από-τα-χρώματα-και-τραγούδια-του-έρωτα-της-τατιάνας-ζωγράφου-στο-ίδρυμα-μιχάλης-κακογιάννης

Πέρασα πολύ καλά χθες βράδυ στη συναυλία της Τατιάνας Ζωγράφου, στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, με τα τραγούδια από την τελευταία εργασία της (Μ' έναν τρόπο μυστικό, εκδόσεις Καλειδοσκόπιο). Ίσως ήταν που είχε τα γενέθλια του ο φίλος σκηνοθέτης Λευτέρης Ξανθόπουλος και πήγαμε παρέα (τσεκαρισμένο πλέον, οι καλύτεροι φίλοι μου ανήκουν στον αστερισμό του Υδροχόου!), ίσως πάλι ήταν το ότι έψαχνα μια αφορμή για ν' ακούσω ποιοτικά και αμιγώς ελληνικά τραγούδια σε μία ιδιαίτερα μίζερη περίοδο για τη χώρα που ζούμε...Μπαίνοντας στο κατάμεστο από κόσμο αμφιθέατρο του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης το πρώτο πράγμα που είδα στο video wall ήταν η ζωγραφική του Χρήστου Κεχαγιόγλου από το εξώφυλλο του έργου της Ζωγράφου. 

Τη συναυλία άνοιξε στις 9 ακριβώς η δημιουργός με τα Δύο γκαρσόνια, το κομμάτι της σε ποίηση Γιώργου Χρονά που στο cd ερμηνεύει ο Αλκίνοος Ιωαννίδης. Ακολούθησαν ακόμη δύο τραγούδια με την ίδια τη Ζωγράφου σε ποίηση Μαργαρίτας Μπακοπούλου και Ιουλίτας Ηλιοπούλου, 

ενώ αμέσως μετά ο Τάσος Αποστόλου ανέλαβε να αντικαταστήσει και την Δάφνη Πανουργιά, που μία ίωση την κράτησε εκτός συναυλίας, σε ένα τραγούδι χατζιδακικού ύφους του Γιώργου Κουρουπού. 

Σωστή σκέψη να εναλλάσσονται επί σκηνής οι ερμηνευτές του τελευταίου έργου της Ζωγράφου κι έτσι, τον Αποστόλου και τη συνθέτρια διαδέχτηκε η Σοφία Παπάζογλου στο λαϊκότροπο Για πάντα σε στίχους του Κώστα Καρτελιά. Τό'χω ξαναπεί εδώ μέσα, θεωρώ την Παπάζογλου με τα μοναδικά σμυρναίικα γυρίσματα στη φωνή της ως την καλύτερη ίσως Ελληνίδα λαϊκή τραγουδίστρια!

Με εντυπωσίασε πολύ και η Ειρήνη Δερέμπεη, την οποία γνώριζα εδώ και μία δεκαετία από τη δισκογραφία, πρώτη φορά την έβλεπα όμως live. Και με εντυπωσίασε απ' όλες τις απόψεις, σαν παρουσία, σαν μουσικός και σαν ερμηνεύτρια! Το κομμάτι Ψευτιές κι αλήθειες σε μουσική και στίχους της Τατιάνας Ζωγράφου, που ερμήνευσε, ήταν ένα ωραιότατο λαϊκό τραγούδι.

Ταυτόχρονα, μαζί με τους τραγουδιστές, στο video wall εναλλάσσονταν και οι πίνακες του Κεχαγιόγλου. Άλλωστε ο τίτλος της παράστασης ήταν Χρώματα και τραγούδια του έρωτα, υποδηλώνοντας τη συνάντηση της Μουσικής με την Ποίηση και τη Ζωγραφική. 

Εξαιρετική η Δερέμπεη στο Βλέφαρο μου του Νίκου Κυπουργού και της Λίνας Νικολακοπούλου, που ευτύχησε να περάσει στη δισκογραφία με τη φωνή του μεγάλου Χρόνη Αηδονίδη. Η Δερέμπεη όχι απλά το τραγούδησε, προκαλώντας το θερμό χειροκρότημα του κοινού, αλλά έπαιξε και καβάλ, το παραδοσιακό ανατολίτικο πνευστό. 

