Τα XII ''Egata'' του Στέφανου Χυτήρη είναι έργο ανεβασμένης αισθητικής - περί jazz - αντίληψης!

Ο μουσικός Στέφανος Χυτήρης μού χάρισε προ ημερών το καινούργιο δισκογραφικό του project που φέρει τον τίτλο ''Egata'' και περιλαμβάνει δώδεκα άτιτλα instrumentals. Μιλάμε για ένα διπλό βινύλιο, ηχογραφημένο στο Oktaven Studio της Νέας Υόρκης με μηχανικό ήχου τον Ryan Streber. Με τον Χυτήρη που παίζει τύμπανα και υπογράφει τη μουσική διεύθυνση και την όλη παραγωγή, συμπράττουν δεξιοτέχνες μουσικής της διεθνούς jazz σκηνής: Η Γερμανίδα Ingrid Laubrock στο σαξόφωνο (τη δισκοθήκη μου κοσμεί το άλμπουμ της, ''Who is it?'' του 1998), ο Αμερικανός Joe Moffett στην τρομπέτα, η Γιαπωνέζα Rema Hasumi στο πιάνο, ο Αμερικανός Todd Neufeld στην κιθάρα (συνεργάτης του Χυτήρη από το προηγούμενο Flux Project), ο Αφροαμερικανός Lester St. Louis στο τσέλο και ο Γαλλογερμανός Pascal Niggenkemper στο μπάσο. Μπορείς να αποδώσεις πολλούς χαρακτηρισμούς στη συγκεκριμένη εργασία, αν και μάλλον δεν είναι αυτό το ζητούμενο. Όσο κι αν συνυπάρχουν στοιχεία ηλεκτροακουστικά, free form, ακόμη και freak out που προσωπικά με παρέπεμψαν στα 60s και στους Red Krayola, δύο μόνο λέξεις θα απέδιδαν επιτυχημένα ίσως τη φύση του project: Spiritual Jazz. ''Spiritual'' χωρίς καμία θρησκευτική διάθεση, εφόσον όλα τα tracks (αριθμημένα στα λατινικά) στοχεύουν στην ενεργοποίηση του συναισθηματικού κόσμου του ακροατή. Με το έργο ''Egata'' δεν απολαμβάνεις τον καφέ ή το ουίσκι σου μπροστά στο τζάκι, δεν είναι δηλαδή σαν τους παλιούς jazz δίσκους που, παρά το αναμφισβήτητο μεγαλείο τους, κατήντησαν μικροαστική κατ' ιδίαν ανάπαυλα. Ακούς απλά τη ''συνομιλία'' των οργάνων μέσα σε μία νωχελική, σχεδόν ναρκωτική, ατμόσφαιρα και εισπράττεις το εξής παράδοξο: Σαν να βρίσκεσαι σε ένα πανεπιστημιακό αμφιθέατρο και παρακολουθείς μία διάλεξη του Lawrens Ferlinghetti ή σαν να στήνεις αυτί για ν' ακούσεις τον διάλογο υψηλού επιπέδου τριών - τεσσάρων διανοουμένων. Τα XII tracks, έτσι, έχουν και δεν έχουν φωνή ταυτόχρονα, εφόσον το μήνυμα μεταφέρεται μέσω του ήχου και όχι του συγκροτημένου ανθρώπινου λόγου. Σπανίως τυχαίνει να σου μιλάει μία οργανική μουσική και να σε καταβυθίζει στον πυρήνα της, δίχως να χάνεσαι στον αυτοσχεδιαστικό αυνανισμό και στο συχνά εγωκεντρικό παίξιμο των μουσικών της jazz. Υπάρχουν κομμάτια όπως το III που το πιάνο της Hasumi συστήνει μια μοναδική ατμόσφαιρα και το VII με τα τύμπανα του Χυτήρη και την τρομπέτα του Moffett αντιμέτωπα σαν δύο λιοντάρια με ανασηκωμένο το τρίχωμα τους, λίγο πριν σκάσει το σαξόφωνο της Laubrock σε ρόλο...γητευτή λιονταριών. Πρόκειται στην τελική για μία ώριμη μουσική κατάθεση με προσανατολισμό και για ένα έργο ανεβασμένης αισθητικής αντίληψης και εκλεπτυσμένου - χωρίς να γίνεται επ' ουδενί σνομπ - ύφους!

