονικά το δρόμο πάνω στον οποίο κινείται εδώ και μια 20ετία. Αυτή ακριβώς είναι και η ιδιαιτερότητα του ή, κατά μία έννοια, και η διαφορά του απ' άλλους ερμηνευτές: Ο Ζαχαρίας Καρούνης είναι ένας σύγχρονος φορέας της βυζαντινής και της σμυρναίικης παράδοσης με ελιγμούς προς το σήμερα, βάσει της παιδείας και των καταβολών του. Έτσι, δεν ξέρω κατά πόσο οι ευχαριστίες προς τον αδερφό του, στο ένθετο της έκδοσης, που ''τον έβαλε στη διαδικασία να σκεφτεί τι είναι αυτό που πραγματικά θέλει απ' την τέχνη του'', ακούγονται ακριβείς, δεδομένης της πορείας του. Η φωνή του Καρούνη έχει μνήμη πάνω απ' όλα. Τώρα, το πώς ακούγεται και μοντέρνος, ενώ υπηρετεί ένα μουσειακό (για τη μάζα) είδος, είναι σχεδόν εντυπωσιακό. Τη χειροποίητη έκδοση με όλα τα κείμενα γραμμένα στο χέρι κοσμούν σκίτσα του Γεράσιμου Παπαδόπουλου.

Οι στίχοι της Ζωής Παναγιωτοπούλου για ένα καινούργιο τραγούδι του Ηλία Λιούγκου

Τρεις νύχτες στην Εντατική

Μου φέραν αποκλειστική

Την ίδια μου τη Μοίρα

Ξάγρυπνος τα χαράματα

Την κοίταζα κατάματα

Μα λέξη δεν της πήρα

Ας κάνει μιαν εξαίρεση

Ο θάνατος για μένα

Γιατί είμαι από τ' ανήλικα

κι από τα χαϊδεμένα

Ας κάνει μιαν εξαίρεση

γιατί δεν προλαβαίνω

να αγαπήσω, να χαρώ

να μάθω να πεθαίνω

Τρεις νύχτες στην Εντατική

Η Μοίρα κι αποκλειστική 

έπλεκε το πλεκτό της

την τέταρτη σηκώθηκε

ξεμούδιασε, τεντώθηκε

και μού'πε το χρησμό της

Θα κάνει μιαν εξαίρεση

ο θάνατος για σένα

γιατί'σαι από τ' ανήλικα

κι από τα χαϊδεμένα

Θα κάνει μιαν εξαίρεση

κι ίσα που προλαβαίνεις

να αγαπήσεις, να χαρείς

να μάθεις να πεθαίνεις 

* Η δισκογραφική επιστροφή του ερμηνευτή και τραγουδοποιού Ηλία Λιούγκου με το άλμπουμ ''Ποιος;''. Έντεκα τραγούδια σε μουσική δική του και στίχους της Ζωής Παναγιωτοπούλου. Ερμηνεύουν ο Ηλίας Λιούγκος, ο Μανώλης Μητσιάς, ο Παντελής Θαλασσινός, ο Μπάμπης Τσέρτος, η Μόρφω Τσαϊρέλη και ο Ορέστης Λιούγκος. 

** Η επανένωση του συνθέτη Λιούγκου με τη στιχουργό Παναγιωτοπούλου, 33 χρόνια μετά τη συνεργασία τους στη ''Νυχτερινή δοκιμασία'' σε διεύθυνση Μάνου Χατζιδάκι και ενορχήστρωση Νίκου Κυπουργού.

Είναι οι Σπύρος Παρασκευάκος - Γιάννης Βασιλόπουλος - Δήμητρα Σελεμίδου οι αντίστοιχοι διάδοχοι των Θέμη Καραμουρατίδη - Γεράσιμου Ευαγγελάτου - Νατάσσας Μποφίλιου;

Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τη Μικρή Άρκτο ένας δίσκος - προϊόν σύμπραξης τριών νέων δημιουργών: Του 18χρονου στιχουργού Γιάννη Βασιλόπουλου, του 30χρονου συνθέτη Σπύρου Παρασκευάκου και της 20χρονης ερμηνεύτριας Δήμητρας Σελεμίδου. Άκουσα ένα κομμάτι τους live στο Athens Pride, το περίφημο ''Μαμά, μπαμπά'' (θα πούμε παρακάτω γι' αυτό) και αμέσως μετά βγήκε η Νατάσσα Μποφίλιου να κάνει τσεκ ήχου για το δικό της πρόγραμμα. Όντας σε απόσταση από τη σκηνή, η πρώτη αίσθηση ήταν πως η Μποφίλιου είχε μόλις παρουσιάσει το ολοκαίνουργιο τραγούδι της. Επρόκειτο δηλαδή για ένα κομμάτι απόλυτα ταιριαστό με το ρεπερτόριο της. Λίγες μέρες μετά στον Ιανό της Σταδίου, όπου έγινε η άκρως επιτυχημένη παρουσίαση του άλμπουμ ''Τρίτη έξοδος'', η Μποφίλιου ήταν εκεί και μίλησε με θερμά λόγια για τους τρεις συντελεστές, αναφερόμενη στη ''δεύτερη τριάδα του ελληνικού έντεχνου τραγουδιού που βγήκε μία δεκαετία μετά τη δική τους'' (ή κάπως έτσι τα είπε τέλος πάντων). Επειδή έχω τις ενστάσεις μου γι' αυτό, θεωρώντας πως η εργασία των Παρασκευάκου - Βασιλόπουλου - Σελεμίδου είναι διαφορετική απ' αυτή των Καραμουρατίδη - Ευαγγελάτου - Μποφίλιου, λέω να γίνω αμέσως σαφής: 

(Ο στιχουργός Γιάννης Βασιλόπουλος)

Άκουσα πολλές φορές και με μεγάλη προσοχή το δίσκο των παιδιών. Μία επιδερμική ακρόαση ενδεχομένως να μην τον διαχωρίζει ιδιαίτερα κυρίως από τους αντίστοιχους πρώτους δίσκους της Μποφίλιου. Υπάρχουν κι εδώ οι πιασάρικες μελαγχολικές και εύηχες μελωδίες, οι στίχοι που δεν τα πάνε καλά με την αίσθηση του χιούμορ και ασχολούνται με την ευαίσθητη νεανική ψυχοσύνθεση και μια εξαιρετική κοριτσίστικη φωνή - ερμηνεία. Είπαμε, όλο αυτό το ''πακέτο'' με μία επιδερμική προσέγγιση. Και ας ξεκινήσω από τους στίχους του Βασιλόπουλου: Ο Βασιλόπουλος που σε λίγο καιρό γίνεται μόλις 19 ετών έχει δώσει ήδη δείγματα καλής γραφής, όχι μόνο ως στιχουργός, αλλά και ως blogger και συγγραφέας. Οι στίχοι του είναι στρογγυλεμένοι, νοηματικά εύστοχοι, δίχως ποιητικίζουσες φιοριτούρες και μεταφέρουν όλη την ευαισθησία ενός προβληματισμένου, σοφού σχεδόν για τα λίγα του χρόνια, νέου ανθρώπου. Η μοναξιά, η έλλειψη επικοινωνίας, η ευτυχισμένη κατάκτηση - και όχι η απέλπιδα αναζήτηση - της αγάπης, ακόμη και το gay outting είναι τα στοιχεία που συναντά κανείς στα εδώ στιχουργήματα του. Στο τραγούδι της Μποφίλιου, λόγου χάριν, με τίτλο ''Δεμένη'', ο Ευαγγελάτος λέει: ''Και μέρα με τη μέρα αντί για μένανε, τη μάνα μου αντικρίζω στον καθρέφτη''. Ο Βασιλόπουλος, στον αντίποδα, λέει το εξής στο τραγούδι ''Μαμά, μπαμπά'': ''Το βλέμμα σας το κράτησα, αλλού όμως κοιτάζω, μαμά, μπαμπά, λυπάμαι, δεν σας μοιάζω''. Διαφορές μεταξύ του Βασιλόπουλου και με άλλους προκατόχους του, θα επισήμαινα σε πολλά ακόμη τραγούδια, ενδεικτικά μιας ευρύτερης αντίληψης του καθενός στιχουργού περί έρωτος: Στο τραγούδι ''Απόψε πουθενά'', π.χ., η Νικολακοπούλου λέει ''Στους δρόμους όπου περπατώ, πρέπει το χέρι σου ν' αφήνω'', εκεί που ο Βασιλόπουλος στο ''Ο βασιλιάς Απρίλης'' υποστηρίζει με τη γραφή του το εντελώς αντίθετο: ''Όλα ως εδώ ήταν ο δρόμος προς το χέρι σου και στο κρατάω τρυφερά βράδυ - πρωί''. Άλλες γενιές, άλλα βιώματα, άλλος τρόπος σκέψης. Κατ' επέκταση, το ''Μαμά, μπαμπά'' είναι ένα συγκλονιστικό τραγούδι για κάθε ''διαφορετικό'' παιδί που ασφυκτιά μέσα στη ζώσα πραγματικότητα, τολμηρό, μα και κατασταλαγμένο ως στιχουργικό εγχείρημα: ''Ακόμα περιμένεις, μαμά, σε βλέπω, ελπίζεις την πόρτα να χτυπήσει κάποια άλλη μου εκδοχή/ Σε έφτασα στο ύψος, μπαμπά, να μ' αντικρίζεις, πιο πίσω απ' την αγάπη κυβερνά η ενοχή''.