Νομίζω ωστόσο πως το ένα από τα τρία γκραν σουξέ της βραδυάς ήταν το ζεϊμπέκικο Γυρνάς που έγραψε η Ζωγράφου σε στίχους του Χρονά και που τραγούδησε η Παπάζογλου - τα άλλα δύο ήταν η σουινγκάτη ρυθμική Χιονάτη σε στίχους Ιουλίτας Ηλιοπούλου με την συνθέτρια στο τραγούδι εν τη απουσία, όπως είπαμε, της Δάφνης Πανουργιά και το Είσαι, πάλι σε στίχους του Χρονά, επίσης με τη Σοφία Παπάζογλου!  

Τα πιο εσωστρεφή κομμάτια, σαν το Οι λέξεις που δεν είπες σε στίχους Σπύρου Βλέτσα, δόθηκαν στον Τάσο Αποστόλου, ταιριάζοντας περισσότερο με τη λυρική ασκημένη φωνή του. 

Η Φαίδρα (Αστέρι μου - φεγγάρι μου) του Μίκη και του Γιάννη Θεοδωράκη που τραγούδησε η Παπάζογλου ήταν μαζί με το Τώρα που ήρθες είναι αργά του Μανώλη Χιώτη τα μοναδικά δύο τραγούδια της συναυλίας που ενορχήστρωσε ο βιρτουόζος του κοντραμπάσου, Βαγγέλης Ζωγράφος.  

Δυνατή στιγμή και η ερμηνεία του Τάσου Αποστόλου στο κομμάτι Απ' τα κουμπάκια ανάμεσα του Νίκου Κυπουργού και της Λίνας Νικολακοπούλου - κατά αυστηρά υποκειμενική εκτίμηση, πρόκειται για το καλύτερο τραγούδι που ηχογράφησε η Χάρις Αλεξίου από το 2000 και μετά!  

Ακόμη δύο καλές στιγμές της βραδυάς ήταν σίγουρα το Σαν παλιό λαϊκό σε στίχους του Σταμάτη Δαγδελένη και Η προσευχή του ακροβάτη του Μάνου Χατζιδάκι και της Αγαθής Δημητρούκα, αμφότερες με την Τατιάνα Ζωγράφου στο τραγούδι. Σημειωτέον, η Ζωγράφου είχε το σθένος να αναμετρηθεί φωνητικά και με την άρια When I am laid on Earth του Henry Purcell, όπου βγήκε κερδισμένη! Πάντως, εντύπωση μου είναι πως θα πρέπει να εστιάσει δημιουργικά στη σύνθεση λαϊκών τραγουδιών - το καημένο το λαϊκό τραγούδι, όπως θα έλεγε και η Δήμητρα Γαλάνη, έχει τόσο δεινοπαθήσει επί δεκαετίες ώστε χρειάζεται επειγόντως καλλιτέχνες σαν τη Ζωγράφου ν' ασχοληθούν σοβαρά μαζί του!   

Στο τέλος, το κοινό έσπευσε να επιβραβεύσει τη δημιουργό, τους ερμηνευτές και την ορχήστρα της με ένα παρατεταμένο ζεστό χειροκρότημα. Ευκαιρία να παρουσιάσω στο σημείο αυτό και τους μουσικούς: στις ενορχηστρώσεις και στο ακορντεόν ήταν ο Κώστας Βόμβολος, ένας διανοούμενος μουσικός, η δουλειά του οποίου έδωσε σε μία κλασική έντεχνη συναυλία μία απρόβλεπτη και θεμιτή jazzy αυτοσχεδιαστική χροιά με τη συμβολή επίσης του Θοδωρή Ρέλλου των Mode Plagal στο σοπράνο σαξόφωνο. Ο Βόμβολος έκλεισε τη συναυλία, όπως ακριβώς και στο cd, παίζοντας δηλαδή πιάνο και τραγουδώντας το αγγλόφωνο It is always August σε ποίηση Γιώργου Χρονά! Μαντολίνο έπαιξε ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, πιάνο ο Δημήτρης Μπουζάνης, κοντραμπάσο ο Βαγγέλης Ζωγράφος, τσέλο ο Μιχάλης Πορφύρης και παραδοσιακά κρουστά ο Νίκος Σουλιώτης. 