Στέφανος Χυτήρης

αντίο-2015-με-ακόμη-μία-πρόβα-με-την-Εύα-Κουμαριανού

Την τελευταία μέρα του 2015 θα την περάσω κατά το μεγαλύτερο μέρος της στο σπίτι μου παρέα με την Εύα Κουμαριανού σε ακόμη μία πρόβα, οι δυο μας τούτη τη φορά. Ο Θρασύβουλος έφυγε για τον Βόλο, ο Απόλλωνας θα είναι με τους πιο δικούς του ανθρώπους, η Κική επίσης βρίσκεται ήδη εκτός Αθηνών. Την πρόβα μού τη ζήτησε η ίδια η Εύα, που καταλαβαίνει τις αδυναμίες της, όσο φτάνει ο μονόλογος της προς το τέλος ειδικά, κάτι που φανερώνει και πόσο ευσυνείδητη είναι. Ίσως αργά, μετά την πρόβα, πάω από της Λένας Πλάτωνος και αλλάξουμε μαζί χρόνο, όπως κάνουμε πάντα από το 2009 περίπου. Νομίζω πως η Λένα θέλει πιο πολύ να της μεταφέρω ιστορίες που έχω ακούσει από την Εύα - ιστορίες ξεκαρδιστικές συχνά, σαν την άλλη που η Εύα κάποτε, στο ''ξεκίνημα'' της, την ώρα που έπαιρνε τσιμπούκι από έναν πελάτη, άρπαξε ένα πάκο χιλιάρικα απ' την τσέπη του και τα έκρυψε μεσ' στην...περούκα της!

Η πρόβα χθες έγινε στις ''Κούκλες'', παρουσία και του συνθέτη μας, Στέφανου Χυτήρη, του μοναχογιού της Μαρίας Φαραντούρη. Είναι απίστευτο παιδί αυτός, λιγομίλητο, ευγενικό και τζίνιους. Η αγκαλιά του στην Εύα και σε όλο το team του θεατρικού, ζέστανε το κλίμα από την πρώτη στιγμή. Ο Στέφανος κουβάλησε το λάπτοπ του, καθίσαμε παρέα και ενόσω η Εύα έπαιζε στη σκηνή, απέναντι μας, τον μονόλογο, κρατούσαμε σημειώσεις πάνω στο κείμενο. Όταν κάποια στιγμή ο Στέφανος έβαλε το ακουστικό στ' αυτί μου, προτείνοντας τις μουσικές του, άκουσα κάτι που με ικανοποίησε - κάτι μεταξύ Brian Eno και Γιάννη Αγγελάκα! Έχοντας ακούσει τη δουλειά του Στέφανου, τόσο με τους Die Haken, όσο και τον PyrIn, ήμουν και είμαι σίγουρος για το αποτέλεσμα: Samples από φυσικούς ήχους και μελωδίες αντιστικτικές, σκοτεινές οι περισσότερες, υπόκωφα βουητά - μηνύματα από τον Κάτω Κόσμο ή οιωνοί ενός μεγάλου σεισμού, καθώς η Εύα αφηγείται έναν βίο πολυτάραχο και καταραμένο.

Όσο για την Εύα, ήταν πραγματικά συγκλονιστική παρ' όλες τις ατέλειες της, οι οποίες δεν θα υφίστανται σε ένα μήνα από τώρα που θά'χουμε πρεμιέρα. Χθες συνειδητοποίησα την άνεση της επί σκηνής. Είμαι σίγουρος πως όσα προβληματάκια υπάρχουν τώρα, δεν θα υπάρχουν στο θέατρο, καθώς η Εύα θα παίζει μπροστά στο κοινό. Τη φτιάχνει το κοινό, η έκθεση, το ''μπροστά στον κόσμο'' που λένε, κι όσο περνάει ο καιρός, τόσο πιο πολύ αγχώνεται και το παίρνει πάνω της.

Την παρακολουθούσα να παίζει με την κόκκινη περούκα της, να αλλάζουν οι εκφράσεις του προσώπου της μαζί με τα συναισθήματα της, από τη μελαγχολία στην οργή κι από την ιλαρότητα στο δράμα, και σκεφτόμουν πως έχουμε μπροστά μας μια ορίτζιναλ φασμπιντερική ηρωίδα, ένα κρυμμένο ταλέντο, που ποτέ δεν είχε την ευκαιρία να εκδηλωθεί - καλά, εδώ παίζει να την έχουμε ψωνίσει και λίγο, ομαδικώς, όλοι μας, αλλά τέλος πάντων κάνουμε αυτό που γουστάρουμε και δικαιούμαστε να το χαιρόμαστε, ακόμη και σε υπερβολικό σημείο. Ακόμη μία πρόβα, λοιπόν, τις τελευταίες ώρες του 2015 με την ελπίδα η ''Αγάπη ν' απλωθεί παντοτινά στη γη σαν προσευχή'' (στίχοι του Μάνου Χατζιδάκι).