(Ο συνθέτης Σπύρος Παρασκευάκος)

Ας πάμε τώρα στον συνθέτη Σπύρο Παρασκευάκο. Ταλαντούχος άνθρωπος και δείγμα του ταλέντου του είχαμε εισπράξει από τον προηγούμενο δίσκο του για τη φωνή του Ζαχαρία Καρούνη. Τα εδώ κομμάτια του έχω την αίσθηση πως, από αρμονικής άποψης, ακολουθούν κατά πόδας αυτά του Καραμουρατίδη. Ουδέν πρόβλημα: Νέος συνθέτης είναι, από τους ''επιτυχημένους'' συναδέλφους της γενιάς του δέχεται επιρροές. Ευχή μου θα ήταν, βέβαια, να μη μπει ποτέ στη λογική τραγουδιών - φασόν για τον Α ή τον Β μεγαλοτραγουδιστή, όταν φυσικά του ζητηθεί κάτι τέτοιο. Εκτός από το ταλέντο, εξίσου σημαντική είναι και η διαχείριση του, άρα ο δρόμος είναι πλέον ανοιχτός και οι επιλογές δικές του. Μοναδική εξαίρεση από την άποψη που μόλις διατύπωσα είναι ίσως το τραγούδι ''Ο μόνος και η μόνη'' με την ταιριαστή συμμετοχή του Φοίβου Δεληβοριά και το ηλεκτρικό ροκίζον ρεφρέν. Ίσως και η έλλειψη λαϊκότροπων στοιχείων - δεν θ' ακούσετε κανένα χασάπικο, ζεϊμπέκικο κ.λπ. - πράγμα που εμένα προσωπικά μου άρεσε στην ''Τρίτη έξοδο''.

(Η ερμηνεύτρια Δήμητρα Σελεμίδου)

Άφησα τελευταία τη Δήμητρα Σελεμίδου. Πόσο άδικος θα ήταν κανείς αν ισχυριζόταν ότι η κοπέλα αυτή δεν είναι καλή τραγουδίστρια! Άρτια τεχνικά, γεμάτη συναίσθημα - πόσο μάλλον όταν εδώ τραγουδάει για πράγματα που πονάνε ανθρώπους της ''σειράς'' της - αλλά και, ευτυχώς, δίχως την τάση να ερμηνεύει με ηδυπάθεια υπέρμετρη τα φωνητικώς εκτινασσόμενα ρεφρέν των τραγουδιών της παρέας. Για όλους αυτούς τους λόγους, χαρακτηρίζω σημαντική την ''Τρίτη έξοδο'' και θα πρόσθετα πως είναι η πρώτη φορά που επιχειρείται μία άτυπη διάσπαση της παντοκρατορίας της Νατάσσας Μποφίλιου στο λεγόμενο νεο-έντεχνο ελληνικό τραγούδι. Αυτό πάλι φανερώνει πως, κακά τα ψέματα, φτιάχτηκε ήδη μία σχολή ακριβώς ''νεο-έντεχνου τραγουδιού'', με κινητήρια δύναμη τη Μποφίλιου, με την οποία επίσης μπορείς να συμφωνείς ή να διαφωνείς, δεν θα ήταν σωστό και ακριβοδίκαιο όμως να την παρακάμψεις. Πόσο μάλλον όταν η ''Τρίτη έξοδος'' δεν προέκυψε από κάποιο meeting δισκογραφικής, προκειμένου να βγει κάτι στα πρότυπα του ''τι γουστάρει ο κόσμος τον τελευταίο καιρό'' (μην πάμε μακριά, δεν είναι πολλά χρόνια που οι δισκογραφικές έβαζαν τους τραγουδοποιούς του καταλόγου τους να φτιάξουν κομμάτια σαν το ''Θάλασσα μου σκοτεινή'' του Πορτοκάλογλου), αλλά από τη χημεία, τα βιώματα και την κοινή αισθητική τριών νέων καλλιτεχνών. Τους αξίζει ότι καλύτερο στο ξεκίνημα τους!