Στα καμαρίνια, στην απόδοση των συγχαρητηρίων προς την Τατιάνα Ζωγράφου, ο Λευτέρης Ξανθόπουλος είχε μία απρόσμενη ευχάριστη συνάντηση με τον εικαστικό Χρήστο Κεχαγιόγλου. Από 20 ετών τον ξέρω που πρωτοδούλεψε κοντά μου στο σινεμά, μου εξήγησε ο Λευτέρης!  

Κι εδώ ο Γιώργος Χρονάς, έχοντας κάθε λόγο να νιώθει ευτυχής, συνομιλεί με τη δημιουργό και μελοποιό των ποιημάτων του. Τον πρόσεξε πολύ η Ζωγράφου, αφού κατά κοινή παραδοχή σε δικούς του στίχους κατέθεσε τα καλύτερα τραγούδια του καινούργιου έργου της. Έτσι κι εγώ, μπαίνοντας στο αμφιθέατρο, είπα του Χρονά: Απόψε έχεις εν μέρει την τιμητική σου! Τη συναυλία της Τατιάνας Ζωγράφου παρακολούθησαν μεταξύ άλλων η πιανίστρια Ντόρα Μπακοπούλου, η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου και ο στιχουργός Σταμάτης Δαγδελένης. 

μ'έναν-τρόπο-μυστικό-μουσικό-ποιητικό-και-εικαστικό-της-τατιάνας-ζωγράφου

Η συνθέτρια και παιδαγωγός Τατιάνα Ζωγράφου έχει καταθέσει ήδη τα διαπιστευτήρια της στην εγχώρια έντεχνη μουσική μέσα από αρκετούς κύκλους παιδικών και όχι μόνο τραγουδιών, στους οποίους μάλιστα συμμετείχαν οι κορυφαίοι των Ελλήνων ερμηνευτών (Μ. Φαραντούρη, Δ. Σαββόπουλος, Ν. Βενετσάνου, Η. Λιούγκος, Β. Γερμανός, Κ. Θωμαΐδης, Δ. Ζερβουδάκης κ.α.), όποτε βέβαια δεν ερμήνευε η ίδια το υλικό της. Δύο είναι τα χαρακτηριστικά της δημιουργού Ζωγράφου: η σταθερή σχέση της με την λογοτεχνία και την ποίηση, καθώς και η δυνατή μελωδική της φλέβα, βασισμένη εν πολλοίς στις εύλογες χατζιδακικές και λιλιπουπολίτικες επιρροές της - οι δεύτερες περισσότερο στα παιδικά τραγούδια της. Στην τωρινή κυκλοφορία των εκδόσεων Καλειδοσκόπιο έχουμε ένα πολυτελές βιβλίο - αναλόγιο, μέσα στο οποίο περιέχονται το cd με τα 17 καινούργια τραγούδια της, οι στίχοι της, όπως και οι ζωγραφιές του εικαστικού Χρήστου Κεχαγιόγλου. Κι εδώ δηλαδή λαμβάνουμε εκ μέρους της Ζωγράφου μία θεμιτή απόπειρα παντρέματος της μουσικής, της εικαστικής και της ποιητικής τέχνης - κάτι διόλου αμελητέο στους χαλεπούς καιρούς που διανύουμε με τη δισκογραφία να ψυχορραγεί και τη θέση του εκάστοτε δημιουργού πολύ δύσκολη σε ότι αφορά την επικοινωνία του έργου του.

Μ' έναν τρόπο μυστικό ονομάζεται λοιπόν η καινούργια εργασία της, μυστικό και αποκαλυπτόμενο ταυτόχρονα από τους δικούς της στίχους ή του Κεχαγιόγλου, αλλά και των ποιητών Ιουλίτας Ηλιοπούλου, Μαργαρίτας Μπακοπούλου, Γιώργου Χρονά, Σταμάτη Δαγδελένη, Δημήτρη Κοσμόπουλου, Σπύρου Βλέτσα και Κώστα Καρτελιά. Γνωρίζω τα τραγούδια αυτά της Τατιάνας Ζωγράφου εν τη γενέσει τους, μα σήμερα, που τα ακούω τελειωμένα, με την εξαιρετική ενορχήστρωση του Κώστα Βόμβολου και τη συμβολή μουσικών, σαν τον Θοδωρή Ρέλλο στο σοπράνο σαξόφωνο, τον Κυριάκο Γκουβέντα στο βιολί, τον Βαγγέλη Ζωγράφο στο κοντραμπάσο και τον Πάνο Κανελλόπουλο στο μαντολίνο, μπορώ να πω ότι, αν μη τι άλλο, προωθούν τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης του ακροατή με την αμιγώς ελληνική έντεχνη μουσική, έτσι όπως τη γνωρίσαμε μέσα στα χρόνια από τους μεγάλους συνθέτες. Όσο και αν το υλικό της φλερτάρει περισσότερο από κάθε άλλη φορά με το λαϊκό τραγούδι, δεν μπορεί παρά να συστήσει και τώρα μια παραμυθένια ατμόσφαιρα αλλοτινών εποχών στο μεταίχμιο του πεπερασμένου με το σύγχρονο - να το πω αλλιώς, ακόμη υπάρχουν άνθρωποι σ' αυτούς τους "φτωχούς ξένους τόπους", που δύνανται να συγκινηθούν από τους στίχους του Χρονά, οι οποίοι μιλάνε για τον αγώνα δύο γκαρσονιών στην αγορά, μακρυά από το χωριό και τη μάνα τους. Παρεμπιπτόντως, το τραγούδι Δυο γκαρσόνια είμαστε που ανοίγει το cd και που ερμηνεύει δωρικά ο Αλκίνοος Ιωαννίδης, ανήκει στις καλύτερες στιγμές του έργου! Οι άλλες που θα ξεχώριζα είναι το Γυρνάς, ένα ωραιότατο ζεϊμπέκικο επίσης σε στίχους του Χρονά με τη φωνή της Σοφίας Παπάζογλου, τα Πρόσωπα σε ποίηση Μαργαρίτας Μπακοπούλου με την ερμηνεία της δημιουργού, το Σαν παλιό λαϊκό με τον Αργύρη Μπακιρτζή σε στίχους Σταμάτη Δαγδελένη (συνδράμει και ο Χρήστος Νικολόπουλος με το μπουζούκι του στην εισαγωγή) και το εξόδιο αγγλόφωνο It is always August - το τρίτο τραγούδι σε ποίηση Χρονά - που ερμηνεύει ο Κώστας Βόμβολος. Τραγουδούν ακόμη η Δάφνη Πανουργιά, ο Τάσος Αποστόλου και η Ειρήνη Δερέμπεη.

* η φωτογραφία της συνθέτριας Τατιάνας Ζωγράφου με τον ποιητή-εκδότη Γιώργο Χρονά αποσπάστηκε από το blog www.panagiotisandriopoulos.blogspot.com

Η ΣΥΝΘΕΤΡΙΑ ΤΑΤΙΑΝΑ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΣΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ 105,5

ΤΑΤΙΑΝΑ ΖΩΓΡΑΦΟΥ
ΔΕΝ ΒΙΑΖΟΜΑΙ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΩ (ΜΕΛΩΔΙΚΟ ΚΑΡΑΒΙ)
Με αφετηρία το ελαφρό ελληνικό τραγούδι άλλων εποχών, με μια νεοκυματική αισθητική αντίληψη, καθ’ όλα εναρμονισμένη με το εν λόγω project και με εστίαση στη χατζιδακική μουσική υφή της Λιλιπούπολης, η νεαρή συνθέτρια, ερμηνεύτρια και παιδαγωγός Τατιάνα Ζωγράφου παρουσιάζει το δεύτερο άλμπουμ της, λίγα χρόνια μετά το ντεμπούτο της με τίτλο Πετώντας πας στην πόλη. Εκεί είχε καταφέρει να συγκεντρώσει ως συμμετέχοντες την αφρόκρεμα των παιδιών του Χατζιδάκι (Μ. Φαραντούρη, Ν. Βενετσάνου, Η. Λιούγκος, Β. Γισδάκης, Δ. Δημοσθένους κ.α.). Κι εδώ όμως δε στερείται ηχηρών συμμετοχών: του Διονύση Σαββόπουλου, του Βαγγέλη Γερμανού και του Ηλία Λιούγκου μαζί με τον Τάσο Αποστόλου, την Ειρήνη Δερέμπεη, την Άννα Καραγεωργιάδου, τη Νίτσα Κουρτίδου και τη δική της ερμηνεία. Οι στίχοι ανήκουν ως επί το πλείστον στη Βεατρίκη Κάντζολα – Σαμπατάκου, από δύο τραγούδια μοιράζονται η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου και η Τατιάνα Ζωγράφου κι από ένα οι Βασίλης Δ. Αναγνωστόπουλος, Αργυρώ Κοκορέλη. Ένας πανέμορφος σαν άκουσμα δίσκος, ακόμη κι εκεί που απουσιάζουν οι στίχοι, όπως στο οργανικό και άκρως κινηματογραφικό Του ήλιου, που υπογράφει ο μαντολινίστας και, εν μέρει, ενορχηστρωτής Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Διότι και η ενορχήστρωση που ανέλαβε ο Βαγγέλης Ζωγράφος αποτελεί σίγουρα ένα από τα ατού της δουλειάς. Τα υπόλοιπα ατού ας μου επιτρέψετε να τα χρεώσω στη συγκινητική ερμηνεία του Σαββόπουλου σ’ ένα νανούρισμα, στη ζεστή απόδοση του Λιούγκου σ’ ένα ρετρό παιδικό τραγούδι, στη δημοτικοφανή μπαλάντα Μαλαματένιος αργαλειός όπως αποδίδεται από την Κουρτίδου, στην ταιριαστή παρουσία της Παιδικής Χορωδίας Δημήτρη Τυπάλδου και, βέβαια, σε όλους ανεξαιρέτως τους τραγουδιστές που φαίνεται ότι δούλεψαν με απόλυτο επαγγελματισμό και συνέπεια. Δύσκολο είδος και ενίοτε επικίνδυνο το παιδικό τραγούδι, όταν όμως υπάρχει ειλικρίνεια προθέσεων και κυρίως καλαισθησία, προκύπτουν έργα σαν το Δεν βιάζομαι να μεγαλώσω της Τατιάνας Ζωγράφου. Σήμερα Πέμπτη 3 Ιανουαρίου 22.30- 24.00 το βράδυ, η Τατιάνα Ζωγράφου είναι καλεσμένη της εκπομπής μου Στο Κόκκινο 105,5 (www.left.gr). Κατά πρώτον, ευκαιρία να ακούσετε τη δουλειά της και, κατά δεύτερον, εάν έχετε παιδιά, ανίψια, εγγόνια ή απλώς πιτσιρίκια της γειτονιάς που αγαπάτε, χαρίστε τους το cd! Θα κάνετε μια δωρεά καλού γούστου, της οποίας η διαχρονική στάμπα είναι εκ των

προτέρων ανεξίτηλη.

* οι φωτογραφίες της ανάρτησης είναι της Μάρως Κουρή από την παρουσίαση του δίσκου της Τατιάνας Ζωγράφου στον Ιανό, 26 Νοεμβρίου 2007. Τατιάνα, σε ευχαριστώ! Και για τις υπέροχες μουσικές σου και για κείνο το απόγευμα που ήσουν η αιτία να γνωριστώ με τη Λένα Πλάτωνος! Ο δρόμος είναι ανοιχτός μπροστά σου!